Prezıdent: Qoǵamdyq qundylyqtardy jastardyń sanasyna sińirý mańyzdy

Qazaqstan Halyq Keńesiniń Tóraǵasy Erlan Qoshanov Batys Qazaqstan oblysyna jumys saparymen baryp, «Jańa qoǵamdyq etıka: mádenıet, ádep, ádet» atty respýblıkalyq forýmǵa qatysty. Bul — Prezıdent tapsyrmalaryn júzege asyrý aıasynda konstıtýtsııalyq organnyń óńirlerde ótkizgen alǵashqy is-sharasy. Dıalog alańynda myńnan astam qoǵam ókili, belsendi analar men sarapshylar bas qosty.
Aldymen Erlan Qoshanov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń forým qatysýshylaryna arnalǵan quttyqtaý hatyn oqyp berdi. Prezıdent respýblıkalyq forýmynyń ashylýymen quttyqtap, Qazaqstan Halyq Keńesiniń uıymdastyrýymen ótkizilip jatqan alqaly jıyn ulttyq tárbıe men qoǵamdyq mádenıettiń sabaqtastyǵyn dáripteıtin mańyzdy is-shara ekenin atap ótti.

— Konstıtýtsııa — elimizdiń ósip-órkendeýine jol ashatyn qasterli qujat ári halqymyzdyń jańa dáýirdegi bolmys-bitimin aıqyndaıtyn temirqazyq. Sondyqtan bárimizdiń aldymyzda turǵan asa mańyzdy maqsat — Konstıtýtsııamyzdyń basty qundylyqtary men mańyzyn halyq arasynda, ásirese, jastarǵa jan-jaqty túsindirip, keń aýqymda dáripteý. Óıtkeni, qazirgideı qubylmaly, turaqsyz jáne kúrdeli ýaqytta memlekettigimizdiń myńdaǵan jyldyq tarıhy men dástúrin jadymyzda saqtaı otyryp, jurtymyzdyń boıyna ozyq oıly ultqa tán ıgi qundylyqtardy sińirý asa ózekti mindet sanalady, — delingen quttyqtaýda.

Sonymen qatar Memleket basshysy órkenıetti el bolý qasterli Otanymyzdyń múddesi úshin tutas qoǵam bolyp tabandy eńbek etýden bastalatynyna erekshe mán bergen. Sebebi, eńbekti qadirleıtin qoǵamnyń azamattary ár iske zor jaýapkershilikpen, janashyr júrekpen jáne adal nıetpen qaraıtyny sózsiz.

— Biz tutas qoǵam bolyp «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq bastamasyn qolǵa aldyq. Búkil el boıynsha tazalyq is-sharalaryn júrgizip, osy qasıetti uǵymnyń tereń maǵynasyn jurtymyzdyń, ásirese, jastarymyzdyń sanasyna sińire bastadyq. Osylaısha, tazalyq ult bolmysynyń ajyramas bóligine, halqymyzdyń myzǵymas qundylyǵyna aınalýda. Biz zań men tártip ústemdik quratyn, bilim men ǵylymǵa, ınnovatsııaǵa basa mán beretin, birligi bekem, Ádiletti, Qaýipsiz, Kúshti ári Taza Qazaqstandy quryp jatyrmyz. Osy mańyzdy mıssııany júzege asyrýǵa memlekettik mekemelermen qatar, tutas qoǵam, ıaǵnı ár otbasy, ár azamat, sondaı-aq qoǵam belsendileri, ustazdar qaýymy jáne eriktiler kúsh biriktirip, belsene atsalysýy kerek. Búgingi basqosýda aıtylatyn utymdy usynystar men tyń ıdeıalar osy maqsat-mindetterdi iske asyrýǵa yqpal etedi dep senemin, — delingen Prezıdent quttyqtaýynda.

Erlan Qoshanov óz sózinde Memleket basshysy alǵa qoıǵan aýqymdy mindetterdi iske asyrýda Halyq Keńesiniń belsene atsalysatynyn atap ótti. Konstıtýtsııalyq konsýltatıvtik organnyń basty mıssııasy — jurtshylyqty Prezıdent reformalary men bastamalary tóńireginde toptastyrý.

— Búgingi áńgime — Otan men otbasy týraly áńgime, bolashaq týraly áńgime. Ádep pen ádet, qoǵamdyq etıka arqyly ulttyń jańa sapasyn qalyptastyrý týraly keńes. Konstıtýtsııamen birge qoǵamnyń sana-sezimi men dúnıetanymynda da tereń ári mańyzdy ózgerister oryn alyp jatyr. Prezıdent árbir qazaqstandyqtyń týǵan tilin qurmetteıtin, salt-dástúrin saqtaıtyn, úlkendi syılap, bilimge umtylatyn, sonymen qatar álemge ashyq azamat bolǵanyn qalaıdy. Osy qasıetter otbasyndaǵy tárbıeden bastalyp, «Zań men tártip», «Taza Qazaqstan», «Adal azamat» qaǵıdattary arqyly qalyptasýy tıis, — dedi E. Qoshanov.

Halyq Keńesiniń Tóraǵasy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń reformalary jeti jyl ishinde el ómirine eleýli ózgerister ákelgenin aıtty. Jańa ekonomıkalyq saıasat ekonomıkany ártaraptandyrýǵa, áleýmettik ádildikti nyǵaıtýǵa múmkindik berdi. Keıingi jeti jylda Qazaqstannyń ishki jalpy ónimi 181,7 mlrd dollardan 306 mlrd dollarǵa deıin ósti. Jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónim 9,8 myń dollardan 15 myń dollarǵa jetti. 25 myń shaqyrym jol salyndy. 1 300 jańa mektep boı kóterdi, «Keleshek mektepteri» jobasy aıasynda 217 mektep salyndy.

Prezıdent bastamasymen táýelsizdik jyldarynda buryn-sońdy bolmaǵan aýqymdy reformalar júzege asyryldy. Búginde Qazaqstan ekonomıkalyq turǵyda da, áleýmettik, mádenı-rýhanı turǵyda da damýdyń jańa kezeńine qadam basýda.

— Osy jańǵyrý úderisteriniń sharyqtaý shegi — jańa Halyq Konstıtýtsııasy. Onymen birge búginde adamdardyń júregi men sanasynda tereń ári mańyzdy ózgerister oryn alýda. Reformalar elimizdi búgin ózgertse, qundylyqtar onyń elý jyldan keıin qandaı bolatynyn aıqyndaıdy. Sondyqtan Prezıdent kúndelikti ómirdiń ajyramas bóligine aınalýǵa tıis qoǵamdyq qundylyqtar men baǵdarlardy júıeli túrde qalyptastyryp keledi, — dedi Erlan Qoshanov.

Otyrys barysynda forým qatysýshylary tárbıe máselesi, qoǵamdaǵy adamgershilik qundylyqtardyń róli, bilim berý jáne kitap oqý mádenıetin damytý sııaqty birqatar mańyzdy máseleni ortaǵa saldy. 

Qazaqstan Halyq Keńesiniń múshesi Natalıa Dementeva áskerı bólimderdegi moraldy-turmystyq jaǵdaılardy jaqsartý máselesin kóterdi.

Bul baǵyt Halyq Keńesiniń jumysy aıasynda odan ári jalǵasyn tabady. Áskerı bólimderdegi jaǵdaıdy zerdelep, áskerı qyzmet ótkerýdi kezeń-kezeńimen jaqsartý sharalaryn aıqyndaý josparlanyp otyr. 

Taǵy bir mańyzdy másele — jastardy jumyspen qamtý. «Jańa múmkindik» qoǵamdyq birlestiginiń jetekshisi Arman Túlkibaev suranysqa ıe mamandyqtardy meńgerip, jumysqa ornalasýǵa kómektesetin «JOLTAP» jobasyn iske asyrý tájirıbesimen bólisti. Osy tájirıbeni keńinen qoldaný perspektıvalaryna, sonyń ishinde aýyl jastarynyń kásibı bilim alyp, jumysqa ornalasý múmkindikterin keńeıtýge mán berildi.
Kezdesý barysynda Halyq Keńesiniń múshesi, Respýblıkalyq Analar alqasynyń tóraıymy Nazıpa Shanaı jáne Quryltaı depýtaty Snejanna Imasheva men oblys basshylyǵy da sóz sóıledi.

Sonymen qatar «Naırı» QR armıan mádenı ortalyqtarynyń qaýymdastyǵy» ZTB Analar alqasynyń tóraǵasy Tatıana Mýradıan qoǵamdyq etıka týraly sóz qozǵasa, «Túrkistan oblystyq ata-analar qaýymdastyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Aqbaıan Jakıpova áıelder quqyǵyn qorǵaý máselesin kóterdi. Al qoǵam qaıratkeri, aýǵan etnomádenı birlestiginiń múshesi Anna Mohammad adal azamat týraly óz paıymymen bólisip, Amangeldi aýyldyq kitaphanasynyń meńgerýshisi Gúlsim Iskalıeva kitap oqıtyn ult máselesin qozǵady.

Forým memleket pen qoǵam arasynda ashyq pikir almasý alańyna aınaldy. Alqaly jıyn qoǵamdyq qundylyqtardy nyǵaıtýǵa, azamattyq jaýapkershilikti arttyrýǵa jáne qoǵamdyq ádepti qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan el damýynyń strategııalyq baǵyttary men naqty bastamalardy ushtastyrdy.

Buǵan deıin Qazaqstan Halyq Keńesinde qoǵamdyq bastamalardy damytý komıteti jumysyn bastaǵanyn jazǵanbyz.