Tilbuzar tilshi kóbeıdi - jýrnalıstıka fakýltetterinde qazaq tili qalaı oqytylady
ASTANA. KAZINFORM – Búginde BAQ materıaldarynda kalka qoldanysty, orasholaq sóılemderdi, túrli grammatıkalyq qatelikterdi jıi kezdestiretinimiz ras. Jýrnalıster mundaı olqylyqqa jol bermeý úshin ýnıversıtette bilim alyp júrgende-aq, berik negiz qalyptastyrǵany abzal. Osy oraıda, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine resmı saýal joldap, otandyq JOO-lardyń jýrnalıstıka fakýltetterinde qazaq tili jáne ádebıeti qalaı oqytylatynyn anyqtadyq.
Mınıstrlik Bilim berý baǵdarlamalary tiziliminiń 2026 jylǵy 1 qazandaǵy derekterin usyndy. Oǵan saı, «Jýrnalıstıka jáne reporter isi» baǵytynda bakalavrıat deńgeıinde 32 joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymynyń 55 bilim berý baǵdarlamasy bar.
Joǵary bilim berýdiń memlekettik jalpyǵa mindetti standartyna sáıkes, qazaq tili páni barlyq mamandyqtyń stýdentine mindetti túrde oqytylady. Atap aıtqanda, qazaq tili boıynsha oqý baǵdarlamasynyń kólemi – 300 akademııalyq saǵat (10 kredıt).
Degenmen, bolashaq jýrnalıster til zańdylyqtaryn ózge sala stýdentterinen góri anaǵurlym tereń meńgerýi tıis ekeni túsinikti. Keı JOO-lar buǵan basa mán berip otyr.
– 12 bilim berý uıymynda (sonyń ishinde Toraıǵyrov ýnıversıteti, Innovatsııalyq Eýrazııa ýnıversıteti, M. Áýezov atyndaǵy OQÝ, Astana IT University) joǵary oqý orny nemese tańdaý komponenti aıasynda kásibı qazaq tili men jýrnalıstik mátin jazý pánderi qosymsha engizilgen. Al L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ jáne basqa da JOO-larda birqatar arnaıy ıntegratsııalanǵan pánder (qazirgi BAQ tili men stıli, sóıleý mádenıeti jáne stılıstıka, qazaq tiliniń stılıstıkasy jáne t.b.) oqytylady, – delingen mınıstrlik jaýabynda.
Sonymen qatar, jýrnalıstiń ádebı til normalaryn saqtaýy, oıyn saýatty jetkizýi jáne mátindi redaktsııalaý daǵdysy – kásibı daıarlyqtyń mańyzdy bóligi. Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń málimdeýinshe, grammatıkalyq saýattylyq pen sózdik qor máseleleri nazar aýdarýdy talap etedi.
– Qazaq tili boıynsha úlgilik oqý baǵdarlamasy morfologııany, sıntaksısti, sóz qoldaný normalaryn meńgertý jáne ártúrli stıldegi mátindermen jumys isteý mindetterin qoıady. Bul daıyndyq stılıstıka, sóıleý mádenıeti, buqaralyq kommýnıkatsııa tili men stıli jáne redaktsııalaý pánderi arqyly jalǵasady. Mysaly, M.H. Dýlatı atyndaǵy Taraz ýnıversıtetinde stılıstıka jáne redaktsııalaý sheńberinde baspasóz tilindegi qateler taldanady, – delingen habarlamada.
Odan bólek, mınıstrlikten jýrnalıstıka fakýltetterinde qazaq ádebıeti pánin oqytý jóninde de suradyq.
– Qazaq ádebıetine keletin bolsaq, joǵary oqý oryndary baǵdarlama maqsattary men standartqa sáıkes tereńdetilgen pánderdi óz betinshe engize alady. Mundaı múmkindikti JOO-lar qazirdiń ózinde belsendi qoldanyp jatyr. Mysaly, L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ-de qazaq ádebıetiniń tarıhyna 6 akademııalyq kredıt bólinse, M.H. Dýlatı atyndaǵy Taraz ýnıversıtetinde 5 kredıt qarastyrylǵan. Al Іlııas Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetinde qazaq ádebıeti men óneriniń tarıhy joǵary oqý orny komponentine engizilgen, – delingen resmı jaýapta.
Aıta keteıik, buǵan deıin JOO-daǵy jańa model, ıaǵnı birqatar mamandyq boıynsha úsh jyldyq oqytý usynylǵanyn jazǵanbyz.
