Terakt qaýpi kezinde uıaly baılanys shekteledi
ASTANA. QazAqparat - 8-inshi qyrkúıekte Májiliste «QR-nyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekstremızm jáne terrorızmge qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn tanystyrǵan Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Marat Qalqabaev elimizde terakt qaýpi kezinde uıaly baılanys shekteletinin málimdedi.
Onyń aıtýynsha, «Baılanys týraly» zań baılanys jelilerinde jedel-izdestirý qyzmetin júzege asyratyn quzyrly organǵa kidirýge bolmaıtyn, aýyr jáne asa aýyr qylmystarǵa aparyp soǵatyn jaǵdaılarda jeliler men baılanys quraldarynyń jumysyn toqtatatyn múmkindik beretin bappen tolyqtyrylady. Sondaı-aq, uıymdasqan qylmystyq toptardyń daıyndaǵan qylmystary júzege asyrylatyn jaǵdaıda da osyndaı is-sharalar qoldanylady. Biraq quzyrly organ 24 saǵattyń ishinde bul týraly Bas Prokýratýrany habardar etýi tıis.
Buǵan qosa, uıaly baılanys jelilerin terrorlyq maqsattarǵa paıdalanýdyń jáne Qazaqstanǵa biryńǵaı IMEI-kodtary bar qurylǵylardy ákelýdiń jolyna tosqaýyl qoıý úshin «Baılanys týraly» zańǵa barlyq qurylǵylardyń biryńǵaı IMEI-kodtar bazasyn qurý týraly túzetý engiziledi. IMEI-kodtardyń biryńǵaı bazasyna Qazaqstan aýmaǵynda qyzmet etetin jáne oǵan syrttan ákelinetin barlyq uıaly telefon apparattary kiredi. Ár telefondy paıdalanýshynyń abonenttik nómirimen sáıkestigin tekserý úshin olar tirkeýge alynady.
Zań jobasyn daıyndaýshylardyń aıtýynsha, mundaı túzetý quqyq qorǵaý jáne arnaıy organdardyń baqylaýyna alynǵan nysandardy jedel túrde anyqtaýǵa, kontrafaktilik qurylǵylardy tasymaldaýdy qysqartýǵa jáne bóten adamnyń múlkin urlaýdy azaıtýǵa múmkindik beredi. Aıta ketelik, IMEI-kod degenimiz - telefony apparatyn paıdalanatyn ár adamnyń jeke sany. Mundaı kod GSM, WCDMA, IDEN jelileriniń telefondarynda, sondaı-aq, keıbir spýtnıktik telefondarǵa qoldanylady.
Aıtpaqshy, mundaı jańashyldyq halyqaralyq tájirıbede bar. Mysaly, 2016 jyldyń sáýir aıynda Reseı Federatsııasynyń Memlekettik Dýmasyna terrorızmge qarsy is-qımyldardy kúsheıtip, qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý maqsatynda qosymsha is-sharalar belgileıtin eki zań jobasy engizildi. Sonyń ishindegi jańashyldyqtardyń biri - baılanys operatorlaryna jáne ǵalamtor jelisindegi aqparatty taratýshylarǵa qoıylatyn qosymsha talaptar. Mysaly, baılanys operatorlary men ǵalamtorda aqparat taratýshylar adamnyń daýysymen berilgen aqparatty nemese habarlamany qabyldaý jáne taratý faktisi jónindegi aqparatty úsh jyl (qazir bul merzim jarty jylǵa qysqardy) boıy saqtaýǵa mindetteledi. Oǵan qosa, taratylǵan málimetterdi shıfrlaı alatyn kez-kelgen ǵalamtordaǵy qyzmet kórsetýshi, áleýmettik jeliler, poshta qyzmetin paıdalanýshy Federaldyq tergeý bıýrosyna kez-kelgen habarlamanyń shıfryn ajyratýǵa kómektesýge mindetti.
2002 jyly 25-inshi shildede qabyldanǵan Reseı Federatsııasynyń «Ekstremıstik qyzmetke qarsy is-qımyl týraly» zańynyń 12-inshi jáne 16-ynshy baptaryna sáıkes, buqara paıdalanatyn baılanys jelilerin ekstremıstik qyzmetke jáne jappaı aktsııalar kezinde ekstremıstik qyzmetti iske asyrýǵa paıdalanýǵa tyıym salynady. Atap aıtarlyǵy, azamattardyń turǵyn úıge, hat jazysý qupııalyǵyna, telefonmen sóılesýine, poshtalyq, telegraf jáne basqa da habarlamalar alýyna qol suǵylmaýshylyqty shekteıtin terrorızmge qarsy is-qımyl sharalaryn júrgizý úshin sýdıanyń arnaıy qaýlysy shyǵarylady. Terrorızmmen kúres jónindegi organ azamattardyń atalǵan quqyqtaryna qol suǵylmaýshylyq shektelgen sátten bastap, 24 saǵattyń ishinde bul máseleden prokýror habardar bolýy tıis.
Osyǵan uqsas zańnamalyq bastama Ulybrıtanııada da bar. Atap aıtqanda, aǵylshyndar ǵalamtor jelisindegi terrorızmge qarsy kúresý úshin provaıderler men telefon kompanııalaryn saıttaǵy aqparatty oqyǵan adamdar týraly málimetterdiń tarıhyn 12 aı boıy saqtaýǵa mindetteýdi usynyp otyr. Oǵan qosa telefon kompanııalary qajetti aqparatty alý úshin devaıstardy zańdy jolmen buzýǵa kómek kórsetýge, quqyq qorǵaý organdaryna sottyń orderin almaı-aq ǵalamtordy paıdalanýshylardyń belsendiligi jónindegi aqparatqa qol jetkizýin qamtamasyz etýge mindettelmekshi.
