Teńiz ken ornyn ıgerýge nelikten sheteldikter tartyldy – sarapshy sebebin túsindirdi
ASTANA. KAZINFORM – Teńiz jobasyndaǵy taza paıdanyń 65 paıyzy memleketke tıesili. Bul týraly Aimaq podkastynda nergy Monitoring qorynyń dırektory Nurlan Jumaǵulov aıtty.
Onyń atap ótýinshe, 1990-jyldary Qazaqstannyń munaı ken oryndaryn óz kúshimen ıgerýge qajetti tehnologııalary bolmaǵan. Tipti Reseıdiń ózinde de mundaı kúrdeli ken oryndaryn ıgerý múmkindigi shekteýli edi.
- Munaı – bizdiń basty baılyǵymyz. Alaıda sol kezde, ókinishke qaraı, ony ózimiz ıgere almadyq, óıtkeni qajetti tehnologııalar bolmady. Teńiz ken ornyndaǵy barlaý jumystary kezinde 37-uńǵyma bir jyl boıy janyp turdy. Keńes Odaǵy bul órtti sóndire almady. Aqyry Kanadadan kelgen kompanııalar bir jyldan keıin ǵana órtti sóndirdi. Sondyqtan sheteldik ınvestorlar qajet boldy, – dedi ol.
Spıkerdiń pikirinshe, sheteldik ınvestıtsııa tek Teńiz ken orny úshin ǵana emes, Qarashyǵanaq sııaqty iri jobalardy ıgerý úshin de mańyzdy boldy.
Onyń sózinshe, Teńiz jobasynan túsetin taza paıdanyń shamamen 60–65 paıyzy memleketke tikeleı túsedi. Sonymen qatar «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasynyń jobaǵa 20 paıyzdyq úlesi bar.
Degenmen spıker ulttyq kompanııanyń úlesinen túsetin dıvıdendter men memleketke tikeleı túsetin kiristerdi ajyrata qaraý qajettigin atap ótti. Óıtkeni ulttyq kompanııa dıvıdendterdi basqa jobalaryn damytýǵa da baǵyttaı alady.
- Memleket úshin eń mańyzdysy – tabıǵı rentadan túsetin salyqtar. Mysaly, Teńiz jobasynda taza paıdanyń 60–65 paıyzyna deıin, al Qarashyǵanaq jobasynda 70 paıyzyna deıin memleketke tıesili, – dedi ol.
Budan bólek, spıkerdiń aıtýynsha, munaı-gaz kompanııalary tabıǵı gaz, kúkirt, propan jáne býtan sekildi ónimderdi ishki naryqqa eksporttyq baǵadan tómen baǵamen jetkizedi.
Máselen, onyń keltirgen deregine sáıkes, propan-býtannyń eksporttyq baǵasy tonnasyna 500 dollar shamasynda bolsa, Teńizshevroıl ishki naryqqa bul ónimdi shamamen 180 dollardan satady.
Buǵan deıin Teńiz ken orny 170 mlrd dollar ınvestıtsııa tartýǵa sebep bolǵanyn jazǵan edik.
