Teńge - táýelsizdik tumary
ASTANA. QazAqparat - Búgin Ulttyq valıýta - teńge kúni jáne QR qarjy salasy qyzmetkerleriniń kásiptik merekesi.
Teńgeniń qoldanysqa engizilý tarıhyna kóz júgirter bolsaq, birden sonaý 1993 jyldyń 12 qarashasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynda Ulttyq valıýta engizý týraly» Jarlyqty shyǵarǵany eske túsedi. Iá, dál osy kúnnen bastap elimizdiń ulttyq teńgesin ázirleýge baǵyttalǵan jumystar jalǵasyp, ol eki jylǵa sozyldy. 1993 jyly alǵashqy teńge partııasy Anglııanyń eń kóne ári áıgili «Harrıson jáne uldary» fabrıkasynda basyldy. Al olardy elge tasymaldaý úshin tórt IL-86 ushaqtary Tumandy Albıon eline 18 márte qatynady. Teńgeniń alǵashqy partııalaryn saqtaý úshin arnaıy jerasty qoımalary daıyndalyp, dál osy qoımalardan ulttyq teńgemiz elimizdiń barlyq ókirlerindegi bankterge 8 kún ishinde jetkizildi. Sol jyldyń qazan-qarasha aılarynda Qazaqstan rýbl aımaǵynan tolyqtaı shyǵyp, 15 qarasha kúni teńge resmı aınalymǵa endi. Eski aqshany qazaqstandyq teńgege aıyrbastaý 1993 jyly 15 qarashada tańǵy 8.00-de bastalyp, 20 qarasha kúni 20.00-de aıaqtaldy. Ulttyq bank alǵashqyda 1 teńgeni sol kezdegi 1000 rýblge baǵalaǵan bolatyn. Alaıda keıin elimizdiń saıası jáne áleýmettik, memleketaralyq qatynastary eskerilip, 1 teńge 500 rýbl baǵamynda belgilendi. Al birinshi aınalymǵa engen 1 teńgeniń AQSh dollaryna shaqqandaǵy quny 4,35 teńge boldy.
Eń alǵashqy teńgemizde belgili tarıhı tulǵalardyń portretteri, Alataý men Kókshetaý kórinisteri, Qoja Ahmet ıAssaýı kesenesiniń beınesi, Mańǵystaýdan tabylǵan tastaǵy tańbalar paıdalanyldy. Bir teńgelik banknotqa Ábý Nasyr ál-Farabı, úsh teńgelikte Súıinbaı, bes teńgelikte Qurmanǵazy, on teńgelikte Shoqan, jıyrma teńgelikte Abaı, elý teńgelikte Ábilqaıyr han, júz teńgelikte Abylaı han beınesi somdaldy.
Aıta keterligi, bastapqyda Qazaqstannyń aqsha saraıy metall shaqalardy daıyndaýǵa múmkindigi bolmaǵandyqtan jedel túrde qaǵaz túrinde shyǵardy, biraq 1 jyldan soń olar metall tıyndarǵa aýystyryldy. 1994 jyly qaǵaz tıyndar jezden jasalǵan monetalarmen almasty.
Teńge 2006 jyly óz beınesin ózgertti. Sol jyldan bastap banknotalar biryńǵaı stılde ázirlenýde, sýretter bet jaǵynda negizinen tiginen, syrt jaǵynda kóldeneńinen ornalasqan. Tutastaı alǵanda, dızaın Qazaqstannyń qazirgi beınesin kórsetedi.
1993 jyly qurylysy bastalǵan Qazaqstannyń banknot fabrıkasy 1995 jyly tolyq aıaqtaldy. Sol jyly 19 mamyrda onyń resmı ashylý rásimi ótti. Qazirgi tańda Táýelsiz Qazaqstannyń tól valıýtasy óz elimizde basyp shyǵarylýda.
