Teńge eki aptada 10 teńgege nyǵaıdy, al dúısenbige deıingi valıýta baǵamy qandaı

Eki aptalyq ózgeristen bastasaq, 3 tamyzda dollardyń baǵamy 475,23 teńge bolǵan. 7 tamyzda ol 469,68 teńgege deıin tústi. Al 14 tamyzdaǵy KASE saýdasynda dollar 465 teńgemen aıaqtaldy, ıaǵnı 11 kúnniń ishinde amerıkalyq valıýta 10,23 teńgege nemese shamamen 2,2% arzandaǵan.
Bul jerde mańyzdysy — tómendeý bir kúnde bolǵan joq. 11 tamyzda dollar 465,74 teńgege deıin tústi, 12 tamyzda 465,19 teńge boldy, 13 tamyzda KASE-degi ortasha baǵam 465,08 teńgege deıin tómendedi. 14 tamyzdaǵy saýdada da dollar 465 teńge mańynda qaldy. Demek, valıýta naryǵynda 465 teńge deńgeıi birtindep qalyptasyp kele jatqan jańa dálizge aınaldy deýge negiz bar.

Ulttyq banktiń 14 tamyzǵa belgilegen resmı baǵamy da osy deńgeıge óte jaqyn — 465,08 teńge, ıaǵnı KASE-degi naqty saýda baǵamy men resmı baǵam arasynda is júzinde aıyrmashylyq joq. Sol kúngi resmı baǵam boıynsha eýro 536,52 teńge, rýbl 5,56 teńge, ıýan 68,97 teńge boldy.

Biraq teńgeniń nyǵaıýyn tek sońǵy eki aptamen shekteý durys emes. 2026 jyldyń basynan bergi dınamıkaǵa qarasaq, dollar baǵamy jyl basyndaǵy shamamen 510-515 teńge deńgeıinen tamyzdyń ortasynda 465 teńgege deıin túsken, ıaǵnı jyl basynan beri dollar shamamen 50 teńgege, nemese 10%-ǵa jýyq arzandaǵan.

Grafıktegi eń qyzyq kezeń — kóktemniń sońy men jazdyń basy. Sáýirde dollar 460 teńgege deıin túskennen keıin mamyr-maýsym aılarynda qaıta kóterilip, maýsymnyń basynda 490 teńgeden asqan. Maýsymnyń sońynan bastap teńge qaıta kúsheıip, shildede dollar 470 teńge mańyna tústi. Tamyzda tómendeý jalǵasyp, qazir 465 teńge deńgeıine jetti, ıaǵnı teńgeniń qazirgi nyǵaıýyn kezdeısoq qysqa merzimdi aýytqý dep qaraýǵa bolmaıdy. Degenmen grafıktiń ózi bir mańyzdy nárseni kórsetedi: teńge bir baǵytta ǵana qozǵalǵan joq. Jyl ishinde 460 teńgege deıin nyǵaıyp, keıin 490 teńgeden joǵary álsiregen kezeń boldy.

Rýbl dollardan da jyldam arzandady

Qazaqstan úshin negizgi bolyp sanalatyn valıýtalardyń ishinde eń aıqyn quldyraý Reseı rýblinde baıqaldy.

14 tamyzdaǵy KASE grafıginde rýbl 5,54 teńge deńgeıinde tur. Al jyl basynda onyń baǵamy shamamen 6,5 teńge mańynda bolǵan, ıaǵnı jyl basynan beri rýbldiń teńgege shaqqandaǵy quny shamamen 1 teńgege nemese 14-15% tómendegen.

Sońǵy eki aptadaǵy qozǵalys ta osy úrdisti jalǵastyrdy. 7 tamyzda resmı baǵam boıynsha rýbl 5,73 teńge bolsa, 14 tamyzda 5,56 teńgege deıin tústi. Bul shamamen 3%-dyq tómendeý. Al 13 tamyzdaǵy KASE saýdasynda rýbl bir kúnniń ózinde 1,44% arzandap, 5,53 teńgege túsken. 
Sondyqtan qazir teńgeniń kúsheıýin dollarmen ǵana ólsheý jetkiliksiz. Rýblge qatysty teńge odan da myqty pozıtsııaǵa shyqty. Bul Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy saýda úshin de mańyzdy kórsetkish.

ıÝan da tómendedi

Qytaı valıýtasynyń dınamıkasy da teńgeniń jalpy nyǵaıý baǵytyna sáıkes keledi. 14 tamyzdaǵy KASE grafıginde ıýan 68,74 teńge deńgeıinde kórsetilgen. Jyl basynda grafık shamamen 75 teńge mańyndaǵy deńgeıdi kórsetedi. Osylaısha ıýannyń teńgege qatysty quny jyl basynan beri shamamen 8-9% tómendegen.

7 tamyzdaǵy resmı baǵammen salystyrǵanda 14 tamyzda ıýan 69,27 teńgeden 68,97 teńgege deıin arzandaǵan, ıaǵnı bir aptada ózgeris shamamen 0,4% bolǵan. Bul dollar men rýbldegi qozǵalystan áldeqaıda baıaý.

Munaı baǵasy teńgege qoldaý kórsetti

Teńgeniń qazirgi jaǵdaıyn munaı naryǵynan bólek qaraý qıyn. 7 tamyzda Brent markaly munaıdyń baǵasy aptany 83,55 dollar deńgeıinde aıaqtaǵan edi. Al 13 tamyzdaǵy saýdada Brent 87,44 dollarǵa deıin kóterildi, ıaǵnı bir aptaǵa jýyq ýaqytta munaı shamamen 3,9 dollarǵa nemese 4,7% qymbattaǵan.

14 tamyzda naryqtaǵy Brent baǵasy 87 dollardan joǵary deńgeıde qaldy. Bul Qazaqstan úshin qolaıly faktor, sebebi munaı eksporty elge túsetin valıýtalyq túsimniń negizgi kózderiniń biri.

Biraq munaıdyń qymbattaýy men teńgeniń nyǵaıýyn bir-birine tikeleı teńestirýge bolmaıdy. Valıýta baǵamyna eksporttaýshylardyń valıýta satýy, ımporttaýshylardyń dollarǵa suranysy, syrtqy naryqtaǵy dollardyń jalpy baǵyty, bıýdjet operatsııalary jáne basqa da faktorlar áser etedi.

Soǵan qaramastan, eki grafıkti — USD/KZT pen Brent-ti — qatar qaraǵanda belgili bir sáıkestik baıqalady. Tamyzdyń birinshi jartysynda munaı baǵasy joǵarylaǵan kezde teńge de nyǵaıdy. Bul teńgeniń qazirgi deńgeıin ustap turýǵa qolaıly syrtqy jaǵdaı qalyptasqanyn kórsetedi.

Eki aptanyń qorytyndysy qandaı?

7–14 tamyz aralyǵyndaǵy negizgi valıýtalardy salystyrsaq, kórinis mynadaı:

— Dollar 469,68 teńgeden 465 teńgege deıin tómendedi, ıaǵnı 4,68 teńgege nemese shamamen 1% arzandady.
— Rýbl 5,73 teńgeden 5,54-5,56 teńge aralyǵyna tústi. Onyń tómendeýi shamamen 3%-ǵa jetti.
— ıÝan 69,27 teńgeden 68,74-68,97 teńge aralyǵyna tústi. Bul shamamen 0,4-0,8% aralyǵyndaǵy tómendeý.
— Eýronyń 7 tamyzdaǵy 539,52 teńge deńgeıinen 14 tamyzdaǵy 536,52 teńgege deıin tómendeýi shamamen 0,6% boldy.

Demek, bir apta ishinde teńge barlyq negizgi valıýtalarǵa qatysty nyǵaıdy. Biraq qarqyn ártúrli: eń úlken ózgeris rýblde, eń az qozǵalys eýro men ıýanda baıqaldy.

Bul jerde taǵy bir mańyzdy detal bar. 13 tamyzdaǵy KASE saýdasynda dollar 465,08 teńge, rýbl 5,53 teńge, ıýan 68,94 teńge boldy. Al 14 tamyzda dollar 465 teńge mańynda qaldy. Demek, teńgeniń nyǵaıýy ázirge toqtaǵan joq, biraq onyń qarqyny báseńdep keledi.

465 teńge — jańa turaqty deńgeı me?

Dollardyń 465 teńgege deıin túsýi teńgeniń ári qaraı da nyǵaıa beretinin bildire me? Ázirge buǵan naqty jaýap berý qıyn. Óıtkeni jyl basyndaǵy grafıktiń ózi valıýtanyń birneshe ret baǵytyn ózgertkenin kórsetedi. Sáýirde dollar 460 teńgege deıin túsip, maýsymda 490 teńgeden asty, keıin qaıta tómendedi. Sondyqtan 465 teńgeni birden uzaq merzimdi jańa tepe-teńdik deńgeıi dep ataý erte.

Biraq qazirgi jaǵdaıdyń bir ereksheligi bar: teńge bir ǵana kúnde emes, birneshe apta qatarynan kúsheıip keledi. 3 tamyzdan 14 tamyzǵa deıin dollar 475,23 teńgeden 465 teńgege tústi. Bul 10 teńgeden astam aıyrmashylyq. Al jyl basynan bergi grafık dollardyń teńgege qatysty shamamen 10% arzandaǵanyn kórsetedi.

Sondyqtan búgingi naryqtyń negizgi jańalyǵy — dollardyń jaı ǵana 465 teńgege túsýi emes. Teńge jyl basynan beri aıtarlyqtaı nyǵaıdy jáne tamyzdyń alǵashqy eki aptasynda bul úrdis qaıta kúsheıdi.

Munaıdyń 87 dollardan joǵary bolýy teńgege syrtqy qoldaý berip otyr. Al dollar, rýbl jáne ıýan baǵamdarynyń qatar tómendeýi ishki naryqta teńgege suranystyń nemese shetel valıýtasyna usynystyń qolaıly araqatynasy qalyptasqanyn ańǵartady.

Degenmen basty másele — teńge baǵamynyń osy deńgeıde qanshalyqty uzaq saqtalatyny. Eger munaı baǵasy joǵary bolyp, eksporttyq valıýtalyq túsim ishki naryqtaǵy usynysty qoldasa, teńgeniń qazirgi pozıtsııasyn saqtaýyna múmkindik bar. Al syrtqy naryqtaǵy ózgerister, munaı baǵasynyń tómendeýi nemese dollarǵa suranystyń ósýi bul dınamıkany tez ózgerte alady.

14 tamyzdaǵy KASE saýdasynda dollar - 465 teńge, ıýan - 68,74 teńge, rýbl - 5,54 teńge deńgeıinde qalyptasty, bul baǵam dúısenbige deıin ózgerissiz qoldanylady.

Osyǵan deıin Astana men Almaty aqsha aıyrbastaý oryndarynda sheteldik valıýta baǵamy usynyldy.