Temirtas Júsipov: Basty armanym - 2020 jylǵy jazǵy Olımpıada

- Temirtas, sizdiń halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Qazaqstan Respýblıkasy chempıonatynyń tórt dúrkin jeńimpazy, Azııa chempıony, «Astana Arlans» kásipqoı klýbynyń sapynda dúnıejúzilik boks serııasy (WSB) kýbogynyń eki dúrkin ıegeri, Qazaqstan qurama komandasynyń múshesi ekenińizdi sport súıer qaýym jaqsy biledi. Al, týǵan jeriń men otbasyń týraly kópshilik bile bermeıdi. Sondyqtan áńgimemizdiń álqıssasyn osydan bastasańyz.

- Men Aqmola oblysynyń Sandyqtaý aýdanyndaǵy Hlebnyı aýylynda týdym. Men mektepte tórtinshi synypqa kóshkende Jarqaıyń aýdanyndaǵy Tassýat aýylyna qonys aýdardyq. Sonda mektep támámdadym. Ákem Berik dúnıe saldy. Anam Aıjan zeınet demalysyna shyqqanǵa deıin aýylda aspaz bolyp eńbek etti. Qazir baýyrlarymmen sol Tassýatta turady. Otbasymyzda menen basqa apam, inim jáne qaryndasym bar. Jaqynda orda buzar 30 jasqa (15 qańtar -  avt.) toldym. Úılengenmin, Adel atty qyzym bar.

- Búgingi jetken jetistigindi aýyz toltyryp aıtýǵa bolady. Bul jetistiktiń hronologııasyn aıtyp ótseńiz. Boksqa qashan jáne qalaı keldińiz?

- Boksqa 2004 jyly on alty jasymnan bastap den qoıdym. Aýylda toǵyzynshy synypty bitirip, Kókshetaý qalasynyń irgesinde ornalasqan Krasnoıar selosyndaǵy kásiptik-tehnıkalyq lıtseıge oqýǵa túsken betim. Elde buǵan deıin ustazymyz Marat Baıbosynovtyń jetekshiligimen qazaq kúresimen aınalysatynmyn. Lıtseıde kúres sektsııasy joq eken, sosyn osy boksqa jazyldym. Óıtkeni, kishkentaı kezimnen ony da jaqsy kórip, búıregim buryp turatyn. Basynda osy boks álippesin alǵashqy bapkerim Jálel Ábilmájinov aǵaıdan úırendim. Keıin ol kisi meni kelesi jattyqtyrýshym Kenjebek Qurmanovtyń qol astyna berdi. Eki-úsh jyldan soń osy óńirde Mereke Júsipov, Rýslan Mýsınov, Shyńǵys Ramazanov sııaqty nebir boks sańylaqtaryn tárbıelegen qazirgi bapkerim, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Qýanyshbaı Qoqyshevtiń nazaryna iliktim. Osylaı júrip tórt dúrkin chempıon boldym, bir ret kúmis, eki ret qola júldeger atandym. Sonyń bári árıne, meni boksqa baýlyǵan alǵashqy bapkerlerimniń, jeke jattyqtyrýshym, aqylshy aǵam Qýanyshbaı Qoqyshevtyń, Qazaqstan quramasynyń bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanovtyń eńbeginiń arqasy. Olar bolmasa, osyndaı bıikten kórine alar ma edim?!

- Sport bolǵan soń, qýanysh, renishi qatar júrmeı qoımaıdy. Alǵashqy jeńis pen jeńilister, bári de este shyǵar.

- Eń birinshi ret 44 keli salmaqta oblystyq jarysqa qatysyp, birden utylyp qaldym. Sondaǵy kóńil-kúıimdi, unjyrǵamnyń túskenin kórseńiz. Mundaıda namysqa baspaı bolmaıdy eken. Jattyǵý qajettigin túsindim. Bapkerimniń aıtqanyn buljytpaı oryndaı otyryp, birte-birte sheberligimniń óskenin baıqadym. Sóıtip, Krasnoıar - Şýchınsk matchtyq kezdesýinde alǵashqy jeńisimniń dámin tattym. Odan ári Óskemende ótken jasóspirimder arasyndaǵy Qazaqstan chempıonatynda 46 keli salmaqta úshinshi orynǵa ıe boldym. Sóıtip 2007 jyly úlken rıngke joldama aldym.

- Bokstan Qazaqstan quramasy sapyndasyn. Bilýimizshe únemi jarystar men oqý-jattyǵý jıyndarynda júresin. Bul otbasylyq jaǵdaılarǵa kedergi keltirmeıdi me?

- Iá, durys aıtasyz, shynymdy aıtsam ońaı emes. Únemi otbasyńnan, týǵan óńirińnen jyraqta oqý-jattyǵý jıyndary men jarystarda, jolda júresiń. Biraq, kúndelikti aıanbaı tókken mańdaı terdiń, jeńiske degen qushtarlyqtyń arqasynda el senimin aqtap jatsań, senen baqytty adam joqtyǵy taǵy anyq. Jas bolsaq ta, túrli jarystarda osyny túsinip qaldyq.

- Úlken sportqa kelgeli talaı halyqaralyq, respýblıkalyq  týrnırlerde top jardyń. Soǵan qaramastan el quramasynda jolyń bolmaı júrgen tárizdi. Ásirese, óz salmaǵyńda basqa áriptesterińniń tasasynda qala beretin sııaqty bolyp kórinesiń.

- Eń aldymen, sharshy alańdaǵy kez kelgen jekpe-jektiń taǵdyryn ádil qazylyq pen myqtynyń qarymy sheshedi. Men bokstan Qazaqstan quramasyna 2011 jyly qabyldandym. Oǵan deıin 2008 jyly el chempıonatynda, al, 2011 jyly Qazaqstan spartakıadasynda úshinshi orynnan kórindim. Bizdiń 49 kelige deıingi jeńil salmaqta kúni keshege deıin álem chempıony Birjan Jaqypov basty favorıt sanalyp keldi. Birjan osy salmaq dárejesinde sońǵy úsh birdeı jazǵy Olımpıadaǵa qatysty, biraq, ókinishke oraı, júlde ala almady. Sońǵy Rıo-de-Janeıro Olımpıadasynan keıin joldy jastarǵa berip, quramadan ketti. Men 2012 jyly el chempıonatynda fınalda naq osy Birjannan ǵana utylyp, ekinshi oryndy qanaǵat tuttym. 2013 jyly Taraz qalasynda ótken chempıonatqa ol qatyspaı, birinshi oryn meniń enshime tıdi. Sol jyly Azııa chempıonatyna Birjan aýyryp qalyp bara almaı, ornyna men bardym. Iordanııanyń Aman qalasyndaǵy sharshy alańda áýeli qyrǵyz, odan japon boksshysyn utyp, jartylaı fınalda fılıppın, al, aqtyq synda úndi sportshysynan basym túsip, qurylyq chempıony atandym. Bul ázirge meniń halyqaralyq jarystardaǵy eń iri jeńisim. Biraq, úlken sporttan áli qol úzý oıymda joq, sondyqtan, bul jeńis jalǵasar degen úmittemin.

- Jankúıerleriń únemi kóz tigip, qýanyp júretin «Astana Arlans» kásipqoı klýbynda tabysyń týraly aıtyp ótseń.

- Bul men úshin Allanyń bergen bir baǵy ǵoı dep oılaımyn. Osyndaı jartylaı kásipqoı klýbta óner kórsetýdi óz basym úlken sportta jolymnyń bolǵanyna balaıtynym anyq. Men bul komandaǵa 2015 jyly qabyldandym. Sodan beri arǵy jyly jáne bıyl eki márte Dúnıejúzilik boks serııasynyń kýbogyn jeńip aldyq, taǵy eki ret - 2014 jáne 2016 jyldary úshinshi orynǵa taban tiredik. Ózim osy jarystarda uzyn-yrǵasy 15 jekpe-jek ótkizip, sonyń 11-inde uttym, tórteýinde utyldym. Sebebi, ár qurylyq, ár elden jan berisip, jan alysatyn bul básekelerde osal qarsylas joq. Bári de jarysqa tańdap qosqan bir-bir memlekettiń myqtylary der edim.

- Bokstaǵy kýmırlerińiz bar ma. Bar bolsa, kimderdi erekshe atap óter edińiz?

- Jastaıymyzdan bokstaǵy bizdiń kýmırimiz de sol kezdegi Rýslan Mýsınov, Aman Batyrbaev sııaqty aǵalarymyzdyń esimderin atap óter edim. Búgin óz basym sol aǵalarymyzdyń isin jalǵastyryp kele jatyrmyn dep oılaımyn.

- Jalpy Aqmola, Kókshe jerindi boks sportty qalaı damyp jatyr? Osyǵan qysqasha toqtala ketseńiz.

- Jaman emes. Jaqsy boksshylar, jaqsy bapkerler bar. Bıylǵy úlken bir jańalyq, oblystyq boks federatsııasy quryldy. Buryn da Qazaqstanda jaman sanatta emes edik, endi boksymyz odan saıyn damıdy dep otyrmyz. Osy mekteptiń túlegi Baqbergen Sabyrjanov bıyl Qazaqstan chempıonatynda ekinshi orynnan kórinip, quramaǵa alyndy. «Astana Arlans» kásipqoı klýbynyń da burynnan osy jaqsylyq Nurdáýlet Jarmanov, kókshetaýlyq Nursultan Qosshyǵulov bar. Oblysta jeńil, orta salmaqtaǵylar jetkilikti, tek 91 keli, odan joǵary salmaq dárejesindegiler shyqpaı tur. Federatsııa kýbogynda da osydan ǵana jolymyz bolmady. Sosyn Olımpıada, álem dodalarynda ejelden altyn ákelip, qazaqtyń salmaǵy bolyp ketken 69 kelide de bizde anaý aıtqandaı boksshy joq. Demek, solardy jer-jerden taýyp, tárbıeleýimiz kerek.

- Ár sportshynyń jeńiske jeteleıtin armany bolady...

- Meniń basty armanym - 2020 jylǵy jazǵy Olımpıada. Áli sportta jasym keldi demeımin. Qurama sapynda jaqsy óner kórsetip, osy tórt jylda bir bolatyn álem dodasyna joldama alyp kórýge umtylarym sózsiz. Men týǵan Aqmola oblysynda áli bokstan Olımpıada, álem birinshiliginiń jeńimpazy ne júldegeri joq. Sol olqylyqtyń ornyn toltyrǵym-aq keledi.

- Áńgimeńizge rahmet!