Tehnologııa men JI kitapty almastyra ma, álde oǵan qaıta ákele me - fotoreportaj
ÓSKEMEN. KAZINFORM – Búgingi balaǵa kitap oqytýdyń eń tıimdi joly qandaı? "Kitap oqy" dep talap etý me? Álde kitapqa qyzyqtyrýdyń jolyn ózgertý me? Óskemendegi Oralhan Bókeı atyndaǵy kitaphana úshin bul suraqtyń jaýaby kitap oqýǵa aparatyn joldy ózgertýde jatyr.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldy «Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly» dep jarııalaǵan bolatyn. Osy rette, Kazinform tilshisi Óskemendegi Oralhan Bókeı atyndaǵy qalalyq kitaphanaǵa baryp, jasandy ıntellekt pen ózge de tehnologııalardyń qalaı engizilip jatqanyn kórip qaıtty.
Mundaǵy basty erekshelik - kitaphana tehnologııany kitapqa qarsy qoımaıdy. Kerisinshe, ony kitapqa alyp keletin qural retinde qoldanady.
Syrt kózge munda túrli tsıfrlyq jobalar qatar jumys istep turǵandaı kórinedi: jasandy ıntellekt, mýltstýdııa, 3D-prınter, vırtýaldy shyndyq jobasy. Biraq bul jobalardyń múddesi bir – oqyrmandy kitappen qaıta qaýyshtyrý.
Kitaphanadaǵy mýltstýdııa – sonyń aıqyn mysaly. Balalar mýltfılm jasaý úshin aldymen ertegi nemese ádebı shyǵarmamen tanysady. Keıipkerlerdi, oqıǵa jelisin oqymaı turyp anımatsııaǵa kirise almaıdy. ıAǵnı munda tehnologııa shyǵarmashylyqtyń sońǵy kezeńi ǵana, al alǵashqy qadam – kitap oqý.
Kitaphanada iske qosylǵan chat-bot ta osy logıkaǵa baǵynady. Ol oqyrmanǵa qajetti kitapty nemese qyzmetti tez tabýǵa kómektesedi. Biraq basty fýnktsııasy – kitaphanaǵa kelý nemese izdeý protsesin jeńildetý arqyly oqyrmandy kitappen baılanystyrý.
– Biz úshin tehnologııanyń ózi maqsat emes. Negizgi mindet – kitap oqýǵa shaqyrý. Jastar qaıda qyzyqsa, biz sol jerden kitap oqýǵa jol ashýǵa tyrysamyz. Eger olardy jasandy ıntellekt qyzyqtyrsa, sony kitappen baılanystyramyz, mýltfılm qyzyqtyrsa – ádebıet arqyly jasatamyz, - dedi kitaphana dırektorynyń orynbasary Janat Jıenbekova.
Kitaphanadaǵy vırtýaldy shyndyq jobasy da tek oıyn oınap qaıtatyn jer emes. VR kózildirik kıiz úı ishinde ornatylǵan. Balalar jańa tehnologııany qoldaný barysynda qazaqy atmosferada otyryp, shejire, jeti atanyń tarıhymen tanysa alady. ıAǵnı tehnologııa balany vırtýaldy álemge emes, ulttyq tanymǵa baǵyttaıdy.
3D-prıntermen jumys isteý de jaı tehnıkalyq protsess emes. Kez kelgen model jasaý úshin bala aldymen aqparat izdeıdi, keıipker nemese nysan týraly derek jınaıdy. Bul izdenis ony qaıtadan kitap pen mátinge alyp keledi.
Kitaphana tek ınteraktıv jobalarmen shektelmeıdi. Bokey.kz platformasy arqyly Oralhan Bókeı shyǵarmalary EPUB formatynda qoljetimdi. Oqyrman mátindi smartfonnan oqyp, qarip ólshemin ózgertip, bir nemese qos bet rejımin tańdaı alady.
Kitaphana qyzmetkerleri jasandy ıntellekt múmkindikterin halyqqa tegin úıretip, túrli semınarlar men sheberlik sabaqtaryn da ótkizip júr.
Fotosýretterdi jandandyrý tehnologııalary arqyly jazýshy Oralhan Bókeıdiń burynǵy fotolary túrli tústi bolyp jandandyrylyp, qaıta shyǵarylǵan. JI-diń bul múmkindigin úırenýge kóbine zeınetkerler keledi eken. Olar kezindegi ózderiniń, áke-shesheleriniń sýretterin jandandyryp berýdi surap jatady.
P/s: Búgingi qoǵamda «tsıfrlandyrý kitapty yǵystyrady» degen pikir jıi aıtylady. Biraq Óskemendegi kitaphana tájirıbesi buǵan kereǵar bolyp otyr. Másele kitapta emes. Másele – oqyrmandy kitappen qaýyshtyratyn joldy tabýda.
Eske salsaq, osyǵan deıin elde kitaphanalarǵa kelýshiler sany 57 mıllıonǵa jetkeni habarlanǵan.
