Taza sýdan bastap, jańa áýejaıǵa deıin: Qazaqstanǵa qaıtarylǵan aktıvter halyqtyń ómirin qalaı ózgertip jatyr

ASTANA. KAZINFORM – Bir kezderi Qazaqstannan zańsyz shyǵarylǵan qarajat elge qaıtarylyp, ıgilikti isterge jumsalyp jatyr. Qaıtarylǵan aktıvter esebinen aýrýhanalar salynyp, aýyldarǵa aýyzsý tartylýda, sport keshenderi ashylyp, áýejaılar qaıta jańǵyrtylýda. Qazaqstanǵa qaıtarylǵan aktıvterdiń halyq ómirine qalaı naqty ózgeris ákelip jatqanyn Jibek Joly TV telearnasynyń «Aktıvterdi qaıtarý» atty derekti fılminde baıandaldy.

v
Foto: Vıdeodan alynǵan skrın

Fılm avtorlary elimizdiń ár óńirindegi birneshe oqıǵany nazarǵa alǵan. Olardyń keıipkerleri – jańa áleýmettik nysandardyń ashylýyn jaı ǵana ınfraqurylymnyń jaqsarýy emes, jyldar boıy sheshimin tappaı kelgen máselelerdiń sheshilýi dep qabyldaǵan qarapaıym turǵyndar.

Aýyzsýdy 30 jyldan astam ýaqyt kútti

Osyndaı oqıǵalardyń biri – Aqmola oblysyndaǵy Sadovoe aýyly. Mundaǵy turǵyndar ortalyqtandyrylǵan aýyzsý júıesiniń tartylýyn otyz jyldan astam ýaqyt kútken.

Buǵan deıin aýyl halqy sýdy arnaıy ydystarǵa jınap, únemdep paıdalanýǵa májbúr bolǵan. Onyń ústine, úıdegi kúndelikti tirliktiń ózi qosymsha áýrege túsiretin.

Jergilikti turǵyn Grıgorııdiń aıtýynsha, buǵan deıin onyń otbasy jeke uńǵymasy men sý jınaıtyn arnaıy ydysty paıdalanǵan.

v
Foto: Tabıǵı monopolııalardy retteý komıteti

«Bizde sý qubyry máselesi óte ózekti boldy. Jeke sý qubyrymyz ben uńǵymamyz bar edi. Sýdy bóshkege sorǵymen tartyp jınaıtynbyz. Biraq bul óte qolaısyz boldy. Kólemi bir tekshe metr bolatyn bóshkedegi sý túnde taýsylyp qalýy múmkin. Úıde ata-anam jalǵyz qalsa, olarǵa qaıtadan sý jınaýǵa baryp, sorǵyny qosyp-óshirý kerek bolatyn. Endi sý qubyry tartylǵannan keıin bul máseleniń bári sheshildi. Qazir krannan birden sapaly aýyzsý alyp otyrmyz», – deıdi aýyl turǵyny.

Qazir turǵyndar sýdy úıindegi krannan tikeleı paıdalana alady.

Fılmde atap ótilgendeı, Sadovoe aýyly – zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarýdan túsken qarajat esebinen ortalyqtandyrylǵan aýyzsýmen qamtylǵan Qazaqstandaǵy 200-ge jýyq eldi mekenniń biri.

180 mlrd teńgege jýyq qarjyǵa 200-ge jýyq medıtsınalyq nysan salyndy

Qaıtarylǵan qarajattyń edáýir bóligi densaýlyq saqtaý salasyn damytýǵa baǵyttalǵan.

Fılmde keltirilgen málimetke sáıkes, osy qarajat esebinen jalpy quny 180 mlrd teńge bolatyn 200-ge jýyq medıtsınalyq nysannyń qurylysy qarjylandyrylǵan. Olardyń shamamen 150-i aýyldyq jerlerde ornalasqan.

Avtorlar 2026 jylǵy aqpanda paıdalanýǵa berilgen jańa jedel járdem stantsııasyna da erekshe nazar aýdarǵan.

Novýıý ambýlatorııý v Kordaıskom raıone postroılı na sredstva ız Spetsıalnogo gosfonda
Foto: Jambyl oblysy ákimdigi

Munda medıtsına qyzmetkerlerine arnalǵan zamanaýı bólmeler, jeke dıspetcherlik ortalyq, mamandardy oqytýǵa arnalǵan sımýlıatsııalyq ortalyq jáne ǵımarattyń ishinde ornalasqan jabyq kólik turaǵy qarastyrylǵan.

Medıtsına qyzmetkerleriniń aıtýynsha, buryn jumys bólmelerinen jedel járdem kólikterine deıin qosymsha qashyqtyqty júrip ótýge týra kelgen. Qazir kólikter ǵımarattyń ózinde ornalasqandyqtan, shaqyrtý túsken sátte jolǵa shyǵý áldeqaıda jyldam.

«Jumys jaǵdaıymyz jaqsardy. Jańa ǵımaratta brıgadalar men dıspetcherler sany da artty. Jumys isteýge keń ári jaıly oryn bar. Buryn brıgada kólikke jetý úshin belgili bir qashyqtyqty júrip ótýi kerek edi. Qazir kólik turaǵy ǵımarattyń ishinde ornalasqandyqtan, birden shyǵa alamyz. Osylaısha, brıgadanyń jolǵa shyǵýyna ketetin ýaqyt barynsha qysqardy», – deıdi stantsııa qyzmetkerleriniń biri.

Mekeme ókilderiniń málimetinshe, jedel járdemniń shaqyrtý ornyna jetýiniń ortasha ýaqyty 10-15 mınýtqa deıin qysqarǵan.

Bul, ásirese, shuǵyl medıtsınalyq kómek qajet bolǵan jaǵdaıda, naýqastyń ómirin saqtap qalýda sheshýshi ról atqarýy múmkin.

Jańa mektepter men balalarǵa arnalǵan múmkindikter

Qaıtarylǵan aktıvter bilim berý salasyn damytýǵa da baǵyttalyp jatyr.

Derekti fılmde keltirilgen aqparatqa sáıkes, Arnaıy memlekettik qor esebinen 17 bilim berý nysanynyń qurylysy qarjylandyrylýda. Onyń ony paıdalanýǵa berilgen.

Olardyń qatarynda mektepter, balabaqshalar men shyǵarmashylyq ortalyqtar bar. Bul nysandar balalardyń bilim alýyna jáne qabiletin damytýyna qosymsha múmkindik beredi.

Fılmde kórsetilgen nysandardyń biri – erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa arnalǵan Saıram mektep-ınternaty. Avtorlar munda tárbıelenýshilerdiń jańa daǵdylardy meńgerip, óz qabiletterin damytýyna jaǵdaı jasalǵanyn atap ótken.

ShQO-da sport zaly men mektepke deıingi shaǵyn ortalyǵy bar jańa mektep ashyldy
Foto: ShQO ákiminiń baspasóz qyzmeti

Taǵy bir mysal – Ybyraı Altynsarın atyndaǵy Arqalyq pedagogıkalyq ýnıversıteti. 2026 jylǵy tamyzda munda qaıta jańǵyrtý jumystary aıaqtalyp, ǵımarat zamanaýı oqý korpýsyna aınalǵan.

Jańa korpýsta oqý kabınetteri men zerthanalar jabdyqtalyp, stýdentterdiń teorııalyq bilimin tájirıbemen ushtastyrýyna múmkindik jasalǵan.

Arqalyq áýejaıy qaıtadan ushaq qabyldaı bastady

Qaıtarylǵan qarajat esebinen júzege asqan eń mańyzdy ınfraqurylymdyq jobalardyń biri – ondaǵan jyl boıy jumys istemegen Arqalyq áýejaıyn qaıta jańǵyrtý.

2026 jylǵy tamyzda jańartylǵan áýejaı alǵashqy reısti qabyldady.

Áýejaıdyń ushý-qoný jolaǵynyń uzyndyǵy – 2500 metr. Al jolaýshylar termınaly saǵatyna 70 adamǵa deıin qyzmet kórsete alady.

Qaıta jańǵyrtý barysynda ushý-qoný jolaǵy jańartylyp, termınal, apattyq-qutqarý stantsııasy, baqylaý-ótkizý pýnkti men garaj nysandary jańadan salynǵan.

Fılmde aıtylǵan aqparatqa sáıkes, áýejaı Astana, Almaty jáne Qostanaı baǵyttaryna qyzmet kórsetedi.

Bul baǵyttar boıynsha reıster sýbsıdııalanady. Bılet quny Astana men Qostanaıǵa – 10 myń teńge, al Almatyǵa 25 myń teńge dep kórsetilgen.

Arqalyq turǵyndary úshin áýe qatynasynyń qaıta jandanýy basqa qalalarǵa áldeqaıda jyldam jetýge múmkindik beredi.

Sonymen qatar Arnaıy memlekettik qor qarajaty esebinen Pavlodar, Balqash jáne Úrjar áýejaılary da jańǵyrtylǵan.

Bolashaq chempıondarǵa arnalǵan tegin jattyǵýlar

Qaıtarylǵan aktıvter esebinen sport ınfraqurylymyn damytýǵa da qarjy bólinýde.

Fılmde balalar sporttyń on túri boıynsha tegin jattyǵa alatyn «Kókshe Arena» kesheni kórsetilgen.

Ǵımaratta sport zaldary, kıim aýystyratyn bólmeler, dýsh kabınalary jáne jattyǵýǵa qajetti basqa da oryndar jabdyqtalǵan.

stadıon
Foto: Atyraý oblysy ákimdigi

Ásirese, jas gımnast qyzdar úshin jaǵdaı aıtarlyqtaı jaqsarǵan. Buryn olar kórkem gımnastıka talaptaryna tolyq sáıkes kelmeıtin ǵımarattarda jattyǵýǵa májbúr bolǵan.

«Kórkem gımnastıkamen aınalysý úshin tóbesi bıik zal qajet. Bul kúrdeli elementterdi oryndaýǵa jáne gımnasttardyń joǵary upaı jınaýyna múmkindik beredi. Endi Qazaqstan chempıonattaryna osy zalda daıyndalýǵa jaǵdaı jasalǵanyna óte qýanyshtymyz. Qazir bizde eki tolyqqandy kilem jáne jańa zal bar. Balalarǵa unaıdy, ata-analar da rıza», – deıdi jattyqtyrýshy.

Al erkin kúrespen aınalysatyn toǵyz jasar Jumabek jańa sport keshenindegi jaǵdaıǵa kóńili tolatynyn jetkizgen.

«Maǵan bul jer óte unaıdy. Munda kóptegen jańa dos taptym. Zalymyz da unaıdy. Úlken, jattyǵý qurylǵylary kóp. Osynda kúshti bolýǵa bolady», – deıdi jas sportshy.

Qaıtarylǵan aktıvter áleýmettik nysandarǵa qalaı aınalady?

Zańsyz ıemdenilgen jáne elden shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý jumysy Qazaqstanda 2022 jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen bastaldy.

Keıin mundaı aktıvterdi memleket menshigine qaıtarý tetikterin aıqyndaıtyn arnaıy zań qabyldandy.

Qaıtarylǵan qarajat Arnaıy memlekettik qorǵa aýdarylyp, odan áleýmettik mańyzy bar jobalardy qarjylandyrýǵa qarajat bólinedi.

Jibek Joly TV telearnasynyń «Aktıvterdi qaıtarý» derekti fılminde osy tetiktiń naqty ómirde qalaı jumys isteıtini kórsetilgen. Shaǵyn aýylǵa aýyzsý tartýdan bastap, tutas bir qalanyń áýe qatynasyn qaıta jandandyrýǵa deıingi jobalar – sonyń aıqyn dáleli.

Fılmniń negizgi oıy qarapaıym: aktıvterdi qaıtarýdyń nátıjesin memleketke túsken qarajat kólemimen ǵana emes, onyń halyqtyń ómirine qanshalyqty oń ózgeris ákelgenimen de baǵalaý qajet.

Biri úshin bul – úıindegi taza aýyzsý, endi biri úshin – der kezinde medıtsınalyq kómek alý múmkindigi. Bireýler zamanaýı ǵımaratta bilim alyp, endi bireýler sportpen tegin aınalysýǵa múmkindik aldy.

Mine, osyndaı jobalar – buǵan deıin el ekonomıkasynan zańsyz shyǵarylǵan qarajattyń memleketke qaıtarylýynyń naqty nátıjesi.