Taıvan basshysy alǵash ret áıel adam bolmaq - Tsaı Inven

Taıvanniń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes 20 jasqa jetken barlyq azamattardyń daýys berýge quqyǵy bar. Ortalyq saılaý komıssııasynyń málimetteri boıynsha, daýys berýge barlyǵy 18,7 mıllıonnan astam adam qatysa alady, dep habarlady RIA Novostı .

Jergilikti zańnamaǵa sáıkes Taıvan ákimshiliginiń basshysy ár tórt jylda saılanady jáne eki merzimnen artyq ýaqytqa saılana almaıdy.

China Times málimetterine qaraǵanda, Tsaı Invenniń jaqtastary saılaý ýchaskeleri jabylǵanǵa deıin Demokratııalyq progressıvtik partııanyń shtab-páteri qasyna jınala bastady. Saılaý ýchaskeleri jabylǵannan keıin shtab-páterge Tsaı Invenniń ózi de keldi.

Favorıttiń jeńisi

Taıvan ákimshiliginiń basshysy laýazymynan ketetin Ma Intszıý saılaýǵa qatysqan joq, óıtkeni ol osy laýazymda eki merzim boıy otyrdy. 2012 jyly ótken saılaýda ol saılaýshylardyń 51,6% daýysyna ıe boldy, sóıtip, 45,6% daýys jınaǵan Tsaı Invennen alty paıyzǵa ozyp ketti.

Senbidegi saılaýda ákimshilik basshysy laýazymyna úsh úmitker talasty: Chjý Lılýn - bıliktegi Gomından partııasynan, Tsaı Inven - Demokratııalyq progessıvtik partııadan jáne Sýn Chýıýı - Birinshi Halyqtyq partııadan.

Taiwan Brain Trust ótkizgen qoǵamdyq pikir saýaldamasynyń málimetteri senbilik saılaý favorıti Tsaı Inmen bolyp sanalatynyn kórsetti: áıel-saıasatkerge shamamen saılaýshylardyń 48 paıyzy daýys berýge ázir boldy.

Taiwan Brain Trust saýaldamada ekinshi oryndy Gomından ókili Chjý-Lılýnǵa berdi - 20%, al úshinshi oryn Birinshi halyqtyq partııa ókiline (10 paıyzdan tómen) berildi.

Saılaý qorytyndysy boıynsha 60%-ǵa jýyq daýys jınaǵan Tsaı Inven saılaý aldyndaǵy doda favorıti mártebesin qýattady. 30%-ǵa jýyq daýys jınaǵan Gomından partııasynan úmitker Chjý Lılýn ekinshi oryndy ıelendi. Úshinshi orynǵa Birinshi Halyqtyq partııadan Sýn Chýıýı ornalasty, ol 9,3% daýys jınady.

Budan buryn Chjý Lılýn saılaýda jeńilgenin resmı moıyndady. «Barlyńyz da keshirińizder, Chjý Lılýn sizderdiń úmitterińizdi aqtaı almady. Biz saılaýshylar údesinen shyǵa almadyq. Biz taıvan úshin jaýapkershilikti qurdymǵa jiberdik», - dep málimdedi ol.

Óziniń laýazymynan ketetin Ma Intszıý Taıvan ákimshiliginiń basshysy ókilettigin 20 mamyrda resmı tapsyrady.

Taıvannyń saıası keleshegi

Demokratııalyq progressıvtik partııa men Taıvanniń jańa partııasy «Jasyl koalıtsııa» dep atalatyn odaqqa kiredi jáne araldyń táýelsizdigin jaqtaıdy. Gomından bıliktegi partııasy men Birinshi halyqtyq partııa «Kók koalıtsııaǵa» kiredi jáne qurlyqtyq Qytaıǵa qaıta qosylýdy jaqtaıdy.

Budan buryn sarapshylar Tsaı Invennniń jeńisi 1992 jyly bolǵan qurlyqtyq Qytaı men Taıvan ókilderiniń kezdesýinen keıin paıda bolǵan «1992 jylǵy ymyra» dep atalatyn kelisimge qaýip tóndiredi dep málimdedi, bul kelisim «bir Qytaı» prıntsıpi men birligin tanýdy bildiredi. Degenmen ár tarap «birtutas Qytaı» túsinigin ózderinshe paıymdaıdy.

«Taıvan buǵazynyń eki jaǵy ózara qoldanýǵa bolatyn ózara is-qımyl tásilderin qamtamasyz etýge jaýapty», dep málimdedi óziniń jaqtastaryna úndeýinde Tsaı Inven.

Onyń aıtýynsha, senbide ótken saılaýda «Taıvan turǵyndary ózderiniń bıýlletenderin tarıhty jasaý úshin paıdalandy». Tsaı Inven sondaı-aq Zańnamalyq ıÝan saılaýyna qatysqan partııalar birge jumys jasaı alady jáne DPP da qalǵan partııalarmen tyǵyz konsýltatsııalardy qoldaıdy, dep atap ótti.

Ol sonymen qatar Taıvan ákimshiligi basshysynyń saılaýyna qatysqan óziniń opponentterine de alǵys aıtty.

Tsaı Inven budan buryn aral Transtynyqmuhıttyq áriptestikke kirýi tıis dep málimdedń.

TMÁ týraly kelisimge 5 qazanda qol jetkizilgen bolatyn. Onyń aýqymynda Azııa-Tynyq muhıt aımaǵynda erkin saýda aımaǵy qurylady. Tynyqmuhıttiq elder álemdik ekonomıkanyń 40 paıyzyn jáne álemdik saýdanyń úshten birin quraıdy. Kelisimge qatysýshylar - Soltústik Amerıkadaǵy AQSh, Kanada, Meksıka, Ońtústik Amerıkadaǵy Perý men Chılı, Azııadaǵy Japonııa, Malaızııa, Brýneı, Sıngapýr, Vetnam, sondaı-aq Avstralıııa men Jańa zelandııa.

Sonymen qatar Demokratııalyq progressıvtik partııadan úmitker ekonomıkalyq turǵydan alǵanda, qurlyqtyq Qytaımen araldyq mártebsin burynǵysha qaldyrý qajettigin málimdedi.

«Reformalardy bir kúnde ótkizý múmkin emes, biraq ta tórt jyl ishinde atqarýǵa bolady (Taıvan basshysynyń ókilettik merzimi)», - dep atap ótti Tsaı Inven.

«Al AQSh pen TMÁ-ine qatysty aıtar bolsaq, onda biz buǵan keshendi túrde qaraýymyz qajet, biz reformalarǵa kirisemiz jáne bizdiń básekege qabilettiligimizdi arttyramyz», - dep atap kórsetti ol.

Zańnamalyq ıÝan saılaýynda 19 orynnan kelip túsken bıýlletenderdiń jartysynan kóbin sanap shyqqannan keıin Gomından saılaýda jeńildi, al Demokratııalyq progressıvtik partııa 73 orynnyń jartysynan kóbine ıe bolady, ol ortalyqqa baǵynatyn qalalardyń, kentter men ýezderdiń daýys berýi anyqtalǵannan keıin - halyq sanyna teń bólinedi.

Taıvan úkimetiniń basshysy (Atqarýshy ıÝan) Mao Chjıgo saılaýda oppozıtsııalyq Demokratııalyq progressıvtik partııa ókili Tsaı Inven jeńiske jetkennen keıin jumysynan ketýge ótinish berdi.

Qurlyqtyq Qytaıdyń aralaspaýy

Qarasha aıynda QHR Memlekettik Keńesi janyndaǵy Taıvan isteri jónindegi keńseniń resmı ókili An Fenshan Beıjiń 16 qańtardaǵy saılaý tóńireginldegi jaǵdaıǵa aralaspaıtynyn málimdedi.

«Biz buryn Taıvandaǵy saılaý ótkizýge aralaspaıtynymyzdy aıtqan edik, biz buǵazdyń eki taraby arasyndaǵy «qatynastarǵa basa kóńil bólemiz», - degen onyń sózin keltiredi «Hýantsıý shıbao» gazeti jýrnalısterdiń qurlyqtyq Qytaı araldaǵy saılaý nátıejelerin qalaı baǵalaıdy degen suraqtaryna jaýap qaıtara kelip.

QHR ortalyq úkimet men araldyq provıntsııa arasyndaǵy resmı qatynastar 1949 jyly Qytaı kompartııasymen azamattyq soǵysta Chan Kaıshı bastaǵan Gomından kúshteri jeńilip, Taıvanǵa bas saýǵalaǵannan keıin úzilgen bolatyn. Taıvan men qurlyqtyq Qytaı arasyndaǵy iskerlik jáne beıresmı baılanystar 1980 jyldardyń sońynda qaıta jalǵasty. 1990-shy jyldardan bastap taraptar úkimettik emes uıymdar - Taıvan buǵazy taraptary arasyndaǵy baılanystar beıjińdik qaýymdastyǵy men Taıbeı qory arqyly baılanys jasady.

Taıbeı men Beıjiń arasyndaǵy qatynastar 2008 jyly bılikke Beıjińge qatysty jyly shyraıly kóńil kúıdegi Gomından partııasynyń basshysy Ma Intszıý kelgennen keıin azdap jaqsara bastady, ony Taıvannyń táýelsizdigine búıregi buratyn oppozıtsııa ókilderi synǵa aldy. Ma Intszıý kezinde eleýli saıası ilgerileýge qol jetkizilmegenmen, taraptar arasynda týrızm jáne bıznes salasynda birqatar mańyzdy ekonomıkalyq kelisimderge qol qoıyldy.