Táýelsizdiktiń 30 jyly: Qaraǵandy densaýlyq saqtaý salasy 90-jyldardaǵy daǵdarystan qalaı shyqty
QARAǴANDY. QazAqparat - Qaraǵandy oblysynda táýelsizdik jyldary 40 emhana men 15 aýrýhana salyndy. On jyl buryn jańartylǵan qan ortalyǵy iske qosyldy. Aýylda medıtsınany damytýǵa «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy kómektesti.
Óńir elimizde alǵashqylardyń biri bolyp áleýmettik salada memlekettik-jekemenshik seriktestikti engizdi.
Sońǵy tórt jylda bıznes qarajatyna densaýlyq saqtaý salasynda 43 joba iske asyryldy.
Oblys medıtsınasy qalaı qalpyna kelip, damyǵanyn densaýlyq saqtaý ardageri Qanat Naýryzbaev eske alady.
Ol 90-shy jyldardyń sońynda bólim basqardy, oblystyq klınıkalyq aýrýhana men medıtsınalyq-dıagnostıkalyq birlestiktiń bas dárigeri boldy.
– 90-shy jyldary júıe quldyrady, dári-dármek bolmady, dárigerler birneshe aı boıy jalaqy almady. Qalaı shydadyńyzdar bárine?
– Keńes dáýirinde qurylǵan Densaýlyq saqtaý bazasynyń negizi myqty boldy. 1977 jyly Almatyda medıkterdiń halyqaralyq konferentsııasy ótti, onda álemniń 140 eliniń ókilderi Qazaqstannyń jetistikterin zerttedi. Táýelsiz memleket júıesi myqty negizge ıe boldy. Biraq qıyndyqtarǵa tap boldyq: barlyq baılanystar úzildi, dári-dármekter, medıtsınalyq materıaldar, jabdyqtar jitkizý – barlyǵy toqtady. Oǵan qosa qarajattyń jetispeýshiligi erekshe sezildi.
Bas dáriger retinde dári-dármek satyp alýǵa qarajat bólý úshin jumys isteıtin kásiporyndardan kómek suradyq.
Jalaqynyń keshiktirilýine qaramastan, dárigerlerdiń kópshiligi óz mamandyqtary men dárigerlik antyna adaldyqty saqtap qaldy. Basqa salalardaǵydaı saýda-sattyqqa jappaı aýysyp ketpeı, jumystaryn jalǵastyrdy jáne adamdardy emdeýin toqtatpady.
Birtindep, memleket ekonomıkasynyń qalyptasýymen bıýdjettik qarjylandyrý qalpyna keltirildi.
– Jaǵdaıdyń ońalyp kele jatqanyn qashan sezindińiz?
– 90-shy jyldardyń ortasynda Densaýlyq saqtaý salasyna jańa ekonomıkalyq tásilder engizile bastady. Keıin medıtsınalyq qyzmetterdi tóleý komıteti jumys isteı bastady. Emhanalarda jan basyna qarjylandyrý engizildi.
Qaraǵandylyqtar kóbinese jańalyq engizetin izasharlar boldy. Mysaly, birinshi bolyp statsıonarlarda emdelip shyqqan naýqas úshin saralanǵan tólem engizildi. Birte-birte aqshany sanap, aqsha tabýdy úırendik.
90-shy jyldary Qaraǵandy dıagnostıkalyq ortalyǵy protsesterdi basqarýdyń aqparattyq júıesin qurǵan jas tehnıkalyq mamandar tobyn jınady. Bul jaqsy negiz boldy. Birneshe jyldar ótken soń, osy komandanyń músheleri medıtsınalyq kómektiń sapasy men qol jetimdiligin arttyrýǵa arnalǵan KMIS baǵdarlamasyn, DamuMed qosymshasyn jasady.
– Siz oblystyq departament basshysy bolyp jumys istegen kezde densaýlyq saqtaý bıýdjeti qandaı boldy?
– Barlyǵy 2 mlrd teńge. Qazir qarjylandyrý on esege ósip, 90 mlrd teńgege jetti.
Biz densaýlyq saqtaý nysandarynda búgingi kúni istep turǵan apparatýra týraly tek armandaıtynbyz. Jańa ÝDZ apparattarynyń ózine keremet qýanatynbyz. 2006 jyly Qaraǵandy oblystyq kópsalaly emdeý-dıagnostıka birlestiginde nemis óndirisiniń alǵashqy magnıttik-rezonanstyq tomografy paıda boldy.
Onda jumys isteý úshin radıatsııalyq dıagnostıka bóliminiń meńgerýshisi avstrııalyq klınıkada oqý oqyp keldi. Bul biz úshin keremet bolyp kórindi. Biraq sol kezdiń ózinde biz isikterdi erte kezeńderde anyqtaı aldyq.
Al qazir MRT, KT qyzmetteri – úırenshikti jaıt. Apparattar anaǵurlym qýattyraq. Qarjy quıý medıtsınany zamanaýı jabdyqtarmen jaraqtandyrýǵa múmkindik berdi.
– Al MJÁ-niń paıdasy nede?
– Bul ınfraqurylymdy damytýdaǵy oń qadam. Jasyratyny joq, memlekettik emhanalardyń júktemeliligi shamadan tys boldy, bul óz kezeginde sapaǵa áser etti. Jeke menshik emhanalar memlekettik tapsyrys júıesine qatysady. Naýqastardyń aǵyny tıisinshe taratyldy, medıtsınalyq kómek qol jetimdi bola tústi, patsıentte tańdaý múmkindigi paıda boldy.
