Tasqyn sýdan qandaı qaýip bar — TJM jaǵdaıdy baǵalady
ASTANA. KAZINFORM — Qazirgi ýaqytta elimizdiń basym bóliginde sý tasqynynyń belsendi kezeńi seıildi, ahýal turaqty, monıtorıng júrgizilip jatyr, dep habarlaıdy QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
2026 jylǵy 1 naýryzdan bastap múddeli memlekettik organdardy tarta otyryp, sý tasqynyna qarsy jedel shtabtar jumys istep jatyr. Barlyq óńirde azamattyq qorǵaý qyzmetteri men múddeli vedomstvolardyń is-qımyldaryn úılestiretin oblystyq jedel sý tasqynyna qarsy shtabtar bar.
Qazirgi ýaqytta eldiń ońtústik jáne batys óńirlerinde sý tasqynynyń belsendi kezeńi barynsha azaıtyldy. Qazir sý tasqyny shyńy Aqmola oblysynyń aýmaǵynda ótip jatyr. Sonymen qatar, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary jaǵdaı baqylaýda.
Gıdrologııalyq jaǵdaıdyń táýlik boıy monıtorıngi jáne is-qımyldardy úılestirý qamtamasyz etiledi. Sý tasqynyna qarsy is-sharalar júrgizilip jatyr jáne baqylaýda.
Sý tasqyny jaǵdaıynyń kúrdelenýine jol bermeý úshin aldyn alý jáne jedel sharalar kesheni iske asyrylý ústinde. TJM, jergilikti atqarýshy organdar jáne basqa da qyzmetterdiń kúshimen 9 mln-nan astam tekshe metr qar shyǵaryldy, 1,3 mln astam tekshe metr erigen sý soryldy, 79 myńnan astam qap jáne 103 myń tonna ınertti materıal tóseldi, 1,9 mln astam metr aryqtar men kanaldar tazartyldy, 5 myńnan astam ýaqytsha bógen pen úıindi turǵyzyldy.
— Jaǵdaıdy baǵalaý úshin turaqty monıtorıng júrgizilip jatyr. Barlyǵy 43 ret áýeden barlaý júrgizilip, 305 sý tasqyny qaýpi bar eldi meken tekserildi. Aerovızýaldy baqylaý jumystary jalǵasýda. Sonymen qatar TJM áskerı bólimderiniń sarbazdary sý tasqynyna qarsy jumystarǵa Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy sý tasqyny qaýpi bar ýchaskelerde shoǵyrlanǵan, — delingen habarlamada.
Barlyǵy sý tasqynyna qarsy jumystarǵa 700 adam, 227 tehnıka, 40 motopompa jáne 5 júzý quraly (TJM, JAO, ІІM jáne basqa uıymdar) jumyldyryldy. Toǵyz óńirde 220 ýchaskede jalpy aýdany 626 myńnan astam sharshy metr aýmaqta muz jarý jumystary júrgizildi, 29 myńnan astam metr muz kesildi jáne 41 myń oıyq burǵylandy. Qostanaı, Pavlodar, Aqmola oblystarynda 11 sýdyń tasýy men Aqmola oblysyndaǵy 4 sý shaıý jaǵdaıy baqylaýda.
Aqmola oblysynda eldi mekenderdi sý basýdyń aldyn alý maqsatynda preventıvti sharalar qabyldandy. 5 sáýirde Qorǵaljyn aýdany Sabyndy aýylynan soltústikke qaraı 2 km jerde ornalasqan «Shóptikól» bógetiniń ishinara buzylýy tirkeldi. Qazirgi ýaqytta bóget qalpyna keltirildi, eldi mekenderge qaýip joq.
Sondaı-aq Astrahan aýdanynda, Eski Qalqutan aýylyna kireberiste qardyń qarqyndy erýi men Qalqutan ózenindegi sý deńgeıiniń kóterilýine baılanysty sýdyń tasýynyń aldyn alý maqsatynda avtojol jamylǵysy aldyn ala buzyldy. Júrgizilgen sharalardyń nátıjesinde Eski Qalqutan aýyly arqyly kólik qatynasy ýaqytsha toqtatyldy. Eldi mekenge qaýip joq. Kezekshilik uıymdastyryldy. Halyq dári-dármek, azyq-túlik jáne janar-jaǵarmaı qorymen qamtamasyz etilgen.
TJM áskerı qyzmetshileri Shyǵys Qazaqstan oblysynda sý tasqynyna qarsy is-sharalardy aıaqtady. Altaı aýdanynda aldyn alý maqsatyndaǵy sý tasqynyna qarsy is-sharalarǵa tartylǵan TJM 68303 áskerı bóliminiń ekinshi qutqarý batalonynyń jeke quramy Óskemen qalasyndaǵy turaqty ornalasý ornyna oraldy.
12 naýryzdan bastap jeke quram Altaı aýdanynyń eldi mekenderinde, Turǵysyn, Chapaevo, Maleevsk, Solovevo, Maıak aýyldarynda, Zýbovsk kentinde jáne Altaı qalasynda sý tasqynynyń aldyn alý boıynsha mindetterdi oryndady. Batalon kúshimen barlyǵy 4905 metr aryq qar men muzdan tazartyldy, 6 kópir, 2 kanal, 27 sý ótkizý qurylysy tazartyldy, 1220 dana qap ınertti materıalmen toltyryldy. Zýbovsk kentindegi Buqtyrma ózeniniń bógeni ınertti materıal toltyrylǵan qaptarmen nyǵaıtyldy. Sondaı-aq sý basý qaýpi bar eldi mekenderdiń turǵyndarymen profılaktıkalyq jumystar júrgizildi.
Soltústik Qazaqstan oblysynda sý tasqyny jaǵdaıyna turaqty monıtorıng júrgizilip tur. Oblysqa kelgen TJM 28237 áskerı bóliminiń toptamasy Petropavl qalasynda, Zarechnyı kentinde jáne Qyzyljar aýdanynyń Beskól aýylynda jumyldyrylǵan. Atalǵan bólimshe kúshimen Qyzyljar aýdanynda jáne Petropavl qalasy mańynda qorǵanysh bógenderin nyǵaıtý úshin 28 myń qap daıyndalyp, 10 myń qap tóseldi. Sonymen qatar Esil ózeniniń tasqyn sýlary bógenderdi shaıyp ketpeýi úshin 2 myń metr polıetılen tósemi tóseldi.
Sý tasqyny jaǵdaıyn monıtorıngteý aıasynda Esil ózeni basseınderine, Úlken Toranǵul, Kishi Toranǵul kólderine, Shaǵalaly jáne Sileti sý qoımalaryna, sondaı-aq Aqjar, Taıynsha aýdandary men Ǵ. Músirepov atyndaǵy aýdanyndaǵy qar qory áýeden vızýaldy tekserý júrgizildi. Jaǵdaı turaqty baqylaýda.
Qostanaı oblysynda sý tasqyny kezeńi bastalǵaly beri sý basý faktileri tirkelgen joq. Sý deńgeıi qaýipti mejeden aspaıdy. 7 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha oblystaǵy ahýal turaqty.
Abaı oblysynda sý tasqyny kezeńiniń belsendi fazasy aıaqtaldy, óńirdegi jaǵdaı turaqty bolyp qalyp otyr. Qar jamylǵysy shamamen 8%-dy quraıdy jáne tek taýly aımaqtarda ǵana baıqalady. Ózenderdegi gıdrologııalyq jaǵdaı turaqty, ózender muzdan ashylyp, sý nysandary shtattyq rejımde jumys istep jatyr.
— Qaraǵandy oblysynda sý tasqyny jaǵdaıy turaqty bolyp qala beredi, óńirde sý tasqyny kezeńiniń belsendi fazasy aıaqtaldy, — delingen mınıstrlik málimetterinde.
Osyǵan deıin elimizdiń tórt óńirine sý tasqyny men qar kóshkini qaýpi tónip turǵany týraly jazdyq.