Tashkentte shyǵarylǵan erekshe ósimdik Almatyda alǵash ret gúldedi
ASTANA. KAZINFORM — Bas botanıkalyq baqta Tashkenttik hılokatalpa alǵash ret gúl ashty. 1964 jyly Tashkentte qoldan býdandastyrý arqyly alynǵan bul erekshe ósimdik qyzǵylt qońyraý tárizdi gúlderimen jáne qurǵaqshylyqqa tózimdiligimen erekshelenedi. Bul týraly Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti málim etti.
Bas botanıkalyq baqtyń kollektsııasyndaǵy Tashkenttik hılokatalpa (×Chitalpa tashkentensis) bıyl alǵash ret gúldedi. Mamandardyń aıtýynsha, bul – mol ári uzaq ýaqyt gúldeıtin sándik ósimdik.
Ortalyq Azııanyń klımattyq jaǵdaıynda hılokatalpanyń bıiktigi 4–6 metrge deıin jetse, tájiniń dıametri 8 metrge deıin jaıylady.
Ósimdiktiń basty ereksheligi – uzyndyǵy 12–20 santımetr bolatyn gúlshoǵyrlary. Gúlderi qyzǵylt nemese aq tústi, kúlteleriniń jıekteri ırektelgen. Al gúldiń ortasyndaǵy erekshe órnek oǵan ózindik sán beredi.
Bul ósimdik qalaı paıda bolǵan?
Tashkenttik hılokatalpanyń tarıhy da qyzyq. Ol tabıǵatta ózdiginen paıda bolmaǵan. 1964 jyly botanık Nıkolaı Rýsanov Tashkent botanıkalyq baǵynda katalpa (Catalpa bignonioides) men hılopsıs (Chilopsis linearis) ósimdikterin býdandastyrý arqyly jańa gıbrıd alǵan.
Jańa ósimdikke Tashkent qalasynyń ataýymen baılanysty ataý berilgen. Osylaısha, hılokatalpa ǵylym men selektsııanyń nátıjesinde dúnıege kelgen erekshe sándik ósimdikke aınaldy.
Hılokatalpanyń taǵy bir artyqshylyǵy – ystyq pen qurǵaqshylyqqa tózimdiligi. Ol kún sáýlesi mol túsetin jerlerde jaqsy ósedi. Sondyqtan Ortalyq Azııanyń klımattyq jaǵdaıyna beıimdelgen.
Bas botanıkalyq baqta bul ósimdik 2025 jyldan beri ashyq topyraqtaǵy gúldi-sándik ósimdikterdiń kollektsııalyq ýchaskesinde ósirilip keledi.
Bıyl hılokatalpanyń alǵash ret gúl ashýy botanıkalyq baq mamandary úshin qýanyshty jańalyq boldy. Onyń názik qyzǵylt gúlderi baqtyń sánin keltirip, kelýshilerdiń nazaryn aýdardy.
Eske sala keteıik, Ertis ormanynda sarǵylt qundyzshóp qaıta gúldegen bolatyn.
