Tarıhta atamekenin tastamaıtyn, tastasa da, qaıtyp oralatyn men biletin 2-aq halyq bar - Ázimbaı Ǵalı
ALMATY. 9 tamyz. QazAqparat /Erlik Erjanuly/ - Búgin Álemniń turǵylyqty halyqtarynyń halyqaralyq kúni. Ol BUU Bas Assamleıasynyń sheshimimen jarııalanǵan.
BUU málimetteri boıynsha búgingi tańda álemniń túkpir-túkpirinde 5000-nan astam jergilikti halyqtar turady.
«Olardyń keıbiri bir kezde ult bolyp uıysyp, dúrkirep turǵan úlken memleket qurǵan bolatyn. Qazir ulttan shaǵyn etnıkalyq topqa aınalǵan olardyń tarıhy ártúrli. Máselen bizdiń Qazaq turǵylyqty, gomogendi halyq. Onyń biregeı qandy, tekti halyq ekenin antropolog Orazaq Smaǵulov pen kelinshegi Kúlán jáne qyzdary óz zertteýlerinde aıqyn dáleldep berdi», deıdi tarıh ǵylymynyń doktory Ázimbaı Ǵalı. Onyń aıtýynsha, 15 ǵasyrda alǵash ret ulttyq memleketin quryp, Saraıshyq qalasyn ózine astana etken Qazaq bir tekti turǵylyqty halyq. Qazaqtyń az ult retinde bir ereksheligi bar. Jaǵdaı asa aýyr bolyp ketse de, bir bóligi týǵan jerinen taban aýdarmaıdy. Ekinshi bóligi basqa jerden ýaqytsha pana izdeıdi. Biraq 3-4 jyldan keıin qaıtadan qaıtyp kele bastaıdy.
«Ashtyqtan keıin 1930 jyldary qazaqtyń bir bóligi atamekenin tastap shetelge qashýǵa májbúr boldy. Arhıv muraǵattaryna qarasaq, Qytaıǵa qonys aýdarǵan qazaqtar 1936 jyldan bastap qaıtyp kele bastaǵan. 2-3 jyldyń ishinde 250 myń adam kelgeni tirkelgen. Jalpy qazaqtyń sany buǵan deıin eshqashan 10,5 mıllıon adamǵa jetpegen. Óıtkeni qazaq árýaqytta da óziniń kindik qany tamǵan týǵan jeri men memleketin tek úlken zobalańda ǵana ýaqytsha tastap otyrǵan. Tarıhta atamekenin tastamaıtyn, oǵan qaıtyp keletin men biletin 2 halyq bar. Onyń birinshisi - qazaq, al ekinshisi - ıakýttar. Onyń bir tamyry memleketshildik sanada jatyr. Ókinishke oraı, ol áli kúnge deıin bizde ǵalymdar tarapynan arnaıy ǵylymı zertteý jumysynyń nysanyna aınalǵan joq», - degendi aıtady tarıhshy Ázimbaı Ǵalı.
