Tarıhta alǵash ret adam tárizdes robottar tiri janýarǵa ota jasady — sheteldegi qazaq baspasózi
Kazinform HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Ózbekstan men Qazaqstan Prezıdentteri ekijaqty kún tártibindegi máselelerdi talqylady — ÓzA
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Ózbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıeevpen telefon arqyly sóılesti. Bul týraly «ÓzA» aqparat agenttigi Ózbekstan Prezıdentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlady.
Habarlamada aıtylýynsha, áńgime barysynda Qasym-Jomart Toqaev Shavkat Mırzıeevti týǵan kúnimen quttyqtap, oǵan zor densaýlyq, baq-bereke jáne Ózbekstannyń órkendeýi jolyndaǵy qyzmetine tabys tiledi. Sondaı-aq taraptar eki el arasyndaǵy tatý kórshilik, strategııalyq seriktestik jáne odaqtastyq qatynastardy odan ári nyǵaıtý máselelerin talqylady.
Prezıdentter ózara saýda kóleminiń artyp kele jatqanyn jáne basym baǵyttardaǵy birlesken kooperatsııalyq jobalardyń ilgerilep jatqanyn atap ótti. Sonymen qatar óńirlik kún tártibindegi ózekti máseleler boıynsha pikir almasyp, aldaǵy ekijaqty jáne kópjaqty is-sharalardyń josparyn qarastyrdy.
Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da «Qazaqstan men Ózbekstan halyqaralyq bıznes yntymaqtastyǵyn keńeıtýde» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.
Atalǵan BAQ-tyń «Dunyo» aqparat agenttigine silteme jasap habarlaýynsha, Qazaqstan men Ózbekstan saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq baılanystardy odan ári damytýǵa baǵyttalǵan jumystardy jalǵastyryp jatyr.
Ózbekstannyń Qazaqstandaǵy elshiliginde «Astana» dıplomatııalyq klýbynyń prezıdenti Qaıyrbolat Sahmetovpen ótken kezdesýde eki eldiń isker toptary arasyndaǵy baılanystardy keńeıtý, birlesken bıznes-sharalardy uıymdastyrý jáne jańa ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý máseleleri talqylandy.
Kezdesý barysynda halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa da nazar aýdaryldy. Atap aıtqanda, Estonııa kompanııalarynyń tsırkýlıarlyq ekonomıka, qaldyqtardy basqarý jáne qaıta óńdeý salalaryndaǵy tájirıbesin Ózbekstanǵa engizý maqsatynda bıznes-mıssııa uıymdastyrý jospary qarastyryldy. Qazaqstan men Ózbekstan ónerkásip, kólik-logıstıka, energetıka jáne aýyl sharýashylyǵy baǵyttarynda birlesken jobalardy damytyp keledi.
Qazaqstan men Qytaı jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýde — Halyq gazeti
Qytaı men Qazaqstan jasandy ıntellekt salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jańa modelin qalyptastyryp, ony bolashaqta basqa elderge de taratýǵa nıetti. Bul týraly Shanhaıda ótken 2026 jylǵy Dúnıejúzilik jasandy ıntellekt konferentsııasynda aıtyldy, dep habarlaıdy Qytaıdyń Halyq gazeti.
Atalǵan basylymnyń málimetine súıensek, Qytaıdyń 01.AI kompanııasynyń negizin qalaýshy ári bas dırektory Lı Kaı-Fýdyń aıtýynsha, kompanııanyń jasandy ıntellektke negizdelgen damý jónindegi usynystary Qazaqstannyń «Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly (2026)» ulttyq josparyna engizilgen. Sondaı-aq taraptar Q.AI birlesken kásipornyn quryp, bilim berý, energetıka, kólik jáne telekommýnıkatsııa salalarynda jasandy ıntellekt sheshimderin engizýge kirisken.
Lı Kaı-Fý Qazaqstanmen júzege asyrylyp jatqan yntymaqtastyq modelin «Bir beldeý, bir jol» bastamasyna qatysýshy basqa elderge de qoldanýǵa bolatynyn aıtty. Onyń sózinshe, bul model jergilikti derekterdiń egemendigin saqtaýǵa, ulttyq deńgeıdegi jasandy ıntellekt júıelerin damytýǵa jáne ár eldiń tsıfrlyq qajettilikterine beıimdelgen tehnologııalyq sheshimderdi usynýǵa negizdelgen.
Sonymen qatar osy aptada Halyq gazeti basylymynda «Alashankoý arqyly ótken Qytaı — Eýropa júk poıyzdarynyń sany 5 myńnan asty» degen taqyryptaǵy aqparat jaryq kórdi.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, bıyl Alashankoý temirjol beketi arqyly ótken Qytaı — Eýropa (Ortalyq Azııa) baǵytyndaǵy konteınerlik júk poıyzdarynyń sany 5 myńnan asty. Bul mejege ótken jylmen salystyrǵanda 42 kún erte qol jetkizildi.
21 shildede elektromobıl bólshekteri men kúndelikti tutyný taýarlary tıelgen kezekti konteınerlik poıyz Alashankoý beketi arqyly Eýropaǵa jol tartty. Osy poıyzben birge 2026 jyldyń basynan beri atalǵan ótkel arqyly ótken Qytaı — Eýropa (Ortalyq Azııa) baǵytyndaǵy júk poıyzdarynyń sany 5 myńnan asty.
Aıta keteıik, Alashankoý Qytaıdyń Eýropa jáne Ortalyq Azııa elderimen temirjol arqyly júk tasymalyn qamtamasyz etetin mańyzdy shekaralyq logıstıkalyq habtardyń biri sanalady. Bıylǵy kórsetkishtiń ótken jylmen salystyrǵanda 42 kún erte tirkelýi osy baǵyttaǵy júk tasymaly kóleminiń turaqty ósip kele jatqanyn kórsetedi.
Iran Aýǵanstanmen saýdada Pákistannyń ornyn basty — ParsToday
Iran Aýǵanstannyń negizgi saýda seriktesine aınalyp, eki el arasyndaǵy saýda aınalymynda Pákistannyń ornyn basty, dep habarlaıdy ırandyq ParsToday agenttigi.
Málimetke sáıkes, Islamabad pen Kabýl arasyndaǵy shekaradaǵy shıelenistiń kúsheıýi jáne Pákistannyń shekaralyq ótkizý beketterin birneshe ret jabýy saldarynan eki el arasyndaǵy tranzıttik saýda 2026 qarjy jylynda 93 paıyzǵa qysqarǵan. Sonyń nátıjesinde Pákistan arqyly júzege asatyn júk tasymaly aıtarlyqtaı tómendegen.
Osynyń aıasynda Iran Aýǵanstannyń negizgi tranzıttik baǵytyna aınalyp, eldiń jalpy ımportynyń jartysyna jýyǵyn qamtamasyz etip otyr. Osylaısha, Iran Aýǵanstannyń shekaraaralyq saýdasyndaǵy Pákistan porttarynyń burynǵy basym ornyn almastyrǵan.
Máskeýde «Arqannan at ábzeline deıin» atty halyqaralyq kórme ashyldy — Eurasia Today
Máskeýdegi Tımırıazev akademııasynyń Jylqy sharýashylyǵy mýzeıinde «Arqannan at ábzeline deıin» atty halyqaralyq kórme ashyldy. Ekspozıtsııada ırandyq jáne reseılik sýretshilerdiń týyndylary usynylyp, ırandyq mınıatıýra óneriniń jylqyny erkindik pen beıbitshiliktiń sımvoly retinde beıneleıtin eńbekteri kópshilik nazaryna qoıyldy.
Bul týraly osy aptada Qyrǵyzstanda shyǵatyn Eurasia Today aqparat agenttigi habarlady.
Atalǵan BAQ-tyń keltirgen derekterine súıensek, kórme Ibn Sına qory men Irannyń Reseıdegi mádenı ortalyǵynyń qoldaýymen uıymdastyryldy. Ekspozıtsııaǵa Irannyń áıgili qylqalam sheberi Kamaladdın Behzadtyń, sondaı-aq Mahmud Farshchıan, Hosseın Ismaılı jáne Reza Badrossamanyń shyǵarmalary engizilgen. Kórmede ulttyq, dinı, mıfologııalyq jáne mıstıkalyq taqyryptaǵy týyndylar qamtylǵan.
Ashylý rásiminde mýzeı dırektory Olga Vladımırovna mádenı yntymaqtastyqtyń mańyzyn atap ótse, Ibn Sına qory dırektorynyń orynbasary Seıed Nasser Tabaıı ónerdiń halyqtar arasyndaǵy ózara túsinistik pen dostyqty nyǵaıtatynyn aıtty. Iran Elshiliginiń mádenıet máseleleri jónindegi keńesshisi orynbasary Zahra Rashıdbeıgı de eki eldiń mádenı baılanystaryn damytý qajettigin atap ótti. Kórme 26 qyrkúıekke deıin jalǵasady.
Tarıhta alǵash ret adam tárizdes robottar tiri janýarǵa ota jasady — TRT
Kalıfornııadaǵy San-Dıego ýnıversıtetiniń (UCSD) ınjenerleri men hırýrgtary alǵash ret qashyqtan basqarylatyn adam tárizdes robottardyń kómegimen tiri janýarǵa laparoskopııalyq ádispen ót qabyn alyp tastaý operatsııasyn sátti oryndady, dep jazady Túrkııa Radıo Televızııa portaly.
«TRT»-nyń dereginshe, zertteý barysynda eki aıaqty gýmanoıd robottar aldymen jansyz nysandarda tekserilip, keıin jansyzdandyrylǵan shoshqalarǵa jasalǵan operatsııaǵa qatysty. Hırýrg robotty qashyqtan basqaryp, operatsııa kezinde dáriger-assıstent qoldaý kórsetti. Sondaı-aq ekinshi gýmanoıd robot ta qysqa ýaqytqa operatsııa protsesine qosyldy.
Ǵalymdardyń Nature jýrnalynda jarııalanǵan zertteýine sáıkes, adam tárizdes robottar bolashaqta dárigerler tapshy óńirlerde, tótenshe jaǵdaılar aımaqtarynda jáne tipti ǵarysh mıssııalarynda qashyqtan hırýrgııalyq kómek kórsetýge múmkindik berýi múmkin. Bul — tarıhta gýmanoıd robottyń tiri janýarǵa hırýrgııalyq operatsııa jasaǵan alǵashqy tirkelgen jaǵdaıy.
Sondaı-aq osy aptada «TRT»-da «Barlyq aýrýǵa em tabylsa da, máńgi ómir súrý múmkin emes» degen shaǵayn maqala jaryq kórgen bolatyn.
Atalǵan maqaladaǵy keltirilgen derekterge súıensek, qartaıýǵa baılanysty barlyq aýrýdyń emi tabylǵan kúnniń ózinde adamnyń máńgi ómir súrýi bıologııalyq turǵydan múmkin emes. Reseıdegi Skolkovo ǵylym jáne tehnologııa ınstıtýtynyń zertteýi adam ómiriniń tabıǵı shegi bar ekenin kórsetti.
Zertteýshilerdiń matematıkalyq modeline sáıkes, aǵzadaǵy barlyq bıologııalyq tozýdy toqtatý múmkin bolǵan jaǵdaıda da jasýshalarda ýaqyt óte jınalatyn somatıkalyq DNQ mýtatsııalary ómir súrý uzaqtyǵyn shekteıdi. Kompıýterlik modeldeý boıynsha, adamnyń eń joǵary ómir súrý uzaqtyǵy shamamen 150–190 jas aralyǵynda bolýy yqtımal.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, baýyr men teri jasýshalary úzdiksiz jańaryp otyrsa, júrek pen mı jasýshalary is júzinde jańarmaıdy. Sonyń saldarynan bul aǵzalarda DNQ zaqymdary jınalyp, ýaqyt óte olardyń qyzmeti álsireıdi. Zertteý avtorlary bul qorytyndy naqty boljam emes, qartaıý mehanızmderin túsindirýge arnalǵan matematıkalyq model ekenin atap ótti. Mamandardyń pikirinshe, bolashaq zertteýlerdiń negizgi maqsaty ómirdi sheksiz uzartý emes, adamnyń qartaıǵan shaqta densaýlyǵyn saqtap, ómir sapasyn jaqsartý bolýy tıis.
