«Tarıhı kúnniń qadirin ketirmeıik» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda QR Memlekettik hatshysy-Syrtqy ister mınıstri, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń Іs basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaevtyń «Álem tanyǵan jasampaz kóshbasshy» atty maqalasy basyldy. Onda Q. Saýdabaev elordada ótken EQYU-nyń Sammıtine qatysty pikirin aıtady. Elimizdiń halyqaralyq uıymǵa tóraǵalyq etýge daıyndyǵynan bastap, onyń Sammıti ótkennen keıingi, ıaǵnı búgingi kúnge deıingi jaǵdaıdy zerdelegen Memlekettik hatshynyń pikirinshe, bizdiń elordamyz Astana búgingi zamannyń eń bir kókeıkesti máseleleri boıynsha únqatysýdyń mańyzdy ortalyǵy retindegi mártebesin berik tııanaqtady, sóıtip EQYU-nyń samıtterin ótkizgen Helsınkı, Parıj, Lıssabon, Býdapesht, Ystambul sııaqty qalalarmen bir qatarǵa kóterildi. «Búginde Astana Sammıti tarıh menshigine kóshti. Ol tarıhqa Qazaqstan Respýblıkasy, onyń elordasy Astana jáne bizdiń Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaev máńgilikke altyn áriptermen jazylǵan», - deıdi Q.Saýdabaev.

Sonymen qatar «Egemen Qazaqstan» basylymynyń búgingi sanynda «Qazaqstan - Batys pen Shyǵystyń altyn kópiri» atty maqalada jarııalandy. Avtory - Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy jáne Orta Azııa múftıler keńesiniń tóraǵasy, Bas múftı Ábsattar qajy Derbisáli. Maqalaǵa kelesi jyly Qazaqstannyń Islam konferentsııasy uıymyna tóraǵalyq jasaıtyny arqaý bolǵan. Elbasynyń halyqaralyq uıymǵa tóraǵalyqty abyroımen atqarý kerek degen tapsyrmasyna sáıkes, elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi men Úkimet bul jumysqa tyńǵylyqty daıyndalyp jatqandyǵyna toqtalǵan Bas múftı: «Halyqaralyq uıymǵa tóraǵalyq baǵdarlamasyna sáıkes, Dúnıejúzilik ıslam ekonomıkalyq formýynyń VII otyrysyn ótkizý josparlanyp otyr. Óıtkeni Davosta ótetin álemdik sammıtke teńdes bul kezdesý elimizdiń Azııa qurlyǵyndaǵy eleýli ekonomıkalyq ortalyqtarymen tikeleı qarym-qatynastar ornatýǵa, Qazaqstannyń ekonomıkalyq áleýetin barynsha damytýǵa jáne saýda salasyndaǵy yntymaqtastyqty jańa satyǵa kóterýge múmkindik beredi. Sondaı-aq baǵdarlamaǵa sáıkes, 2011 jyly qyrkúıekte ótýi josparlanǵan IKU densaýlyq saqtaý mınıstrleriniń III konferentsııasy, Sý máselesi jónindegi konferentsııa men Azııa-Tynyq muhıt sheńberindegi qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrleriniń VI otyrysynda «Islam memleketterindegi jasyl tehnologııanyń damýy» atty konferentsııasyn atap ótýge bolady. Bulardan basqa da túrli konferentsııalar men semınarlar ótkizý josparlanǵan»,-deıdi.

***

«Aıqyn» basylymy búgingi sanynda «Jeltoqsan rýhy» qoǵamdyq birlestiginiń, Respýblıkalyq «Jeltoqsan-1986-táýelsizdik qyrandarynyń, Halyq qaharmany» qozǵalysy men «Jeltoqsan» respýblıkalyq halyqtyq-patrıottar qozǵalysy basshylarynyń jáne elimizge belgili birqatar azamattardyń Qazaqstan halqyna joldaǵan Úndeýin jarııalady.

«Elimiz táýelsizdikke ıe bolǵan qysqa merzimde mańyzdy jetistikterge qol jetkize bildi. Biz muny maqtanysh etemiz. Ókinishke qaraı, sońǵy jyldary elimiz úshin asa mańyzdy bolǵan 16-jeltoqsan Táýelsizdik kúni men 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasyna qatysqan qaısar ul-qyzdarǵa qurmet kórsetetin 17-jeltoqsandy jurtshylyq qýanyshpen qosa, birshama úreı sezimmen kútetin bolyp otyr. Óıtkeni sońǵy jyldary óz múddelerin kúıtteıtin keıbir saıası-qoǵamdyq toptar elimiz úshin qadir-qasıeti zor Táýelsizdik kúni men Jeltoqsan oqıǵasyn eske alý kúnderin saıasılandyryp, ártúrli narazylyq sharalaryn uıymdastyrýynyń saldarynan el ishinde úreı týǵyzý beleń alyp qalyp júr. Mundaı sharalardy Táýelsizdik kúni men Jeltoqsan oqıǵasy týraly teris oı qalyptastyryp, oǵan qatysýshylardyń abyroıyn túsirýge baǵyttalǵan dep qarastyrýymyz kerek.
Sondyqtan da Táýelsizdik kúni men 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasy oryn alǵan tarıhı kúnderdi laıyqty deńgeıde atap ótý úshin el ishinde dúrbeleń salýshy toptardyń sharalaryna toqtaý salyp, oǵan jol bermeýge shaqyramyz»,- delingen úndeýde.

Úndeýdiń tolyq mátinimen tanysý úshin «Tarıhı kúnniń qadirin ketirmeıik» atty maqalaǵa zer salyńyz. .

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń búgingi sanynda «Alash kúni resmı toılansa ıgi!» degen taqyryppen maqala basyldy. Maqala avtory qazaq tarıhyndaǵy mán-mańyzy zor oqıǵalar men tarıhı tulǵalardyń esten shyǵyp bara jatqandyǵyna qynjylys bildiredi. Avtor qazaq tarıhyndaǵy Táýelsizdik úshin kúrestiń úsh birdeı mańyzdy datasy jeltoqsannyń yzǵarly kúnderine tuspa-tus keletindigin aıta kele: «Ókinishke qaraı, bizdiń elimizde Táýelsizdik kúniniń ózi jańa jyldyń tasasynda qalyp jatqan soń, halyqtyń tarıhı jadynda saqtalǵan 13 jeltoqsandy eske alyp, ony jalpyhalyqtyq deńgeıde atap ótý qazirshe qıyn sharýa sııaqty. Bul kúndi biren-saran jýrnalıster men aqparat quraldary, "Amanat" sııaqty pikirtalas klýby ǵana halyq esine qaıta salyp, ıgi sharalar ótkizip jatyr. Biraq ony búkilhalyqtyq deńgeıge jetkizýge yntaly ne bılik, ne oppozıtsııa ókilderi kórinbeıdi. Qazaq eli bir jyldan keıin Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn, eki jyldan keıin Alashorda úkimetiniń 95 jyldyǵyn toılaýy tıis. Biraq oǵan daıyndyq nege búginnen bastalmaıdy? Alashorda kúnin resmı merekeler sanatyna engizdirýge ne kedergi?», - degen saýal tastaıdy.

***

«Alash aınasy» basylymy Táýelsizdik kúni merekesiniń qarsańyndaǵy búgingi nómirinde «Alash qozǵalysyn jalpyulttyq deńgeıde nege atap ótpeske?» degen saýal tastap, oǵan jaýap bergen birqatar ǵalymdar men saıasatkerlerdiń pikirlerin jarııalady. Májilis depýtaty Murat Ábenov Alashorda úkimeti qurylǵan kúnniń ult úshin saıası-tarıhı mańyzy óte zor ekendigin aıta kele: «Osy Alash qozǵalysynyń arqasynda 1991 jyly ańsaǵan táýelsizdikke qol jetkizdik. Alash qaıratkerleriniń qajyr-qaıratynsyz avtonomııa bolar ma edik, 1936 jyly konstıtýtsııa qabyldap, táýelsizdikti azat aýasyn jutar ma edik degen oı keledi», deıdi.

Al saıasattanýshy Aıdos Sarymnyń paıymdaýynsha, bul kóptiń kókeıinde júrgen másele. «Táýelsizdigimiz 20 jylǵa jýyqtaǵan kezde áli kúnge deıin osyndaı ulttyq meıramnyń bolmaýy ult, memleket retindegi namysymyzǵa arymyzǵa úlken syn dep esepteımin», deıdi ol.

«Alash aınasy» basylymy sondaı-aq Syr óńiriniń kúrishine qatysty qalyptasyp otyrǵan máselege alańdaýshylyq bildiredi. «Qazaqstannyń kúrishi nege qymbat - jer qunarsyz» atty maqala avtorynyń jazýynsha, Qyzylorda oblysynda óndirilgen kúrish ónimi elimizdi tolyqtaı qamtamasyz etýge jetedi. Áıtse de kúrish sharýashylyǵyndaǵy kúrmeýli máseleler kóldeneńdep júrgeni jasyryn emes. Sýarmaly jerler birte-birte kemip barady. Bul - tek Syr óńirindegi jurttyń problemasy emes. Azyq-túlik qaýipsizdigi máselesin oılaıtyn bolsaq, óz ónimimizdi óndirýge jol ashqan bolar edik. Ókinishke oraı qazir, Qazaqstanda shetelden keletin kúrish ónimderi kóbeıip barady.

***

«Kazahstanskaıa prada» basylymynyń jaýynsha, «Samuryq -Qazyna» qorynyń dam ınstıtýttarynyń qatysýymen 109 joba iske qosylǵan. Bul degenińiz 23 myń jańa jumys oryndary. Sondaı-aq bıyl «Damý» qory tikeleı jáne ekinshi deńgeıli bankter arqyly quny 500 mıllıard teńgeni quraıtyn 10 myń jobasy júzege asyrǵan. Bul rette 20 myń jumys oryndary ashylǵan. «Samuryq-Qazyna» qorynyń jyl barysynda atqarǵan jumystary jónindegi máselelerdi «Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Fond ýkreplıaet bazý» atty maqaladan bile alasyzdar.