«Talaq» alǵan áıel nekesi zańdastyrylmaǵandyqtan áleýmettik kómek te ala almaıdy
ASTANA. QazAqparat - Dástúrli emes dinı aǵymdardyń dáýreni júrip tur. Olardyń qatary kúnnen kúnge kóbeıip keledi. Másele olardyń syrt kelbeti nemese ómirlik tańdaýynda da emes. Eń bastysy - olar dástúrli ıslamnyń qundylyqtaryn aıaqqa taptap, nanym-senimge selkeý túsirip jatyr. Sondaı qundylyqtyń biri - qasıetti neke. Neke olar úshin oıynshyqqa aınaldy.
Bul jaıly jýyrda Bas múftı Erjan qajy Malǵajyuly da qadap, jeter jerine jetkizip aıtty. "Ózge aǵymda júrgen baýyrlarymyzdyń arasynda namazǵa kelip júrgen jas qyzdardy "men seniń túrińdi kórip qoıdym, sharıǵat boıynsha seniń júzińdi kórgendikten neke qııamyz" dep aldap, ata-analarynyń ruqsatynsyz, tipti mashınasynyń ishinde dostaryn shaqyryp neke qıdyratyn úrdis paıda boldy. Ol jigit birneshe aı ótken soń "talaq" dep, áıelin ekinshi dosyna beredi eken. Osyndaı jaǵdaıǵa ushyraǵan áıelder bizge jıi shaǵym aıtyp keledi», - deıdi bas múftı.
Jańa bas qosqan qosaǵyna «talaq» aıtyp, dosynyń enshisine berý, árıne, eshbir dinniń sheńberine syımaıtyn áreket. Álbette, dástúrli ıslam jolymen júretin amal-ǵıbadatyn Allaǵa arnaǵan, nıeti túzý musylmannyń bulaı istemesi belgili. Talaq degen arabsha «bir nárseni ajyratý, bosatý» degen maǵynany beredi eken. Sharıǵat talaby boıynsha «talaq» arasyna belgili bir ýaqyt salyp úsh ret aıtyl ýy tıis.«Talaq» sózin 3 ret qaıtalaǵan er adamnyń nekesi buzylady. Abdýlla ıbn Omardan (r.a.) jetken rıýaıatta Alla elshisiniń (s.ǵ.s.): «Alla taǵala úshin halaldyń eń jaǵymsyzy - talaq», - degeni aıtylady.
Sol úshin sońǵy bir-eki jylda Qazaqstan musylmandarynyń dinı basqarmasy úlken qalalar men aımaqtardaǵy meshit qyzmetkerlerine, ımamdarǵa azamattyq hal aktilerin tirkeý mekemesinde (AHAT) nekesin zańdastyrmaǵan jastardyń nekesin qımaý týraly tapsyrma bergen.
Bul máselege Din isteri komıteti de ún qosty. «Sharıǵat boıynsha da, Qazaqstannyń zańy boıynsha da neke - áıel men erkek arasyndaǵy neke odaǵy. Árbir odaq sııaqty nekeniń de qatań saqtalýǵa tıis quqyqtyq sharttary bar. Jalpy, Qazaqstan zańdary men sharıǵat erejeleri bir-birine qaıshy emes. Olardyń negizinde erli-zaıyptylardyń otbasy múshelerine qamqor bolýǵa qatysty mindetteri kórsetilgen. Alaıda, elimizdiń jekelegen óńirlerindegi dástúrli emes ıslam aǵymdary ókilderi arasynda zańsyz nekege otyrý jáne ajyrasý oqıǵalary kezdesip jatady. Ondaı «nekeniń» kópshiligi ata-ananyń ruqsatynsyz jáne meshitten tys jerde qıylady. Sondyqtan ondaı «nekeler» eshqandaı jaýapkershilik júktemeıdi jáne negizinen kúıeýiniń qalaýymen az ýaqytta buzyla beredi. Osyndaı jalǵan «neke» men «talaqtyń» kesirinen kópbalaly áıelder qaptaǵan qıynshylyqtyń ortasynda bir ózi qalady. Nekesi zańdastyrylmaǵandyqtan ol balalary úshin áleýmettik kómek te ala almaıdy. Bul áıeldiń qaıtara turmys qurýyna túrtki bolady. Álbette, bul másele din isteri komıtetiniń qatań baqylaýynda. Degenmen, biz Qazaqstan Konstıtýtsııasy men zańdaryna sáıkes, erli-zaıyptylardyń dinı tulǵaaralyq qarym-qatynasyna aralasa almaımyz. Sonda da Komıtet dinı birlestikterge «neke qııý» rásimin tek jastar áýeli nekesin AHAT-ta resmı zańdastyrǵannan keıin ǵana ótkizý jaıly keńes beredi», delingen Din isteri komıteti bergen túsiniktemede.
Sonymen, meshitke baryp, neke qıdyrǵysy keletin jastar ne isteýi kerek? Eń áýelgi talabyn joǵaryda aıttyq. Eger neke kýáligin alyp úlgermese, jergilikti AHAT-qa ótinish bergeni týraly anyqtamasyn aparýǵa bolady. Sosyn meshittiń bas ımamynyń atyna aryz jazyp, onda mindetti túrde neke qııý kúni men ýaqytyn kórsetken jón. Negizinde ata-anasy rásimge qatysqany durys. Al eger qatysa almasa ruqsat beretinin jazbasha jazyp, berip jibersin. Sondaı-aq, taǵy bir mańyzdy shart - nekesi qıylatyn jas jubaılardyń ǵusyly men dáreti bolsyn.
