Taǵdyrly sáttegi týystyq qoldaý

ASTANA. QazAqparat - Tóńkeris áreketinen keıin Túrkııaǵa alǵash atbasyn burǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń resmı saparyn túrik aǵaıyndar osylaı baǵalady, dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti.

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Túrkııa Respýblıkasyna resmı saparmen baryp, Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵanmen kelissózder ótkizdi. Bir aıta keterligi, Qazaqstan Prezıdenti Túrkııada júzege aspaı qalǵan áskerı tóńkeristen keıin osy elge resmı saparmen kelgen alǵashqy Memleket basshysy bolyp otyr. Bul sapar sonysymen de aıryqsha sıpat alyp, baýyrlas halyqtyń ystyq yqylasyna ıe boldy.

Ankaraǵa arnaıy kelgen Elbasy Nursultan Nazarbaevty Rejep Er­doǵan resmı sapardyń mártebesine saı barlyq jón-joralǵymen qarsy aldy. Memleketter basshylarynyń ekijaqty kezdesýinen keıin keńeıtilgen quramdaǵy kelissózder ótti. Onyń barysynda ekijaqty is-qımyldyń qazirgi ahýaly, sondaı-aq, birqatar basymdyǵy bar baǵyttar boıynsha Qazaqstan-Túr­kııa strategııalyq seriktestigin nyǵaıtý pers­pektıvalary keńinen talqylandy. Prezıdentter halyqaralyq jáne óńir­lik kún tártibinde turǵan asa ózekti má­seleler jóninde de pikir almasty.

Kelissózderden keıin eki el basshylary buqaralyq aqparat quraldaryna arnap birlesken baspasóz máslıhatyn ótkizip, tolǵaqty máselelerge qatysty oılaryn ortaǵa saldy. Túrkııa Pre­zıdentiniń aıtýynsha, kezdesý barysynda osy eldegi áskerılerdiń tóńkeris jasaýǵa talpynystary da talqylandy. Osy oraıda, 15 shilde oqıǵasynan keıin Túrkııaǵa kelip turǵan alǵashqy Memleket basshysy Qazaq­stan Prezıdenti ekenin erekshe atap aıtqan R.Erdoǵan: - Nursultan Nazarbaevtyń Túrkııaǵa resmı saparmen kelýi men úshin, elim jáne ul­tym úshin úlken abyroı bolyp tur.

Sapardyń ásirese, 15 shilde kúngi áskerı tóńkeristen keıin ótýi óte mańyzdy. Qazaqstan Prezıdenti sol áskerı tóńkeristen keıin kelgen, sol arqyly bizdiń ultymyzben yn­tymaǵyn ashyq túrde kórsetken tuńǵysh Prezıdent. Qazaqstan tá­ýelsizdik alǵan 25 jyldyń be­derinde biz árdaıym bir-birimizge degen ba­ýyr­lastyǵymyzdy kórsetip keldik. «Jaman jigit basyn arashalaıdy, jaqsy jigit dosyn arashalaıdy» demekshi, bul resmı sapar Nursultan Nazarbaevtyń baýyrlas halyqty oılaıtyn shynaıy dostyǵyn aıǵaq­taı túsedi. Sol úshin Sizge ózimniń jáne hal­qymnyń atynan taǵy da alǵys aıtqym keledi, - dep aǵynan jaryldy.

Rasynda da, búlik týraly sýyt habar jete salysymen ana-jurttaǵy baýyrlas túrik memleketiniń basyndaǵy zańdy bılikke birinshi bolyp ata-jurttaǵy Qazaq eliniń  atynan qoldaý bildirgen Elbasy arnaıy jedelhat joldaǵan bolatyn. Memleket basshysy bul joly da Túrkııa Pre­zıdentine aǵalyq yqylas tanytyp: - Jeke kúshterdiń memlekettik tóńkeris uıymdastyrýy bizdi qatty alańdatty. Mundaıdy eshýaqytta qoldaýǵa bolmaıdy. Qansha adam qaza taýyp, qanshasynyń basyna qara bult úıirildi. Qaza tapqandardyń otbasyna jeke ózimniń jáne Qazaqstan halqynyń atynan qaıǵyryp kóńil aıtamyn. Osy saparymdy baýyrym Erdoǵandy jáne Túrik memleketin qoldaýǵa arnadym, - dep atap ótti.

Álbette, taǵdyrly kezeńdi bastan keship otyrǵan dál qazir Túrkııa úshin Qazaqstannyń qoldaýy zor mánge ıe.  Memleket basshysynyń Túrkııaǵa sapary - Rejep Taııp Erdoǵan bı­liginiń áskerı tóńkeris áreketin basýy, Ankaranyń parlamenttik bılikten prezıdenttik basqarý formasyna kóshýi, sondaı-aq óńirdegi geosaıa­sı qaýip-qaterlerdiń órshýi men Túr­kııadaǵy kúrdeli ekonomıkalyq jáne ishki saıası jaǵdaımen tuspa-tus keldi. Sondaı-aq, bul sapar Túrkııa men Reseı qarym-qatynasynyń qaıta qalypqa kele bastaýy jaǵdaıynda ótip jatqanyn da aıtqanymyz jón. Buǵan da birinshi kezekte Qazaq­stan Prezıdenti yqpal etip, Túrkııa men Reseıdiń arasyndaǵy qarym-qatynastyń tońyn jibitkeni barshaǵa málim. Sondyqtan da R.Erdoǵan: «Biz Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin esh­qashan umytpaımyz. Óz atymnan jáne túrik halqynyń atynan Túrkııa men Reseı arasyndaǵy daǵdarysty retteýge qosqan zor úlesi úshin taǵy da rızashylyǵymdy bildiremin», - dedi Túrkııa Prezıdenti.

Elbasy osydan shırek ǵasyr buryn, Qazaqstan óz Táýelsizdigin jarııalaǵan tusta halqymyzdyń qýanyshyn Túrkııa memleketi eń birinshi bolyp bóliskenin eske saldy.

- Biz Táýelsizdikti jarııaladyq. Artynsha marqum Turǵyt Ózal myrza maǵan: «Túrkııa qoldaıdy», dep qońyraý shaldy. Muny eshýaqytta esten shyǵarýǵa bolmaıdy. Túrkııa Qazaqstannyń eń jaqyn ári senimdi saıa­sı jáne ekonomıkalyq áriptesteriniń biri. Bolashaqta da solaı bola bermek. Sebebi, biz túbi bir, tarıhy bir, máde­nıeti men dini bir eldermiz. Búgingi ortaq tarıh pen muraǵa negizdelgen qarym-qatynasymyz odan ári de óristeı beredi. Baılanystarymyz birte-birte ilgerilep, búgingi tańda strategııalyq sıpatqa ıe boldy. Baýyrlas jurt barlyq qaýip-qaterge tótep berip, óz jolyn jalǵastyrýda. Qazaqstan árdaıym Túrkııaǵa tolyq qoldaý kórsetse, Túrkııa da bizdiń elimizge qoldaý kórsetedi dep oılaımyz.  Sol arqyly árqashan bir-birimizge qol ushyn sozyp otyrýymyz kerek dep sanaımyz, - dedi N. Nazarbaev.

Elbasy Qazaqstandaǵy qazaq-túrik lıtseılerine baılanysty da óz pikirin bildirdi. «Qazaqstanda ju­mys istep turǵan mektepter - bizdiń memlekettiń mektepteri. Túrkııaǵa qarsy jumys isteıtin kúshterdi biz eshýaqytta qoldamaımyz. Bul bizdiń múddemizge jatpaıdy. Sondyqtan biz búgin elderimizdiń bilim berý mınıstrlikteri jumys tobyn qu­ryp, ár mektepti tekseredi dep ýaǵ­da­lastyq», - dedi N.Nazarbaev. Sony­men qatar, Memleket basshysy bul lıtseıler tekserilgenin jáne olar­dan zańsyz eshteńe tabylmaǵanyn atap ótti.

Sonymen qatar, Qazaqstan Pre­­­zıdenti bul sapar eki eldiń ara­syndaǵy qarym-qatynasty odan ári jandandyra túsedi degen senimin bildirdi. «Biz shaǵyn jeke kezdesýde barlyq jaǵdaıdy, saıası ahýaldy, eki eldiń arasyndaǵy qarym-qatynasty, separatızmge qarsy kúresti, Túr­kııa­nyń tóńireginde qalyptasqan jaǵdaılardy talqyladyq. Qazaq-túrik saıası dıalogynyń aıasy ýaqyt ótken saıyn keńeıip keledi, biz saıası baǵyt boıynsha, saparlar almasý máselesi jóninde kelistik. Bıylǵy jyldyń ózinde biz Rejep Taııp Er­doǵan myrzamen úshinshi  ret kez­desip otyrmyz. Aldaǵy ýaqytta, G-20 Sammıtinde  de kezdesemiz dep oılaımyn. Jalpy, mundaı kez­desýlerdiń maqsaty - qos halyqtyń dostyǵyn odan ári tereńdetý», - dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti eki eldiń aldynda turǵan mindetterdiń biri saýda-sattyq jáne ınvestıtsııa tóńi­regindegi áriptestik ekenin aıtty. Bul baǵytta birqatar  ýaǵdalastyqqa qol jetkizilipti. Qazaqstanda kóptegen túrik kompanııalary jemisti qyzmet atqarýda. Búginde elimizde túrik kapıtalynyń qatysýymen 1600-den astam kásiporyn jumys istep jatyr. Túrik bıznesiniń ókilderi jańa elordamyzdyń qurylysyna belsendi atsalysty. Olar búginge deıin Qazaqstanda 20 mlrd. dollar shamasyndaǵy merdigerlik jumystardy atqardy, 460 nysandy iske qosty. Taýar aınalymy ótken jyly 2 mlrd. dollardy qurady. «Bul - qazirgideı daǵdarys jaǵdaıyndaǵy kórsetkish. Buryn budan da joǵary edi. Byltyr Rejep Taııp Erdoǵan myrzanyń Astanaǵa memlekettik sapary barysynda «Jańa Sınergııa» birlesken ekonomıkalyq baǵdarlamasyn júzege asyrý is-sharalary jospary qabyldandy. Bizdiń endigi maqsatymyz - eki eldiń arasyndaǵy saýda-sattyqty 10 mlrd. dollarǵa jetkizý. Bizdiń kelisken jańaǵy qujat aıasynda josparlanǵan, oryndalyp jatqan 20 ınvestıtsııalyq joba bar. Bul jobalardyń jalpy quny 813 mln. dollardan artyq»,- dedi Elbasy.

Budan keıingi kezekte Memleket basshysy Qazaqstan men Túrkııa ejelden Uly Jibek jolyn toǵystyrǵan elder ekenine toqtalyp ótti. «Búgingi tańda memleketimiz Shyǵys pen Batysty jalǵastyrý dástúrin joǵaltqan joq. Erdoǵan myrzanyń Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymyna Túrkııanyń qabyldanýy jónindegi usynysyn tolyqtaı qoldaımyn, ShYU-daǵy bizdiń áriptesterimiz de qoldaıdy dep senemin»,- dedi N. Nazarbaev.

Bul kúni sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti Túrkııa ınfraqurylymy damyǵan asa mańyzdy tranzıttik el ekenin, osyny eskerip, baýyrlas eldi «Nurly Jol» Jańa ekonomıkalyq saıasatyna atsalysýǵa shaqyrdy. «Bul  biz úshin óte mańyzdy. Búkil Qytaıdan, Ortalyq Azııadan Batysqa shyǵý Túrkııa arqyly júzege aspaq. Qytaıdyń shekarasynan bizdiń Kaspıı teńizine deıin salynǵan 1500 shaqyrymdyq temirjol salýdy aıaqtadyq. Qazaqstan arqyly ótetin Batys Qytaı 2700 shaqyrymdyq avtoban jolyn salý aıaqtaldy. Qazirgi tańda Baký porty keńeıtilip jatyr. Bizdiń kelissózderimiz boıynsha,  Qazaqstan-Túrkııa ındýstrııalyq aımaqtaryn qurý jumystary Qazaq­stannyń birqatar óńirinde júrip jatyr. Bul qadamdar eki eldiń ekonomıkalyq áleýetiniń damýyna odan ári serpin beredi», - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Nursultan Nazarbaev sonymen qatar, qazirgideı almaǵaıyp zamanda Qazaqstan Túrkııamen birge halyqaralyq qaýipsizdik pen tu­raq­ty­lyqty qamtamasyz etý úshin kúsh jumyldyrýǵa daıyn ekenin bildirdi. Osy oraıda, XXI ǵasyrdyń basty keseli terrorızmmen kúresý baǵytynda birlese jumys atqarý qajettigin atap ótti. Buǵan qosa, Memleket basshysy búginde áskerı jáne áskerı-tehnıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyqtyń ornyqty damyp kele jatqanyn atap ótti.

Máselen, Nursultan Nazarbaev bıyl Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy Turaqty emes músheligine saılanǵanyn aıtyp,  osy oraıda, qazaq eline qoldaý bildirgen baýyrlas Túrkııaǵa alǵys bildirdi.

Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde  mádenı-gýmanıtarlyq baǵyttaǵy yq­paldastyqtyń artyp kele jatqanyn jetkizdi. «Keler jyly Astanada «Bolashaqtyń energııasy» taqyryby boıynsha «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesi ótedi. Bul aýqymdy shara balamaly energetıka salasyndaǵy ınnovatsııa máselesine arnalǵan. Osy oraıda, men Túrkııa basshylyǵyn, bıznes ókilderin jáne  baýyrlas tú­rik halqyn atalǵan sharaǵa qatysýǵa shaqyramyn»,- dedi Elbasy. Osylaı deı kele, ol jalpy, qazaq-túrik qarym-qatynasyn barlyq salada nyǵaıtý úshin úlken múmkindik bar ekenin, bul jerde túrki tildes memleketterdiń birligi aýa­daı qajet bolatynyn jet­kizdi. «Eger, birlesip jumystar atqaratyn bolsaq, biz almaıtyn asý bolmaıdy. Qazir Túrkııa úlken belestiń aldynda tur. Men Túrkııanyń aldaǵy ýaqyttaǵy baǵyt-baǵdary durys bola­ryna senimmen qaraımyn», - dedi Nursultan Nazarbaev.

Óz kezeginde R. Erdoǵan Qazaqstan Prezıdentine qazirgideı qıyn-qystaý kezeńde qoldaý kórsetkeni úshin taǵy da  alǵys aıtty.

Láılá Edilqyzy