Tabıǵı apattardyń aldyn alý: Ortalyq Azııa elderi ortaq sheshimder qabyldap jatyr
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda Ortalyq Azııadaǵy stıhııalyq apattar qaýpin azaıtý jáne turaqtylyqty arttyrý jónindegi óńirlik semınar ótti. Onda JICA aǵa keńesshisi, Tohoký ýnıversıtetiniń arnaıy professory Satorý Nıshıkava Japonııanyń tájirıbesin bólisti.
Ortalyq Azııada jer silkinisi, sý tasqyny, sel qaýpi sııaqty tabıǵı apattar bir mezette birneshe memleketti qamtýy múmkin. Sondyqtan munda japon tájirıbesimen tanysyp, mańyzdy tustaryn eskerý óte mańyzdy. Bul týraly «KazAID» Qazaqstan halyqaralyq damý agenttigi basqarmasynyń tóraǵasy Nurǵalı Arystanov semınarda aıtty.
Onyń sózinshe, Qazaqstan halyqaralyq uıymdarmen seriktestikti nyǵaıtyp, aýqymdy apattarǵa ushyraǵan elderge gýmanıtarlyq kómek kórsetýdi júıeli túrde jalǵastyryp keledi. Agenttik jumysynyń basym baǵyttary qatarynda azyq-túlik qaýipsizdigi, sý resýrstaryn tıimdi basqarý, seısmıkalyq qaýipsizdik jáne jasyl ekonomıkany damytý bar.
— Búginde jer silkinisi, sý tasqyny jáne ózge de tabıǵı zilzalalar aldyndaǵy ortaq qaýipke baılanysty bizdiń baǵdarlamamyzǵa suranys burynǵydan da joǵary. Osy oraıda, apattardyń aldyn alý tetikterin ondaǵan jyldar boıy jetildirip, tarıhı sabaqtaryn halyq pen ınfraqurylymdy qorǵaýdyń myzǵymas standartyna aınaldyrǵan Japonııanyń ozyq tájirıbesi biz úshin óte qundy, — dedi Nurǵalı Arystanov.
Ol 2024 jyly KazAID uıymy JICA-men jáne Tótenshe jaǵdaılar jáne stıhııalyq apattar qaýpin azaıtý ortalyǵymen birlesip seısmıkalyq tózimdilik boıynsha halyqaralyq semınar ótkizgenin eske saldy. Sol kezde qatysýshylarǵa seısmıkalyq oqshaýlaýdyń zamanaýı tehnologııalary men halyqaralyq qurylys standarttary tanystyrylǵan bolatyn.
QR TJM Tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Áset Jylqaıdarov ta Qazaqstan úshin japon tájirıbesiniń mańyzy zor ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynga, japon mamandarymen tyǵyz yntymaqtastyq ornatyp, tájirıbe almasý — tótenshe jaǵdaılar aldyn alýdyń ulttyq júıesin ázirleýge aıtarlyqtaı septigin tıgizedi.
Semınarda monıtorıng jáne erte habardar etý salasyndaǵy óńirlik bastamalarǵa da aıryqsha nazar aýdaryldy. Tótenshe jaǵdaılar jáne stıhııalyq apattar qaýpin azaıtý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Nurlan Bekbosynovtyń aıtýynsha, búginde ortaq atqarylyp jatqan jumystardyń biri — Ortalyq Azııa elderinde tótenshe jaǵdaılarǵa den qoıý jónindegi óńirlik úılestirý ortalyǵyn qurý. Sondaı-aq óńirdegi tabıǵı qaýipterdiń tsıfrlyq kartasy men halyqty erte qulaqtandyrý jáne ózara aqparat almasý júıesi qolǵa alynyp jatyr.
— 2026 jyldyń qazan aıynda Dýshanbe qalasynda Ortalyq Azııa elderiniń tótenshe jaǵdaılar vedomstvolary basshylarynyń kezdesýi ótti. Jıyn aıasynda tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olarǵa qarsy áreket etý salasyndaǵy ózara is-qımyldy nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qujattarǵa qol qoıyldy, — dedi Nurlan Bekbosynov.
Sondaı-aq óńirlik seısmologııalyq ınstıtýttardyń basshylary ózara túsinistik jáne yntymaqtastyqty damytý týraly memorandým jasasqan. Bul qujat seısmıkalyq belsendilik týraly jedel aqparat almasýǵa jáne ǵylymı mekemeler arasyndaǵy baılanysty arttyrýǵa tıis.
Ortalyqta táýekelderdi baǵalaý úshin tsıfrlyq sheshimder de engizilip jatyr. Máselen, avtomattandyrylǵan monıtorıng stantsııalarynyń derekteri óńirlik ortalyqtyń serverine tikeleı túsip, elder arasynda dereý aqparat almasýǵa múmkindik beretin júıe qurylýy múmkin.
Nurlan Bekbosynov ortalyq jumysyn bastaǵaly tabıǵı apattar qaýpin azaıtý baǵytynda 60-tan astam baǵdarlama men joba júzege asyrylǵanyn atap ótti. Onyń ishinde 2025 jyly 14 joba sátti oryndalǵan.
Eske salaıyq, buǵan deıin Almatyda qansha seısmıkalyq stantsııa jumys istep turǵanyn jazǵanbyz.
