Tabıǵat qorǵaýshylary kıikti saqtaý úshin aýyl adamdarynyń kómegine júgindi
AQTÓBE. QazAqparat - Qazaqstandaǵy Betpaqdala, Oral, Ústirt popýlıatsııasynda 100 myńnan astam kıik bar. Tabıǵat qorǵaýshylary sany kúrt azaıǵan kıikti saqtap qalý úshin aýyl adamdarynan kómek surady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtóbege «Qaraǵandy oblystyq ekologııalyq murajaıy» birlestiginiń, «Qoldaý Qazaqstan» kópsalalyq kommertsııalyq emes holdınginiń ókilderi men Germanııadan tabıǵat pen bıoalýantúrlilikti saqtaý odaǵynyń sarapshylary keldi. Olar Ústirt popýlıatsııasyn saqtap qalý úshin aýyl turǵyndarymen kezdesti. Endi brokonerlermen tek arnaıy tabıǵatty qorǵaý polıtsııasy emes, aýyl adamdary da aınalysady. Turǵyndarmen kezdesý ótkizgen sarapshylar usynystyń qoldaý tapqanyn, aldaǵy jyldary kıik sanyn kóbeıtý úshin birlese jumys isteýge shaqyrǵanyn habarlady.
«Betpaqdalada 30 myń, Oralda 70-80 myń, al Ústirtte 2 700 kıik bar. Dúnıejúzi boıynsha kıiktiń 90 paıyzy osy úsh popýlıatsııany mekendeıdi. Bir kezderi Ústirt popýlıatsııasynda kıik kóp shoǵyrlanǵan edi. 2015 jyly 1 270, 2016 jyly 1 900 bas kıik boldy. Qazir 2 700 kıik bar. Sondyqtan osy jerdegi jumysty jandandyryp, kıikti saqtaýǵa kúsh salýymyz kerek»,- dedi «Qaraǵandy oblystyq ekologııalyq murajaıy» birlestiginiń ókili Aıbat Muzbaı.
Qazaqstandyq tabıǵat qorǵaýshylar Tájikstan, Qyrǵyzstan dalasynda kıik saqtaý jumysyn júrgizgen Germanııa sarapshylarynyń kómegine júgindi. NABU bıoalýantúrlilikti saqtaý odaǵynyń sarapshysy Shtefan Mıhel ańshylarmen, brakonerlermen kezdesip, popýlıatsııa týraly aıtyp bergen. Kezdesýde adamdar zańsyz ańshylyqty toqtatýǵa, kıikti atpaýǵa, qorǵaýǵa kelisti. Tipti, bul elderde arnaıy uıym qurylyp, jergilikti turǵyndar aýyl mańyndaǵy kıikterdi ózderi qorǵaýǵa alǵan.
«Orta Azııada uzaq jyldar boıy jumys istep júrmiz. Qazaq jeri óte qonaqjaı. Aýyldarǵa baryp, adamdarmen kezdesý ótkizdik. Bizdi shaıǵa, etke shaqyrdy. Sol kezde biz adamdardyń kıikti saqtaý týraly oıyn bilgen bolatynbyz. Olar kıiktiń kúrt azaıǵanyna alańdap otyr. Bir kezderi shoǵyrlanyp kóshetin kıikter qazir joq, dala bos. Munyń bárin tereń oılap, adamdar ózderine jaýapkershilik aldy. Qazaqstandyqtar da tabıǵatty qorǵaýǵa kelisti»,- dedi NABU halyqaralyq odaǵynyń jetekshisi Tılman Dıterıh. Bul baǵyttaǵy jumys endi bastaldy. Halyqaralyq top eki mýltfılm túsirip, birneshe jadynamalar taratty.
Aıta keteıik, sheteldik sarapshylardyń jumysyna qoldaý bildirgen toptar bar. Bul top keler jyly Aqtóbeniń Baıǵanın, Shalqar aýdandarynyń aýyldaryn túgel aralap shyǵyp, kıikti saqtaý týraly úgit-nasıhat júrgizedi.
«Dalada mal jaıyp júrgen baqtashy kıikti de qarap, ony qorǵap júrýi kerek. Janashyrlyq tanytqan kezde ǵana kıiktiń sany kóbeıip, saqtap qalamyz»,- dedi NABU halyqaralyq odaǵynyń jetekshisi Tılman Dıterıh.
