Syrtqy kóshi-qonnyń máseleleri kóp - ıÝNIFEM qoǵamdyq qorynyń sarapshysy
ALMATY. 10 qarasha. QazAqparat /Ádilet Musahaev/ - Qazaqstan qazir Ortalyq Azııa aımaǵynda kóshbasshy memleketterdiń biri sanalady. Ony kórshiles elderden keletin eńbektenýshi mıgranttardyń tasqynynan da aıqyn ańǵarýǵa bolady.
Buryn olar el aımaǵynda 3 aıǵa deıin erkin júrip-turýǵa quqyly bolyp kelse, bıyl onyń merzimi 1 aıǵa qysqartyldy. Alaıda, mundaı shekteýler shetten keletin eńbektenýshi mıgranttardyń el aýmaǵynda zańsyz júrip-turýyna tosqaýyl bola almaı otyr. Ony kóp jaǵdaıda jumys berýshiler óz paıdasyna paıdalanýda. Osyǵan oraı, Halyqaralyq kóshi-qon uıymy men ıÝNIFEM qoǵamdyq qory merzimdi basylymdardyń qyzmetkerleri úshin ótken aptada Shymkent qalasynda «Qazaqstannyń merzimdi BAQ-da eńbek mıgranttary taqyrybynyń kórinis tabýy» degen taqyrypta semınar-trenıng ótkizdi.
ıÝNIFEM qoǵamdyq qorynyń sarapshysy Vadım Nıdiń aıtýynsha, syrttan keletin eńbektenýshi mıgranttar tómen aqyǵa jumys isteıdi jáne olardyń jumys kúni basqalarǵa qaraǵanda uzaq. «Kóbinde biz syrttan keletin eńbektenýshi mıgranttary Kóshi-qon erejelerin buzyp, uzaq merzim júrdi dep jatamyz. Bul jerde olardyń jumys berýshilerdiń kinásinen nemese belgili bir adamdardyń qolyna ótip, aqyr-aıaǵy memleket aýmaǵynan shyǵa almaı qalatyndyǵyna mán bere bermeımiz. Aıta ketýimiz kerek, memleket syrttan keletin eńbek mıgranttary el ekonomıkasyna áser etip, jumys tapshylyǵy ornaıdy dep oılaıdy. Degenmen, bir jáıtty moıyndaýymyz kerek, keıbir aýyr jumys túrlerin el azamattary istegileri kelmeıdi. Sondyqtan, jumys berýshiler kóbinde syrttan keletin eńbektenýshi mıgranttarǵa júginedi», - deıdi Vadım Nı.
Jalpy, Ońtústik Qazaqstan eńbektenýshi mıgranttardyń eń kóp shoǵyrlanǵan aýmaǵyna jatady. Munda kórshi Ózbekstan eliniń ókilderi jumys istep, óz nápaqalaryn tabýda. Degenmen, olardyń quqyǵy barynsha qorǵala bermeıdi eken. Atalǵan trenıng aıasynda Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy shetten kelgen eńbektenýshi mıgranttardyń quqyǵyn qorǵaýmen aınalysatyn "Sana- sezim" áıelder bastamasy quqyqtyq ortalaǵynyń atqaratyn jumysymen tanysýǵa múmkindik týdy. Bul ortalyq sońǵy kezde Ózbekstannan jumys isteýge kelip, belgisiz jaıttarǵa baılanysty jeke bir adamnyń qulyna aınalyp, ártúrli qurylys nysandarynda aqysyz jumys istep kelgen Hýsan esimdi 23 jasar jigittiń quqyǵyn qorǵaýmen aınalysýda.
Hýsannyń aıtýynsha, ol aǵymdaǵy jyldyń 16-shy maýsymynda Qazaqstanǵa jumys isteýge kelip, birneshe jerde aqysyz jumys istege májbúrlengen. Aqyry eline qaıtýǵa zar bolǵan.
«Sana-sezim» ÚEU-nyń zańgeri Marat Jaqypovtyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaıda QR QK 128-baby boıynsha adam saýdalaý isi qozǵalýy kerek eken. «Osy is aıaqtalǵansha Hýsan bizdiń uıymnyń qamqorynda bolady. Negizinen onyń osy ýaqytqa deıin istegen jumysynyń aqysyn óndirýge talpynamyz», - deıdi zańger.
Elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy aıasynda azamattardyń teń quqylyǵy men eńbek bólinisiniń ádildigin qamtamasyz etýdegi ıgi qadamdar jasalyp jatqany belgili. Ortalyq Azııa memleketteri arasynda demokratııalyq úrdisterge bir taban jaqyndaǵan Qazaqstan syrtqy mıgratsııa tasqyny sadarynan oryn alyp otyrǵan mundaı keleńsizdikterdi qoǵamdyq uıymdardyń áleýeti arqyly sheshe alady. Qazirgi kezde bul baǵytta alǵashqy túren salǵan úkimettik emes sektordyń ishinde adam quqyǵyn qorǵaýmen aınalysatyn «Sana- sezim» sııaqty uıymdardyń boı kórsete bastaǵany qýantady.