Sút bezi obyry: dıagnozdyń kesh qoıylýyna ne sebep

Mammografııa nege barlyq isikti anyqtaı bermeıdi?

Áıel mammografııadan ótti. Tekserý nátıjesinde kúmándi ózgeris anyqtalmady. Alaıda birneshe aıdan keıin oǵan sút bezi obyry dıagnozy qoıyldy. Bul qalaı bolýy múmkin?

Joǵary sanatty radıolog-mammolog Dınara Turjanovanyń aıtýynsha, mammografııa qaterli isikti erte anyqtaýǵa kómekteskenimen, barlyq isikti birdeı kórsete bermeıdi.

– Keıbir isikter eki skrınıngtiń arasynda paıda bolyp, jyldam ósýi múmkin. Tyǵyz sút bezi tininde isik mammografııada baıqalmaı qalýy yqtımal. Keıbir isikterdiń ornalasýy nemese beıneleý erekshelikteri olardy anyqtaýdy qıyndatady, – deıdi dáriger.

Dárigerler eki josparly skrınıngtiń arasynda anyqtalǵan qaterli isikti «aralyq obyr» dep ataıdy. Mundaı isik aldyńǵy tekserýden keıin paıda bolýy nemese sol kezde baıqalmaı qalýy múmkin.

Al mammografııa nátıjesi qalypty bolǵanymen, áıel sút bezinde túıin baıqasa, ne isteýi kerek?

– Áıeldiń shaǵymy men tekserý nátıjeleri bir-birine sáıkes kelmese, zertteýdi tek alǵashqy qalypty nátıjege súıenip toqtatýǵa bolmaıdy. Klınıkalyq kúdik saqtalsa, qosymsha baǵalaý qajet, – deıdi Dınara Turjanova.

Mundaı jaǵdaıda dáriger qosymsha zertteý taǵaıyndaýy múmkin. Óıtkeni mammografııa men ÝDZ-nyń múmkindikteri ártúrli.

Al túıin aýyrmasa, alańdaýdyń qajeti joq pa?

– Túıinniń aýyrmaýy onyń qaýipsiz ekenin bildirmeıdi. Sút bezi obyrynyń erte kezeńinde aýyrsyný múlde bolmaýy múmkin. Sondyqtan jańadan paıda bolǵan túıindi ózdiginen sıpap baǵalaý nemese aýyrsynýdyń bar-joǵyna qarap qorytyndy jasaý durys emes, – deıdi maman.

Degenmen sút bezindegi túıinniń bári qaterli isik emes. Ol kısta, fıbroadenoma nemese qabyný saldarynan da paıda bolýy múmkin.

Sút beziniń pishini ózgerse, terisi ishke tartylsa nemese «apelsın qabyǵyna» uqsasa, dárigerge qaralǵan jón. Emizikten qan aralas bólindi shyǵýy men qoltyq astynda túıin paıda bolýy da nazar aýdarýdy qajet etedi.

Skrınıng arqyly qansha qaterli isik anyqtalǵan?

Qazaqstanda sút bezi obyryn erte anyqtaýǵa arnalǵan tegin skrınıng baǵdarlamasy 2008 jyldan beri jumys isteıdi.

Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, 2008–2025 jyldary osy baǵdarlama arqyly sút bezi obyrynyń 19 018 jaǵdaıy anyqtalǵan. Onyń 8 139-y I satyda, 9 047-si II satyda tirkelgen.

ıAǵnı skrınıng kezinde anyqtalǵan jaǵdaılardyń 17 186-sy, shamamen 90 paıyzy, aýrýdyń alǵashqy eki satysyna tıesili.

Mınıstrlik usynǵan taǵy bir derekke súıensek, skrınıng barysynda III–IV satylarda anyqtalǵan jaǵdaılar sany 2011 jylǵy 66-dan 2025 jyly 16-ǵa deıin azaıǵan.

Alaıda bul kórsetkishter tek josparly tekserý kezinde anyqtalǵan naýqastarǵa qatysty. Sút bezindegi ózgeristerge baılanysty dárigerge ózderi júgingen áıelder bul esepke kirmeıdi.

Sondyqtan osy málimetterge qarap, Qazaqstandaǵy barlyq naýqastyń qanshasynda aýrý erte anyqtalatynyn naqty aıtý múmkin emes.

Al 2026 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda skrınıng arqyly sút bezi obyrynyń 1 238 jaǵdaıy anyqtalǵan.

Dıagnoz nege kesh qoıylady?

Sút bezi obyrynyń kesh anyqtalýyn tek áıelderdiń dárigerge ýaqytynda qaralmaýymen túsindirý durys emes. Keıde alǵashqy tekserýden keıin de naqty dıagnoz qoıýǵa ýaqyt ketedi.

Onkolog-mammolog, rekonstrýktıvti-plastıkalyq hırýrg Ásem Toǵyzbaevanyń aıtýynsha, keı áıelder sút bezindegi ózgeristerge mán bermeıdi. Basqalary qaterli isik anyqtalyp qala ma dep qorqyp, dárigerge barýdy keıinge qaldyrady. Al shalǵaı eldi mekenderde turatyndar úshin qajetti mamanǵa qaralý qıyn bolýy múmkin.

Másele munymen shektelmeıdi. Dárigerge qaralǵannan keıin de qosymsha zertteýler qajet bolýy yqtımal.

– Keı jaǵdaıda sút bezindegi kúmándi ózgeristiń sebebin anyqtaý úshin qosymsha ÝDZ, mammografııa nemese bıopsııa qajet bolady. Al áıeldiń mamandandyrylǵan ortalyqqa joldama alýy, qaıta tekserilýi nemese qajetti zertteý nátıjesin kútýi ýaqyt alýy múmkin. Mundaı kidirister dıagnozdyń kesh qoıylýyna áser etedi, – dep túsindirdi maman.

Máselen, ÝDZ kezinde sút bezinde kúmándi túıin anyqtaldy delik. Onyń qaterli nemese qatersiz ekenin naqtylaý úshin dáriger bıopsııa taǵaıyndaýy múmkin.

Bıopsııa kezinde túıinnen tin úlgisi alynyp, zerthanada tekseriledi. Bul qaterli isiktiń bar-joǵyn anyqtaýǵa kómektesedi.

Ásem Toǵyzbaevanyń aıtýynsha, keı áıelder bıopsııadan qorqyp, zertteýdi keıinge qaldyrady.

Osylaısha, dıagnozdyń kesh qoıylýyna dárigerge barýdy sozý ǵana emes, qajetti zertteýlerge qol jetkizýdegi qıyndyqtar da áser etýi múmkin.

Alaıda Qazaqstanda osy sebepterdiń árqaısysy qanshalyqty jıi kezdesetini týraly tolyq statıstıka usynylmaǵan.

Dıagnozdy naqtylaýǵa qansha ýaqyt beriledi?

Qazaqstanda onkologııalyq aýrýǵa kúdik týǵan jaǵdaıda júrgiziletin zertteýlerdiń merzimi belgilengen.

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jarııalaǵan onkologııalyq kómektiń jańartylǵan standartyna sáıkes, alǵashqy zerthanalyq taldaýlar, ÝDZ jáne rentgenologııalyq tekserýler 7 jumys kúnine deıin júrgizilýi tıis.

Kompıýterlik jáne magnıttik-rezonanstyq tomografııa, bıopsııa men endoskopııalyq zertteýlerge 10 jumys kúnine deıin ýaqyt qarastyrylǵan.

Al PET/KT, ımmýnogıstohımııalyq jáne molekýlalyq-genetıkalyq zertteýlerge 20 jumys kúnine deıin merzim belgilengen.

Dıagnoz rastalǵannan keıin 30 jumys kúni ishinde mamandar konsılıýmy ótkizilip, emdeý jospary bekitilýi tıis.

Biraq bul merzimder alǵashqy qabyldaýdan bastap dıagnoz qoıylǵanǵa deıingi jalpy ýaqytty bildirmeıdi. Bir zertteýdiń nátıjesine qaraı qosymsha tekserý qajet bolýy múmkin.

40 jasqa tolmaǵan áıelder qalaı tekseriledi?

Qazaqstanda 40–76 jas aralyǵyndaǵy áıelder eki jylda bir ret, tıisti jup jasqa tolǵan jyly tegin mammografııalyq skrınıngten óte alady.

Al 40 jasqa tolmaǵan áıel sút bezinde túıin baıqasa, ne isteýi kerek? Ol josparly skrınıng jasyn kútýi tıis pe?

Dınara Turjanova mundaı jaǵdaıda josparly skrınıng pen dıagnostıkalyq tekserýdiń aıyrmasyn túsindirdi.

– Skrınıng – eshqandaı shaǵymy joq adamdarǵa aýrýdy erte anyqtaý maqsatynda júrgiziletin josparly tekserý. Al dıagnostıkalyq tekserý – sút bezinde túıin, bólindi nemese basqa kúmándi belgi paıda bolǵan kezde júrgiziledi. Sondyqtan 40 jasqa tolmaǵan áıelde shaǵym bolsa, skrınıng jasyn kútýdiń qajeti joq, – deıdi maman.

Jas áıelderge kóbine aldymen ÝDZ jasalady. Qajet jaǵdaıda mammografııa nemese basqa zertteýler taǵaıyndalýy múmkin.

Dáriger tekserý ádisin tańdaǵanda áıeldiń jasyn, shaǵymdaryn, sút beziniń erekshelikteri men jeke qaýip faktorlaryn eskeredi.

– Sonyń biri – tuqym qýalaýshylyq. Mysaly, BRCA1 jáne BRCA2 genderindegi keıbir ózgerister sút bezi obyrynyń damý qaýpin arttyrady. Ásirese jaqyn týystary bul aýrýǵa jas kezinde shaldyqqan áıelderge jeke tekserilý jospary qajet bolýy múmkin, – deıdi maman.

Degenmen otbasynda sút bezi obyrymen aýyrǵan adam bolmasa, aýrý qaýpi joq degen sóz emes. Sol sııaqty týystarynyń biri osy dertke shaldyqqan ár áıelde mindetti túrde genetıkalyq ózgeris bolady dep aıtýǵa bolmaıdy.

Sút bezi obyryn tolyq emdeýge bola ma?

Sút bezi obyry erte anyqtalsa, tolyq emdelý múmkindigi joǵary. Alaıda emniń nátıjesi aýrýdyń satysy men isiktiń erekshelikterine de baılanysty.

Dınara Turjanovanyń aıtýynsha, keı jaǵdaıda sút bezin tolyq alyp tastamaı, isikti ǵana alyp tastaýǵa bolady. Al basqa naýqastarǵa operatsııamen qatar dárilik nemese sáýlelik em qajet bolýy múmkin.

– Sút bezi obyry – úmitsiz dıagnoz emes. Erte anyqtaý men isiktiń túrine sáıkes durys tańdalǵan em naýqastyń uzaq merzimdi nátıjesin aıtarlyqtaı jaqsarta alady, – deıdi maman.

Dárigerler sút bezinde kúmándi ózgeris paıda bolsa, ony eleýsiz qaldyrmaı, ýaqytynda tekserilýge keńes beredi. Al shaǵymy joq áıelder úshin josparly skrınıngten belgilengen merzimde ótý mańyzdy.