Sur ımport: arzan kóliktiń astarynda qandaı qaýip jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstannyń avtokólik naryǵynda «sur» shemamen ákelinetin temir tulparlardyń úlesi artyp keledi. Resmı dılerlerdi aınalyp ótip jatqan bul júıe satyp alýshylar úshin tıimdi kóringenimen, mamandar munyń arty úlken táýekelderge toly ekenin eskertedi.
Sońǵy derekterge súıensek, 2025 jyldyń sońyna qaraı elimizdegi jeńil kólikter sany 4,94 mıllıonǵa jetti. Bir qyzyǵy, resmı statıstıka men naryqtaǵy kórsetkishter arasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyq bar.
Mysaly Qytaı avtokólik qaýymdastyǵynyń málimetinshe, Qytaıdan Qazaqstanǵa 211,5 myń kólik jiberilgen, biraq bizdiń resmı esepte onyń tek 160 myńǵa jýyǵy ǵana kórinedi, ıaǵnı 50 myńnan astam kólik «sur» shemalar arqyly satylǵan.
«Sur» ımport degenimiz — zaýyttan shyqqan túpnusqa avtomobıldiń elge resmı dılerler arqyly emes, jeke tulǵalar nemese úshinshi elder arqyly, tıisti sertıfıkattaýdan ótpeı kirýin aıtady.
Kólik satyp alýshylar úshin qandaı qaýip bar?
Kólikti arzanǵa alǵanmen, ıesi birneshe qıyndyqtarǵa tap bolýy múmkin. Resmı servıstik ortalyqtar mundaı kólikterdi tegin jóndeýden nemese zaýyttyq aqaýlardy joıýdan bas tartady.
Sonymen qatar kólikterdiń elimizdiń klımatyna beıimdelý máselesi de bar. Mysaly Dýbaıdan kelgen kólikter bizdiń aıazdy qysqa, al Eýropa kólikteri janar-jaǵarmaı sapasyna tózimsiz bolýy múmkin.
Mamandardyń aıtýynsha tehnıkalyq shekteýler de jańadan kólik alǵan ıesine yńǵaısyzdyq týdyrady. Navıgatsııa júıesi men borttyq kompıýter tek eksporttaýshy eldiń tilinde (mysaly, qytaısha) bolýy múmkin jáne ony qazaq ne orys tiline aýystyrýǵa kelmeı qalý jaǵdaılary kóp kezdesedi.
Odan bólek sońǵy ýaqytta VIN-kodtary ózgertilgen nemese qujaty durys emes kólikterdiń kesirinen júzdegen qazaqstandyq aqshasynan da, kóliginen de aıyrylyp qalǵan.
— Jeke tulǵalar arqyly resimdelgen kólikterdiń zań jaǵynan durys bolmaýy ábden múmkin. Mundaı jaǵdaıda kólik eshqandaı ótemaqysyz tárkilenýi de ǵajap emes, — deıdi sarapshylar.
Ekonomıkaǵa áseri
«Sur» dılerler resmı ortalyqtar sııaqty salyq tólemeıdi, jumys oryndaryn ashpaıdy jáne mamandardy oqytpaıdy. Bul otandyq avtoóndiristiń damýyna kedergi keltiredi.
Aıta keteıik, tek 2025 jyldyń ózinde Qazaqstannyń avtoónerkásibine 189,9 mlrd teńge ınvestıtsııa quıylyp, 6,5 myń adam jumyspen qamtylǵan.
Mamandardyń pikirinshe, «sur» ımport tutynýshynyń quqyǵyn qorǵaýsyz qaldyratyn jáne el ekonomıkasyna nuqsan keltiretin júıeli másele.
Eske sala keteıik, qoldanystaǵy erejege sáıkes, Qazaqstan azamattary avtokólikti el aýmaǵyna eki tarıf boıynsha kirgize alady. Onyń biri — Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna (DSU) qosylǵannan keıin bekitilgen ulttyq kedendik tarıf, ekinshisi — Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Birtutas kedendik tarıfi.
Buǵan deıin, Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev elimizde otandyq óndiristiń keńeıýi esebinen avtokólik baǵasynyń tómendeýi kútiletinin málimdegen bolatyn.