Sý tapshylyǵy ekonomıkanyń damýyn tejeıdi — Bozymbaev
QONAEV. KAZINFORM — Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev Almaty oblysynda sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný jáne aýyldyq aımaqtardy turaqty damytý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Jıynǵa oblys ákimi Marat Sultanǵazıev, Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitov, Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanov, Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń jáne «AMANAT» partııasynyń ókilderi, sondaı-aq óńirdiń aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri qatysty.
Keńeste vegetatsııa kezeńiniń turaqty ótýin qamtamasyz etý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý, egistik qurylymyn ártaraptandyrý, sý resýrstaryn esepke alý men bólýdi tsıfrlandyrý, tarıftik saıasatty jetildirý jáne sýdy zańsyz alýdyń jolyn kesý sharalary talqylandy.
Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi Bas prokýratýramen birlesip sýdyń «qara naryǵymen» kúres jónindegi jol kartasyn ázirledi. Jol kartasy aıasynda respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeıde vedomstvoaralyq jumys toptary qurylady. Qujatta anyqtalǵan zańbuzýshylyqtardy taldaý, tsıfrlyq monıtorıng quraldaryn engizý, tekserýler men reıdter uıymdastyrý, sondaı-aq laýazymdy tulǵalar men sý sharýashylyǵy uıymdary jasaıtyn quqyqbuzýshylyqtardy anyqtaý jáne aldyn alý maqsatyndaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-sharalar qarastyrylǵan.
Vıtse-premer Kúrti sý qoımasynan sýdy zańsyz alýdyń jolyn kesýge erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy.
Sýarý maýsymynda turaqty sý paıdalanýdy qamtamasyz etý úshin aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ártaraptandyrý sharalary kózdelgen. 2026 jylǵa arnalǵan josparǵa sáıkes, Almaty oblysynda kúrish egisiniń jalpy aýmaǵy 5,8 myń gektardan aspaýy tıis.
Belgilengen lımıtterdi saqtaý maqsatynda sýdy menshikti normadan artyq tutynǵan, ósiriletin daqyldardy óz betinshe aýystyrǵan jáne tıisti kelisimshartsyz sý alǵan jaǵdaıda tarıfterdi ulǵaıtýdy kózdeıtin sýarmaly sýdy paıdalaný qaǵıdalary qabyldandy.
— Sýarmaly sýdyń tapshylyǵy el ekonomıkasynyń damýyna keri áserin tıgizedi. Sondyqtan sý resýrstaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrý máselesi asa ózekti. Ákimdik daqyldar qurylymyn ártaraptandyrýǵa jáne qurǵaqshylyqqa tózimdi daqyldardy engizýge erekshe nazar aýdarýy tıis. Kúrish daqyldarynyń aýdanyn Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bekitken ındıkatorlarǵa sáıkes keltirý qajet. Byltyrǵy kúrdeli jaǵdaıǵa qaramastan, vegetatsııa kezeńiniń salystyrmaly túrde jeńil ótýine sý únemdeý tehnologııalaryn engizý yqpal etti. Memleket basshysy Aqmola oblysyna jumys sapary barysynda atap ótkendeı, sý resýrstarynyń 50 paıyzdan astamy jerge sińip ketedi. Bul zamanaýı júıelerdi qoldanatyn kórshi eldermen transshekaralyq sýdy bólý jónindegi kelissózderdi qıyndatady. Aldaǵy 3-4 jylda bul máselemen júıeli túrde aınalysý qajet, — dep atap ótti Qanat Bozymbaev.
2030 jylǵa deıin Qazaqstandaǵy 1,3 mln gektar sýarmaly jerdi sý únemdeý júıelerimen qamtý josparlanyp otyr. Onyń ishinde Almaty oblysy boıynsha kórsetkish — 186,6 myń gektar. Osy kórsetkishterge qol jetkizý úshin 2026-2028 jyldary respýblıka boıynsha jalpy sıpattaǵy transfertter aıasynda sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdi qoldaýǵa jáne sýarý sýynyń qunyn sýbsıdııalaýǵa 228,2 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul aldyńǵy úsh jylmen salystyrǵanda tórt ese kóp. Onyń Almaty oblysyna 27,6 mlrd teńge bekitilgen.
2028 jylǵa deıingi Sý sharýashylyǵyn damytýdyń keshendi jospary aıasynda Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi Bartoǵaı sý qoımasyn rekonstrýktsııalaý jobasyn ázirlep jatyr. Sondaı-aq jalpy uzyndyǵy 270 km bolatyn toptyq sý qubyry men tórt magıstraldyq kanal salý josparlanǵan. Úlken Almaty kanalynyń ýchaskelerin rekonstrýktsııalaý jumystary júrgizilip jatyr. Bul jumystar bıyl tolyq aıaqtalady.
Jergilikti atqarýshy organdar «Suńqar» jáne «Tegermen» sý qoımalaryn salýǵa arnalǵan jobalaý-smetalyq qujat daıyndap jatyr. Sonymen qatar tórt sý qoımasyna kúrdeli jóndeý júrgizý jáne 74 gıdrotehnıkalyq qurylysty kópfaktorly tekserýden ótkizý kózdelgen.
Vıtse-premer oblys ákimdigine osy jobalardyń iske asyrylýyn erekshe baqylaýǵa alýdy jáne nysandardy belgilengen merzimde paıdalanýǵa berýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Islam damý bankimen yntymaqtastyq aıasynda Eńbekshiqazaq, Balqash, Uıǵyr jáne Raıymbek aýdandarynda sýarý jelilerin rekonstrýktsııalaý jobalaryn iske asyrý josparlanyp otyr. Nysandardyń jalpy uzyndyǵy 550 shaqyrymnan asady. Nátıjesinde 34 myń gektardan asa aýyl sharýashylyǵy jeri turaqty sýmen qamtamasyz etiledi. Bul óńirdiń agroónerkásip keshenin damytýǵa jáne onyń klımattyq turaqtylyǵyn arttyrýǵa eleýli úles qosady.
Keńeste «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy da qaraldy. Bıyl Almaty oblysynda aýyl kásipkerligin damytýǵa 10,8 mlrd teńge bólinedi.
Oblys ákiminiń orynbasary Baqytnur Baqytulynyń aıtýynsha, baǵdarlama qazirdiń ózinde aıqyn áleýmettik-ekonomıkalyq nátıje kórsetip otyr. Aýyl turǵyndarynyń ortasha tabysy 23 paıyzǵa artqan, al keıbir kásipkerlerdiń ónimderi basqa óńirlerge jáne eksporttyq naryqtarǵa shyǵarylyp jatyr.
Sońǵy úsh jylda baǵdarlama aıasynda 1436 joba qarjylandyrylyp, 90 kooperatıv quryldy jáne 1616 jańa jumys orny ashyldy.
Qazirgi tańda Almaty oblysy halqynyń 81%-y aýyldyq jerlerde turady. Qanat Bozymbaev aýylda turaqty tabys kózderin, jumys oryndaryn jáne shaǵyn bıznesti damytýǵa qajetti jaǵdaı jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Óńirde «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń sapaly oryndalýyn baqylaý Ulttyq ekonomıka mınıstrligine júkteldi.