Sý úshin kúres: qaqtyǵystar týyndaýy múmkin 5 aımaq
ASTANA. QazAqparat - Dúnıejúzinde sý qory azaıǵan saıyn, mıllıondaǵan turǵyny bar birneshe aımaqta jańa qaqtyǵystardyń týyndaýy yqtımal, dep habarlaıdy QazAqparat Euronews-ke silteme jasap.
Jer sharyndaǵy sý resýrstary azaıyp keledi, birqatar aımaq tuşy sýdyń qatty tapshylyǵyna tap bolýy múmkin. Demek, qarýly qaqtyǵystardyń zor qaýpi bar. Water Peace and Security partnership (WPS) ınstıtýtynyń sarapshylary qaqtyǵystyń naqty qaı jerde bolýy múmkindigin boljaýǵa tyrysady.
1. Kenııa, Efıopııa jáne Somalı
Bul elder tórtinshi jyl qatarynan qurǵaqshylyqty ótkerip jatyr. Sonymen qatar, Ýkraınadaǵy jaǵdaı aımaqqa astyq ımportynyń azaıýyna ákelip soqtyrdy, kem degende 18,6 mıllıon turǵyn durys tamaqtanbady. «Aımaqta jalǵasyp jatqan nemese jańa qaqtyǵystardyń paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary», - dep eskertedi WPS.
2. Ońtústik Afrıka Respýblıkasy
Kóptegen ǵalym aptap ystyq pen jaýyn-shashynnyń bolmaýy «nóldik kúnniń» bastalýyn jaqyndatady dep alańdaıdy. Olar Ońtústik Afrıkada sý qoımalary bosap, qalalardyń turǵyndary múldem sýsyz qalatyn kúndi belgileı bastady. WPS eskertýinshe, bul aımaqta da jalǵasyp jatqan nemese jańa qaqtyǵystardyń paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary.
3. Irak
Mıllıondaǵan ıraktyqtar úshin ómirlik mańyzy bar Tıgr men Evfrat ózenderindegi sý qaýipti tómen deńgeıde. Mamyr aıynyń sońynda ótken jylmen salystyrǵanda 60%-ǵa azaıdy. Bul eldiń aýyl sharýashylyǵy mınıstrligin sýarmaly jerlerdegi egindi eki ese azaıtýǵa májbúr etti. Irak Túrkııa men Irannan ózenniń joǵarǵy aǵysynan kóbirek sý jiberýdi suraǵanymen, oń jaýap bolmady.
Federaldy deńgeıde sý resýrstaryn basqarý jóninde ókimder qabyldanǵan, alaıdy jergilikti bılik olardy elemeı, jaǵdaıdy óz betterinshe sheshýge tyrysyp otyr. Bul qaqtyǵys qaýpin arttyrady. Al-Mýtanna provıntsııasynda shilde aıynda jerasty shahtalarynyń birneshe jumysshysyna shabýyl jasaldy. WPS buǵan «alańdaý kerek» dep esepteıdi.
4. Iran jáne Aýǵanstan
Iran men Aýǵanstandy Gelmýt ózeni bólip tur. Aımaqtaǵy shıelenis eki elde de sý qorynyń shekteýliligine baılanysty artyp keledi. Zertteýshilerdiń pikirinshe, aýǵan halqynyń 90%-dan astamy azyq-túlik tapshylyǵynan zardap shegetini de áser etedi.
5. Pákistan jáne Úndistan
Jaqynda Pákistanda jáne Úndistannyń keıbir aýdandarynda iri sý tasqyny bolǵanymen, osy jyldyń basynda eki el de rekordtyq ystyqty bastan ótkerdi. Ónimdiliktiń tómendeýine baılanysty Úndistan bıdaı eksportyna tyıym saldy, bul kórshiles aımaqtardaǵy tapshylyqty kúsheıtti. Úndistan men Pákistan arasyndaǵy shekaralas aımaqtarǵa qatysty másele daýly bolǵandyqtan, aımaqtaǵy jaǵdaı onsyz da turaqsyz. WPS esebine sáıkes, aımaqta janjaldyń jalǵasýy men paıda bolý yqtımaldyǵy joǵary.
