Stýdentterge qandaı jumystar isteýge múmkindik bar
ASTANA. KAZINFORM — Búginde stýdentter arasynda oqýdy jumyspen qatar alyp júrý úırenshikti nársege aınalyp keledi. Alaıda ár stýdenttiń tabys tabý múmkindigi ártúrli ekeni túsinikti. Bári de jastardyń oqýdan tys qansha bos ýaqyty jáne qandaı daǵdylary bar ekenine baılanysty. Stýdentter qandaı qyzmetterde jumys isteı alatyny jóninde sholý daıyndaǵan edik.
Jastar eń kóp baratyn sala – saýda
Stıpendııa stýdenttiń barlyq shyǵynyn óteýge jete bermeıdi. Sondyqtan jastar úshin qosymsha jumys máselesi árdaıym ózekti. Alaıda stýdentke jumys tabý ońaı emes. Sebebi onyń múmkindigin shekteıtin kóptegen faktor bar. Eń aldymen, dıplomy, mamandyǵy joq jasty kóp jer jumysqa ala bermeıdi. Ekinshiden, stýdenttiń oqý ornyndaǵy sabaqtarynan tys ýaqyty az bolýy da yqtımal.
Osyndaı shekteýler tabys tabý múmkindikterin azaıtyp, jastardy ýaqytsha jumystan bastap onlaın qyzmetke deıin yńǵaıly jumys formattaryn izdeýge májbúrleıdi. Bul rette, resmı statıstıkaǵa júgingen jón.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, ótken jyly 15-34 jas aralyǵyndaǵy jastardyń basym bóligi saýda salasynda jumys istegen. Jumyspen qamtylǵandar sany boıynsha saýdadan keıin, ekinshi orynda – bilim berý salasy, al úshinshi satyda – ónerkásip tur. 2026 jyldyń alǵashqy eki toqsanyndaǵy statıstıka boıynsha, ótken jylǵy kórsetkish saqtalyp otyr.
Odan keıingi oryndarda mynadaı salalar bar:
· aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵy;
· qurylys;
· memlekettik basqarý jáne qorǵanys;
· kólik jáne qoımalaý;
· densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qyzmet kórsetý;
· kásibı, ǵylymı jáne tehnıkalyq qyzmet;
· turý jáne tamaqtaný boıynsha qyzmetter.
Sonymen qatar, 2025 jyly 20-24 jas aralyǵyndaǵy azamattar arasynda jaldamaly jumystar isteý kórsetkishi basym boldy. Al ózin-ózi jumyspen qamtyǵan jastardyń sany óńirler boıynsha san alýan. Eń joǵary kórsetkishter Túrkistan, Almaty jáne Jambyl oblystarynda, sondaı-aq Almaty jáne Abaı qalalarynda tirkelgen. Al birqatar óńirde olardyń sany birneshe myń adamnan aspaǵan.
Stýdentter úshin basqa qandaı jumystar qoljetimdi
Búginde elordalyq stýdentter ártúrli salalarda jumys istep, qosymsha tabys taýyp júr.
Sonyń ishinde Call-ortalyqtar men servıstik qyzmetterdegi operatorlyq jumys – qazirgi tańda stýdentter úshin eń tabysty baǵyttardyń biri. 2026 jylǵy mamyrda mundaǵy ortasha jalaqy shamamen 357 myń teńge boldy. Ákimshiler 250 myń teńge shamasynda tabys tabady. Al kafe nemese sýpermarketterdegi kassır, daıashy jáne barıstanyń eńbegi aýysymdyq keste boıynsha aıyna 200-260 myń teńge kóleminde baǵalanady. Budan jeńilirek nusqa retinde promoýterlik jumysty ataýǵa bolady. Aktsııalarǵa qatysý jáne jarnamalyq materıaldar taratý arqyly shamamen 100 myń teńge tabýǵa múmkindik bar.
Intellektýaldyq sıpattaǵy qosymsha jumystar atqarǵanda, ýaqyt pen kesteni kelisý ońaıyraq. Repetıtorlyqpen aınalysatyndar saǵatyna 5-15 myń teńge taba alady. Aıyna 15-20 sabaq ótkizgen jaǵdaıda tabys 300 myń teńgege deıin jetýi múmkin. Stýdentterdiń arasynda frılansqa qyzyǵýshylyq ta artyp keledi. Olar mátin jazý, dızaın jasaý nemese baǵdarlamalaý salalarynda jumys istep, tapsyrystardy arnaıy bırjalar men arnaıy Telegram-arnalardan tabady.
Aıta keteıik, bos jumys oryndaryn hh.kz, enbek.kz, jooble.org, qyzmet.kz, rabota.kz, olx.kz, joblab.kz, naimi.kz platformalarynan, sondaı-aq jumyspen qamtý agenttikteri, memlekettik mansap ortalyqtary, ýnıversıtetterdiń qyzmetteri men bos jumys oryndary jármeńkeleri arqyly tabýǵa bolady.
Eki stýdenttiń hıkaıasy
Qazir kóptegen stýdent jaldamaly jumysty, ıaǵnı kafe, dúken nemese servıstik qyzmetterdegi jumysty tańdaıdy. Alaıda oqı júrip, kásipkerlikpen aınalysatyndar da bar. Shyǵarmashylyq mamandyqtyqty tańdaǵan jastar da kezdesedi.
Máselen, Baýyrjan – S. Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń besinshi kýrs stýdenti. Sonymen qatar, ol óziniń jeke kásibin qarqyndy damytyp keledi, ıaǵnı dızaıner bolyp jumys isteıdi.
– Meniń jeke dızaın stýdııam bar. Negizgi baǵytym – kottedjderge, páterlerge jáne kommertsııalyq nysandarǵa arnalǵan dızaın-jobalardy tolyq ázirlep berý. Jumysym maýsymdyq emes, jyl boıy jalǵasady. Degenmen, eń kóp tapsyrys pen jumys kólemi kóktem mezgilinde bolady, óıtkeni jóndeý maýsymy osy kezde bastalady, – deıdi ol.
Sonymen qatar, Baýyrjan jumys pen oqýdy qatar alyp júrý sonshalyqty ońaı emes ekenin de atap ótti. Sebebi, jumysqa da, sabaqqa da kóńil bólý, ýaqyt arnaý asa mańyzdy.
– Óz kásibim úshin jumys isteıtindikten, kestem erkin jáne jalpy alǵanda oqýmen qatar alyp júrýge bolady. Biraq oqý báribir kóp ýaqytty talap etedi. Sonyń saldarynan keıde jumys boıynsha belgilengen merzimderdi ótkizip alamyn. Oqytýshylar ádette jaǵdaıǵa túsinistikpen qaraı bermeıdi, sondyqtan ekeýin qatar alyp júrý qıyn bolyp jatady, – deıdi stýdent.
Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń úshinshi kýrs stýdenti Danııar da jumysy týraly aıtyp berdi. Ol ýnıversıtetke túspeı turyp-aq jýrnalıst bolyp qyzmet ete bastaǵan.
– Alǵashynda shaǵyn redaktsııalarda jumys istedim. Keıin mansabym órlep, iri ári bedeldi buqaralyq aqparat quraldarynda tájirıbe jınaqtadym. Bir kezde jýrnalıstıka salasynda bilim alǵym keldi. Sóıtip osy baǵytta oqýǵa tústim. Qazir de jumysymdy jalǵastyryp, oqýymdy qatar alyp júrmin, – deıdi ol.
Qoryta aıtqanda, búginde kóptegen stýdent oqýmen birge, jumys istep, aqsha tapqandy jón kóredi. Keıbiri qyzmet kórsetý salalarynda jaldansa, al ózgeleri bilim alyp jatqan mamandyǵy boıynsha qyzmet etedi. Qalaı bolǵanda da, oqý men jumysty qatar alyp júrý ońaı emes jáne kóp kúsh-qýatty, energııany talap etedi.
Aıta keteıik, buǵan deıin 138 myń stýdent óndiriste tájirıbe jınaıtynyn jáne 11,7 myń kásiporyn kolledjdermen jumys isteıtinin jazǵanbyz.
