Stalkıngpen kúreste biryńǵaı algorıtm kerek — sarapshy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda stalkıng buryn jeke másele retinde qarastyrylsa, búginde ol qylmystyq jaýapkershilikke ákeletin quqyqbuzýshylyqqa aınaldy. Bul baǵyttaǵy tájirıbeniń qalaı qalyptasyp jatqany jáne jańa qorǵaý tetikteriniń qanshalyqty tıimdi ekeni Jibek Joly radıosyndaǵy «V kontekste» qoǵamdyq-saıası tok-shoýynda talqylandy.
Stalkıng uǵymy el zańnamasynda ótken jyldyń shildesinde resmı túrde bekitildi. Jýrnalıst, qoǵam qaıratkeri, Parlament Senatynyń eks-depýtaty Dana Nurjigittiń aıtýynsha, buǵan deıin mundaı termın quqyqtyq tájirıbede bolmaǵanymen, qýdalaý faktileri jıi kezdesken.
— Bas prokýratýrada Qylmystyq kodekste osyndaı termın bolýy kerek dep aıtty. Men buǵan qatty qýandym. Sebebi muny óte qajet dep eseptedim. Qylmystyq kodekste osyndaı termın bolýy tıis edi, — dedi Dana Nurjigit.
Onyń aıtýynsha, qoǵam bul uǵymdy birden qabyldaı qoıǵan joq. Alaıda sońǵy eki jylda jaǵdaı ózgerip, stalkıng aqparattyq keńistikte ornyǵyp, aýyr qylmystardyń bastamasy retinde qarastyryla bastady.
— Meniń oıymsha, bul óte mańyzdy qadam. Sonymen qatar bizdiń el TMD elderiniń ishinde alǵashqylardyń biri bolyp osyndaı zań qabyldady, — dep atap ótti ol.
Sonymen qatar zań qabyldanǵanymen, ony is júzinde júzege asyrýǵa qatysty máseleler áli bar.
— Stalkıng ýaqyt boıynsha sozylatyn qylmys. Bul — eń aldymen psıhologııalyq qysym. Ol — adamnyń ómirin baqylaýda ustaý. Oǵan erkin tynys alýǵa múmkindik bermeý, psıhologııalyq qysym kórsetý, — dep túsindirdi ol.
Osyǵan baılanysty azamattardyń quqyqtyq saýatyn arttyrý mańyzdy.
— Biz adamdarǵa ózderin budan qalaı qorǵaý kerektigin naqty túsindirýimiz kerek. Eger osyndaı jaǵdaı bolyp jatsa, sotta óz quqyǵyn qalaı qorǵaý, dálelderdi qalaı jınaý, quqyq qorǵaý organdarymen qalaı jumys isteý kerek, sonyń bárin úıretýimiz qajet. Quqyqtyq saýat bolý mańyzdy, — dedi spıker.
Ol sondaı-aq bul baǵytta keshendi aqparattyq jumys qajettigin atap ótti.
— Meniń maqsatym — depýtattarmen, qoǵam belsendilerimen, jýrnalıstermen, advokattar alqasynyń ókilderimen, otbasy jáne áıelder isteri jónindegi komıssııalarmen birlesken jumysty jalǵastyrý, — dedi Dana Nurjigit.
Qazir stalkıngke qatysty ister aqparattyq keńistikte jıi aıtylyp júr. Bul azamattardyń quqyqtyq múmkindikterdi bile bastaǵanyn kórsetedi. Degenmen, naqty áreket etý algorıtmderi qajet.
— Adamdar bul bap bar ekenin jáne sonyń negizinde adamdy jaýapqa tartýǵa bolatynyn bile bastady. Biraq meniń oıymsha, quqyq qorǵaý organdarynyń naqty áreket etý algorıtmi áli tolyq qalyptaspaǵan. Máselen, aryz tústi delik. Ony qalaı qaraý kerek? Qalaı saralaý kerek? , — deıdi ol.
Spıkerdiń aıtýynsha, negizgi qıyndyq — stalkıngtiń bir rettik emes, uzaq ýaqytqa sozylatyn júıeli áreket bolýynda.
— Stalkıng — bul úzdiksiz qońyraýlar, habarlamalar, kútpegen jerden paıda bolý. Ol bir apta, eki apta nemese eki jylǵa deıin sozylýy múmkin. Sondyqtan mundaı qylmysty saralaǵanda onyń naqty belgilerin bilýimiz kerek, — dedi ol.
Sondaı-aq dálel jınaý máselesine erekshe nazar aýdarý qajet.
— Stalkıngti dáleldeý úshin hat almasýlar men qońyraýlardy, qorqytý mazmunyndaǵy jazbalardy, skrınshottardy, beınebaqylaý kameralarynyń jazbalaryn, qońyraýlardyń ýaqyty men kúnin saqtaý qajet. Bul materıaldardy jınap, qajet bolǵan jaǵdaıda notarıaldy kýálandyrǵan durys, — dedi spıker.
Qorytyndylaı kele spıker azamattardy óz quqyqtaryn qorǵaýda belsendi bolýǵa shaqyrdy.
— Men mundaı jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdarǵa qorqynyshqa berilmeı, óz quqyǵy úshin kúresýdi usynamyn. Aryzdy tirketýdi talap etý, dálelderdi jınaý jáne óz quqyqtary úshin kúres jolyna shyǵýǵa daıyn bolý qajet, — dep túıindedi Dana Nurjigit.
Eske salaıyq, buǵan deıin ІІM sotqa stalkıng boıynsha 51 is joldanǵanyn habarlady.