Skrınıng kezinde obyrdyń alǵashqy satysyn anyqtaý múmkindigi joǵary – onkolog
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýǵa múmkindik beretin skrınıngpen halyqtyń 70-80 paıyzy qamtylyp jatyr. Mamandar aýrýdy bastapqy kezeńde anyqtaý emniń tıimdiligin arttyryp, naýqastyń tolyq jazylyp ketý múmkindigin joǵarylatatynyn aıtady.
Bul týraly Kópsalaly medıtsınalyq ortalyq dırektorynyń orynbasary, onkolog Baqtybaı Orazbekov Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.Live» baǵdarlamasynda aıtty.
Mamannyń sózinshe, onkologııalyq aýrýdyń tórt satysy bar. Skrınıngtiń negizgi maqsaty – qaterli isikti alǵashqy jáne ekinshi kezeńinde anyqtaý. Sebebi osy kezeńderde anyqtalǵan aýrýdy emdeý múmkindigi joǵary ári em júrgizý de tıimdi.
– Ótken jylmen salystyrǵanda asa qatty aıyrmashylyq joq. Biraq bıyl skrınıngpen 70-80 paıyz qamtyp jatyrmyz, ıaǵnı byltyrǵy jylǵa qaraǵanda kóbirek qamtydyq. Birinshi, ekinshi satysy skrınıng kezinde kóp anyqtalady. Skrınıng ýaqytynda birinshi, ekinshi satysynda anyqtalǵan aýrýlardyń jazylyp ketý múmkindigi óte kóp, – dedi Baqtybaı Orazbekov.
Qazaqstanda nysanaly toptar arasynda sút bezi, jatyr moıny jáne kolorektaldyq obyrdy erte anyqtaýǵa baǵyttalǵan úsh túrli onkologııalyq skrınıng tegin júrgiziledi.
Onkologtyń aıtýynsha, buǵan deıin skrınıngtiń jeti túri ótkizilgen. Alaıda olardyń tıimdiligi salystyrmaly túrde tómen bolǵandyqtan, qazirgi tańda eń nátıjeli baǵyttarǵa basymdyq berilip otyr.
Maman ásirese sút bezi obyryn erte anyqtaýda oń ózgeris bar ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, buryn naýqastardyń edáýir bóligi aýrýdyń úshinshi-tórtinshi satysynda anyqtalsa, qazir alǵashqy kezeńderde anyqtaý kórsetkishi aıtarlyqtaı artqan.
– Sút bezi obyryn mysaly, men jumys isteı bastaǵan kezde 50 paıyzy úshinshi, tórtinshi satysynda anyqtalatyn bolsa, qazirgi kezde bastapqy satysynda 80 paıyzyn anyqtap jatyrmyz. Bul – skrınıngtiń tıimdiligin kórsetedi, – dedi onkolog.
Qazir jatyr moıny obyry boıynsha 30-74 jas aralyǵyndaǵy, sút bezi obyry boıynsha 30-76 jas aralyǵyndaǵy, al kolorektaldyq obyr boıynsha 50-76 jas aralyǵyndaǵy azamattar skrınıngten óte alady.
Alaıda maman turǵyndardyń barlyǵy birdeı shaqyrtý alǵan kezde tekserilýge birden kelmeıtinin aıtty. Keı jaǵdaıda azamattar tekserý kezinde qaterli isik anyqtalyp qala ma degen qorqynyshpen medıtsına mekemesine barýdy keıinge qaldyrady. Sonyń saldarynan aýrýdy erte kezeńde anyqtaýǵa múmkindik beretin ýaqyt joǵalýy múmkin.
Skrınıng barysynda aýrý juqtyrýy múmkin dep kúdik keltirilgen azamattar úshin medıtsınalyq uıymdarda «jasyl dáliz» qaǵıdaty boıynsha qajetti tekserýler uıymdastyrylady. Alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómek mekemeleri tıisti zertteýler júrgizip, qajet bolǵan jaǵdaıda patsıentti beıindi mamandarǵa jiberedi.
Onkolog halyq arasynda skrınıng týraly aqparatty kóbeıtý qajet dep sanaıdy. Onyń aıtýynsha, azamat medıtsınalyq tekserýdiń mańyzyn neǵurlym jaqsy túsinse, aýrýdy erte anyqtaýǵa degen jaýapkershiligi de artady.
– Nasıhattaý úshin aqparatty kóbirek berý kerek. Halyq aqparat bilgen saıyn saýatty bolady. Bir ret kórse, meıirbıkeler qýalap júredi. Úkimettiń jospary boıynsha skrınıngten ótýi kerek adamdar bar. Biraq eń bastysy, halyqtyń ózi muny ádetke aınaldyrýy kerek, – dedi ol.
Aıta keteıik, buǵan deıin, tegin onkologııalyq skrınıngte 1837 obyr jaǵdaıy rastalǵanyn jazǵan edik.
