SQO-nyń Imantaý kýrorttyq aımaǵynda tórt myń jyl burynǵy qonys tabyldy
PETROPAVL. KAZINFORM — Soltústik Qazaqstan oblysy Imantaý aýylynyń mańynan tabylǵan qonys qola dáýirine tıesili.
Qazaqstan men Qytaı arheologtarynyń birlesken ekspedıtsııasy barysynda ejelgi turǵyn úıdiń orny, qysh ydystardyń bólikteri, tas jáne qola quraldar, jebe ushtary, janýar súıekteri men metall óńdeýge paıdalanylǵan ken qaldyqtary tabyldy.
Arheologııalyq qazba jumystary 14 shildede bastalǵan. Mamandar 324 sharshy metr aýmaqta 17 tamyzǵa deıin zertteý júrgizdi. Aldyn ala derekter boıynsha, Imantaýdaǵy qonys shamamen b. z. d. XVI–XV ǵasyrlarǵa jatady.
Ekspedıtsııa jetekshileriniń aıtýynsha, qonysta jylqy men basqa da maldardyń súıekteri kóptep kezdesedi. Bul jerde tórt túlikti ustaý dástúri qalyptasqanyn ańǵartady.
— QR Ulttyq mýzeıiniń halyqaralyq jobalarynyń bir baǵyty — sheteldik ǵalymdarmen birlesip, bizdiń tarıhı muramyzdy, sonyń ishinde arheologııalyq zertteý jumystaryn júrgizý. Qazirgi tańda Qytaı ulttyq mýzeıimen birlesken alǵashqy qazaq-qytaı arheologııalyq ekspedıtsııasy júzege asyrylyp jatyr. Jobanyń negizgi maqsaty — qola dáýiri men erte temir dáýirin zertteý. Bul taqyryp halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyq arasynda úlken qyzyǵýshylyq týdyryp otyr. Ózderińiz bilesizder, bul óńirde Botaı qonysy jáne basqa da biregeı arheologııalyq eskertkishter ornalasqan. Buǵan deıin biz koreı arheologtarymen de birlesken jumystar júrgizgenbiz. Al qazirgi joba bes jylǵa josparlanǵan. Bıyl alǵashqy zertteý kezeńi bastaldy.
Qytaılyq mamandardyń tehnologııalyq jáne zerthanalyq múmkindikteri joǵary. Olardyń zerthanalary topyraqtyń, kúldiń, tabylǵan zattardyń, súıekter men metaldardyń quramyn, jylyn anyqtaýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan mundaı birlesken jobalardyń ǵylym úshin mańyzy erekshe, — deıdi QR Ulttyq mýzeıiniń dırektory Berik Ábdiǵalıuly.
Qazba barysynda qonystyń batys bóliginen kúl qabaty men kúıgen tastar tabyldy, bul onyń ot jaǵýǵa paıdalanylǵanyn kórsetedi. Peshtiń metallýrgııalyq maqsatta qoldanylǵan-qoldanylmaǵany ázirge zerttelip jatyr.
Qytaı Ulttyq mýzeıi, Arheologııa ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Chjan Sıaoleıdiń aıtýynsha, ekspedıtsııa barysynda tabylǵan alǵashqy jádigerler qonys jaıynda biraz maǵlumat bergen. Jalpy, bul ekspedıtsııanyń negizgi maqsaty — Eýrazııa dalasyndaǵy qola dáýiri mádenıetiniń qalyptasý kezeńderin tereńirek zertteý.
— Bes jylǵa kelisimshartqa otyrdyq. Qazba jumystary barysynda kóptegen artefakt tabamyz degen úmittemiz.Bul jerden jylqy men mal súıekteri kóp tabyldy. Tórt túlikti ustaý qalyptasqanyn kórýge bolady. Tabıǵaty da óte ádemi, taýlarmen qorshalǵan. Osy jerde zertteý jumystaryn bastaý biz úshin óte mańyzdy, — deıdi sheteldik ǵalym.
Arheologtar bir aı shamasynda turǵyn úıdiń qurylymyn anyqtap, qonystyń kólemi men qyzmetin naqtylaýǵa tyrysty. Mamandardyń boljamynsha, nysan áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan joǵary mártebege ıe toptyń mekeni bolýy múmkin. Buǵan turǵyn úı qurylysynyń erekshelikteri men odan tabylǵan zattardyń sıpaty negiz bolǵan. Degenmen bul boljamdy naqtylaý úshin qosymsha zertteýler qajet.
Ekspedıtsııaǵa Qytaıdan tórt maman jáne Qazaqstannyń ár óńirinen 20-dan astam arheolog pen stýdent qatysyp jatyr.
Bıylǵy zertteý jumystary 33 kúnge josparlanǵan. Kelesi jyly qazba merzimin 45 kúnge deıin uzartý kózdelip otyr. Sonymen qatar qola dáýiri eskertkishimen qatar erte temir dáýirine tıesili nysandardy da zertteý josparlanǵan.
Ǵalymdardyń paıymynsha, Imantaýdaǵy qazba jumystary Soltústik Qazaqstannyń qola dáýirindegi tarıhyn jańa derektermen tolyqtyrýǵa múmkindik beredi. Aldaǵy tórt jylda júrgiziletin zertteýler nátıjesinde ejelgi qonystyń qurylymy, turǵyndarynyń kásibi men turmys-tirshiligi týraly budan da kóp málimet alynýy múmkin.
Buǵan deıin Qyzylorda oblysynyń Qazaly aýdanyndaǵy respýblıkalyq mańyzy bar ortaǵasyrlyq Jankent qalashyǵynda arheologııalyq qazba jumysy qolǵa alynǵanyn jazǵan edik.
