SQO-da jyl saıyn jańadan 1,5 myń adamnan qaterli isik anyqtalady
PETROPAVL. QazAqparat – Soltústik Qazaqstan oblysy elimizde qaterli isik aýrýlarynyń taralýy boıynsha aldyńǵy oryndarda keledi. Jyl saıyn óńirde jańadan 1,5 myń adamda obyr anyqtalady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
SQO kópbeıindi onkologııa aýrýhanasynyń onkolog dárigeri Irına Astanınanyń aıtýynsha, obyr aýrýy adam tańdamaıdy, onymen jas ta, kári de, baı da, jumyssyz da aýyrýy múmkin. Alaıda derttiń emi bar. Tek ýaqytyn ótkizip almaı, der kezinde dárigerge kóringen jón.
«Qaterli isik dıagnozy qoıylǵanda kóp jaǵdaıda ol syrqatty eseńgiretip jiberedi. Nege men aýyrdym, endi ne isteımin, kúresemin be, álde taǵdyrǵa moıynsunyp, qabyldaımyn ba degen suraq týady. Naýqas óz derti jaıynda tolyq bilýi tıis. Dáriger bergen aqparat oǵan túsinikti ǵana bolmaı, úmit te berýi kerek. Keı kezde syrqat úshin sheshimdi onyń týystary qabyldap, zııan tıgizip jatady. Mamandardyń eshqaısy syrqattyń táýir bolatynyna 100 % kepildik bermeıdi», - deıdi Irına Astanına.
Dárigerdiń aıtýynsha, qateri isikpen aýyrǵan syrqattardyń basym bóligi onkologtyń emin qabyldap, aıtqandaryn qaltqysyz oryndaýǵa tyrysady.
«Bizde 5 jyl jáne odan da kóp ómir súrip jatqan syrqattarymyzdyń tizimi bar. Bul biz úshin óte mańyzdy. Qazir onkologııa damyp keledi. Ortalyqqa da jańa qondyrǵylar alynyp jatyr. Kúrdeli otalar jasalady. Qaterli isiktiń aldyn alýǵa kóp kóńil bólinedi. Basalarǵa úlgi bolarlyq naýqastarymyz da kóp. Olar aýrýmen kúresip qana qoımaı, qalypty ómir súrip jatyr, ıaǵnı jumys ta isteıdi, qoǵamdyq ómirge de belsene aralasady, shyǵarmashylyq bıikterden de kórinip júr», - deıdi onkolog dáriger.
Jyl saıyn SQO-da jańadan 1,5 myń adamda obyr anyqtalady.
«Meniń bir patsıentim – áıel adam 2003 jyldan beri qaterli isik aýrýymen aýyrady. Keshendi em alǵannan keıin 5 jyl jaǵdaıy jaqsy boldy. Keıin qaıta aýrýy órshidi. Taǵy da emdedik. Eki jyldan keıin metastaz paıda boldy. Biraq ol aýrýmen kúresti toqtatqan joq. Jumys isteıdi, ózin kútedi, «meniń bolashaqqa josparym kóp, aıaqtalmaǵan isterim bar» deıdi. Keıde sanaýly ǵana kúni qaldy degen naýqastarymyz aıaqqa turyp ketip jatady. Munyń qupııasy nede ekenin túsiný qıyn. Ókinishke oraı aýrýyn asqyndyryp alyp keletinder de bar. Olar «bir dárimen» tezarada jazylyp ketkileri keledi. Bul durys emes. Dáriger men naýqas birige áreket etkende ǵana aýrýdy jeńýge bolady», - deıdi Irına Astanına.
Dárigerdiń pikirinshe, syrqat aýrýmen kúreske daıyn bolyp, pozıtıvti oılaýy qajet. Qaterli isik dıagnozy qoıylǵan naýqastardyń 80 %-y moıynsunbaı, bolashaqtan úmitin úzbeıdi.
«Keı syrqattarǵa psıhologtardyń kómegi kerek. Endi bireýleri dıagnoz qoıylǵannan keıin de senbeı, «meniń esh jerim aýyrmaıdy, aýqatym jaqsy» dep em alýdan bas tartady. Keıin jaǵdaı ýshyqqanda jaqynynyń súıemeldeýimen keledi. Obyr – bul tumaý emes, oılamaǵan jerden paıda bolyp, eki-úsh kúnnen keıin basylatyn. Sol sebepti ony erte bastan anyqtap, em qabyldaýdyń mańyzy zor. Aýrýdyń erte kezeńinde keıdi bir otamen ǵana emdep jazýǵa bolady», - deıdi onkolog.
Elimizde 2005 jyldan bastap jatyr moıny jáne sút beziniń qaterli isigin erte bastan anyqtaý maqsatynda eki skrınıngtik baǵdarlama qolǵa alynǵan. 2011 jyldan bastap olardyń qataryna tik ishek qaterli isigine júrgiziletin skrınıng qosyldy.
Aqerke Dáýrenbekqyzy
