SQO-da kún jylynǵaly on adamdy kene shaqty, onyń úsheýi – bala

PETROPAVL. KAZINFORM – Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Aıyrtaý aýdany kene entsefalıti boıynsha endemııalyq aýmaq bolyp sanalady. Bıyl 360 adamdy vaktsınatsııalaý josparlanǵan, búginde 44 adam egildi.

SQO Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Arman Kúshbasovtyń aıtýynsha, óńirde kene shaǵý boıynsha epıdemııalyq maýsym sáýirden qazan aıyna deıin jalǵasady. Bıyl sáýir aıynyń basynan bastap kene shaǵýdyń 10 jaǵdaıy tirkeldi, onyń ishinde 14 jasqa deıingi balalar arasynda 3 jaǵdaı anyqtalǵan.

- Byltyr oblysta 962 adamdy kene shaqty. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 32% artyq. Ótken jyly eresekter arasynda kene entsefalıtiniń 7 jaǵdaıy tirkeldi. Mamlıýt aýdanynda – 1, Qyzyljar aýdanynda – 2, Petropavlda 4 adam aýyrdy. 2024 jyly mundaı 5 jaǵdaı tirkelgen edi, - deıdi Arman Kúshbasov.

Mamannyń aıtýynsha, kene kóptegen juqpaly aýrýlardyń tasymaldaýshysy. Olardyń qatarynda kene entsefalıtinen bólek, bórtpe súzek, týlıaremııa, kene borrelıozy (Laım aýrýy), gemorragııalyq qyzba jáne basqa da qaýipti ınfektsııalar bar. Sonyń ishinde eń qaýiptileriniń biri – kene arqyly taralatyn vırýstyq entsefalıt.

- Kene entsefalıti – ortalyq júıke júıesin zaqymdaıtyn jedel juqpaly aýrý. Aýrýdan tolyq saýyǵýǵa bolady, asqynǵan jaǵdaıda múgedektikke nemese ólimge deıin alyp kelýi múmkin. Vırýs kóbinese ıksodty kene shaqqanda juǵady. Sonymen qatar keneni janshyp jibergende nemese shaqqan jerdi qasyǵanda vırýs teri arqyly aǵzaǵa enýi múmkin. Kene adam terisine jabysyp, qan sorǵan kezde aýyrsynýdy sezdirmeıtin arnaıy zat bóledi. Sondyqtan kóp jaǵdaıda adam kene shaqqanyn baıqamaı qalady. Aýrýdyń alǵashqy belgileri ádette 1-2 aptadan keıin paıda bolady, biraq keıde ınkýbatsııalyq kezeń 1 kúnnen 1 aıǵa deıin sozylýy múmkin, - deıdi Arman Kúshbasov.

Kene entsefalıtin juqtyrǵanda qatty bas aýyrady, dene qyzýy 38-39 S-qa deıin kóteriledi, qaltyrap, bulshyq ettiń aýyrýy paıda bolady. Syrqattyń júregi aınyp, qusýy múmkin.

- Aıyrtaý aýdany kene entsefalıti boıynsha tabıǵı oshaq deýge bolady. Munda jumys isteıtin adamdar mindetti túrde vaktsına alýy tıis. Bıyl 360 adamdy vaktsınatsııalaý josparlanyp otyr, qazirgi tańda 44 adam egildi. Sonymen qatar, bıyl Aıyrtaý aýdanynda kenege qarsy dezınsektsııalyq jumystar júrgizý josparlanyp otyr. Al tabıǵat aıasyna shyqqanda ashyq tústi, deneni tolyq jabatyn kıim kıgen jón. Shalbardy shulyqtyń ishine salý, bas kıim kııý, kenege qarsy arnaıy aerozolderdi qoldaný qajet.  Keneler ádette 1,5 metrden joǵary kóterilmeıdi, sondyqtan olar kóbinese aıaqqa jabysyp, joǵary qaraı jyljıdy, - deıdi maman.

Al kene shaqsa ony kúshtep julyp alýǵa bolmaıdy. Kene turǵan jerdi spırtpen óńdep, pıntset nemese jip arqyly basyna jaqyn jerden aqyryn julý kerek. Maı nemese krem qoldanýǵa bolmaıdy - bul ınfektsııa juqtyrý qaýpin arttyrady.

Kene shaqqan jaǵdaıda mindetti túrde turǵylyqty jerińizdegi emhanaǵa baryp, dáriger keńesin alý qajet.

Buǵan deıin ShQO turǵyndaryna epıdemıologtar eskertý jasaǵanyn jazǵan edik.