SQO-da byltyr fıtosanıtarııalyq baqylaý aıasynda 6 mln teńge aıyppul salyndy
PETROPAVL. KAZINFORM – Aýyl sharýashylyǵy fıtosanıtarııalyq qaýipsizdikpen tikeleı baılanysty. Aramshópter, qaýipti zııankester men ósimdik aýrýlary der kezinde baqylaýǵa alynbasa, eginshilikke zor shyǵyn kelýi múmkin. Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy fıtosanıtarııalyq jaǵdaı, karantındik baqylaý jáne zııankesterge qarsy kúres sharalary týraly Agroónerkásiptik keshendegi memlekettik ınspektsııa komıtetiniń oblystyq aýmaqtyq ınspektsııasy basshysy Nurlan Búrkitalın áńgimelep berdi.
- Óńirdegi qazirgi fıtosanıtarııalyq jaǵdaı qandaı? Karantın engizilgen aýmaqtar bar ma?
- Qazirgi tańda SQO-da jataǵan ýkekirege baılanysty karantındik rejım engizilip, arnaıy karantındik aımaqtar belgilengen. Bul - aýyl sharýashylyǵy úshin asa qaýipti aramshópterdiń biri. Sondyqtan karantındik aımaqtarda oshaqtardy oqshaýlaý, joıý boıynsha fıtosanıtarııalyq is-sharalardy turaqty túrde júrgizip kelemiz.
Byltyr jataǵan ýkekirege qarsy 197,6 ga josparlanǵan aýmaq óńdeldi, ıaǵnı, 100% tolyq kólemde oryndaldy.
- Inspektsııa kórsetip otyrǵan memlekettik qyzmetterdiń ishinde qaısysy suranysqa ıe?
- Bizdiń ınspektsııa negizgi úsh memlekettik qyzmet kórsetedi. Sonyń ishinde eń suranysqa ıe qyzmet - karantınge jatqyzylǵan ónimdi shetelge shyǵarýǵa fıtosanıtarııalyq sertıfıkat berý. Budan bólek, ǵylymı-zertteý maqsatynda karantınge jatatyn zııandy organızmderdi elge ákelýge ruqsat berý jáne astyq pen onyń ónimderin karantındik aramshóp tuqymdaryn joıý tehnologııasymen óńdeıtin jáne (nemese) aǵash qaptama materıalyn zalalsyzdandyryp, tańbalaıtyn kásiporyndarǵa tirkeý nómirin berý qyzmeti bar. Byltyr ósimdikter karantıni salasynda 108 myńnan astam fıtosanıtarııalyq sertıfıkat berildi. Bul – agroónerkásip salasynyń belsendi damyp jatqanyn kórsetedi.
- Oblysta neshe fıtosanıtarııalyq baqylaý beketi bar? Olardyń jumysynyń nátıjesi qandaı?
- Búgingi tańda oblys aýmaǵynda tórt fıtosanıtarııalyq baqylaý beketi jumys isteıdi. Olar - «Janajol», «Qyzyljar», «Qaraqoǵa» jáne «Bıdaıyq» beketteri. Byltyr, jalpy alǵanda, shamamen 17 myń avtokólik tekserýden ótti. Onyń 12 myńy ımportqa baılanysty. Bul - 109 myń tonna jáne 284 myń tekshe metr ónim jáne 18 mln dana karantınge jatqyzylǵan ónim. Al tranzıt kezinde 5 myń avtokólik pen myńdaǵan tonna karantınge jatqyzylǵan ónim qaraldy.
Karantındik fıtosanıtarııalyq baqylaý turaqty túrde júzege asyrylady. Onyń qorytyndysy boıynsha 21 myńǵa jýyq akt rásimdeldi. Sonyń ishinde 16 myńy – eksport kezinde, 5 myńy – ımport kezinde tirkelgen. Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha ınspektsııa tarapynan jalpy somasy 6 mln teńgeden asatyn 46 ákimshilik aıyppul salyndy. Ókinishke qaraı, quqyq buzýshylyqtardyń basym bóligi ımporttyq ónim ákelý kezinde anyqtaldy.
- Elimizdiń keı óńirleri jylda úıirli shegirtkeden zardap shegip keledi. SQO-ǵa zııankesterden qaýip bar ma?
- Byltyr ósimdikterdi qorǵaý is-sharalaryn júzege asyrý, zııandy jáne asa qaýipti zııandy organızmderdiń taralýyna monıtorıng aıasynda respýblıkalyq mamandarmen birlesken zertteýler júrgizildi. Osy is-sharalardy úılestirý, jedel áreket etý, vedomstvoaralyq ózara árekettesý maqsatynda asa qaýipti zııandy organızmderge qarsy kúres jónindegi shtab qurylǵan.
2025 jyly 2173 ga úıirli shegirtke bolýy múmkin degen boljam jasaldy, onyń 2018-i rastaldy. Ol alqap tolyq hımııalyq óńdeýden ótti. Zııankestermen kúres respýblıkalyq bıýdjet esebinen tolyq júrgizildi. Budan bólek 60 myń ga dernásilderge qarsy zertteldi.
Al saıaq shegirtkelerge qarsy 2 myń gektarǵa jýyq alqap óńdeldi. Bul jumystar jergilikti atqarýshy organnyń qarajaty esebinen atqaryldy. Sonymen qatar, Reseımen shekaralas aýmaqtar da baqylaýda boldy, ol jaqta shegirtkelerdiń qonystanýy baıqalmady.
- Dándi daqyl aýrýlary boıynsha jaǵdaı qandaı?
- Dándi daqyldardyń negizgi aýrýlary – septorıoz ben qońyrqaı japyraq tatyna qarsy monıtorıng byltyr shilde aıynda bastaldy. Jalpy boljanǵan 556 ga-dyń 474 myń ga-nan ósimdik aýrýy anyqtaldy. Bul aýmaqtardyń barlyǵynda hımııalyq óńdeý jumystary óndirýshilerdiń óz qarajaty esebinen tolyq kólemde júrgizildi.
Bul - aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, ónim sapasyn saqtaý jáne agrarlyq salanyń turaqty damýyna jaǵdaı jasaý úshin qolǵa alynǵan.
Buǵan deıin bes oblysta fıtosanıtarııalyq saraptamanyń jańa aqyly tártibi pılottyq rejımde iske qosylǵanyn jazǵan edik.