Sısem ata qorymy nege batyrlar panteony dep atalady
AQTAÝ. KAZINFORM — Mańǵystaýdaǵy Sısem ata qorymy óńir tarıhynda erekshe oryn alady. Mamandardyń aıtýynsha, bul qorym — tek kóne eskertkish qana emes, Adaı rýynyń batyrlary men bı-sheshenderi máńgi tynystaǵan kıeli meken.
Sısem ata qorymy Mańǵystaý oblysy Mańǵystaý aýdany Ótes aýylynan 35 shaqyrym soltústik baǵytta ornalasqan.
Eskertkish alǵash ret 1982 jyly Qazaq SSR Mınıstrler keńesiniń qaýlysymen memlekettik qorǵaýǵa alynǵan. Qazirgi tańda respýblıkalyq mańyzy bar tarıhı jáne mádenı eskertkishter tizimine engizilgen.
Mańǵystaý oblystyq memlekettik tarıhı-mádenı qoryǵynyń ekskýrsııa-kópshilik bóliminiń meńgerýshisi Aıman ıArıhanovanyń aıtýynsha, Sısem ata — ólkeni mekendegen kóshpelilerdiń sáýlet óneri men salt-dástúrin, dinı dúnıetanymyn jáne áleýmettik-saıası tarıhyn beıneleıtin qundy nysan.
— Qorym batys Ústirt shyńdary aımaǵynda ornalasqan jáne Mańǵystaýdaǵy eń iri jáne ejelgi qorymdardyń biri. Qorymnyń negizgi bóligi Sısem ata qabiriniń aınalasyna toptalǵan. Qabirústi eskertkishterde XIV ǵasyrdan bastap dýlyǵa pishindi sáýlet elementteri kezdesedi. Bul belgiler joryqta qaza tapqan batyrlardyń qabirin aıqyndaǵan. Sondaı-aq, kishi júz Baıuly, Álimuly, Jetirý rýlarynyń tańbalary qashalǵan, al jergilikti sheberler Jylqybaı Doraluly, Turlymurat Satybaldyuly jáne Saqı uldary dástúrli tas óńdeý ónerin kórsetken, — deıdi ol.
Ańyzdarǵa qaraǵanda, Sısem ata orta ǵasyrlarda oǵyz-qypshaq dáýirinde ómir súrip, Islam dinin alǵash ýaǵyzdaýshylardyń biri bolǵan. Ol Adaı rýyna osy óńirge qonystanýǵa bata bergen.
Sol sebepten Sısem ata qaıtys bolǵan soń Adaı rýynyń áýlıesine aınalyp, onyń mazarynyń mańynda batyrlar qorymy quryldy.
— Qorymda el qorǵaǵan batyrlar men bı-sheshenderdiń qabirleri saqtalǵan. Olardyń qatarynda Qonaı batyr Kenjeuly, Esenuly Seıid bı, Tólep batyr Ánetuly, Úrgeshbaıuly Súıinqara bı-batyr, Mámbetnııaz bı-bolys jáne basqa da tarıhı tulǵalar bar. Bul qasıetti oryn kishi júzdiń ıgi jaqsylary men jaısańdarynyń máńgilik tynystaǵan «panteony» ispetti. Grekshe «panteon» — barsha Qudaı uldary men qudaı súıgen uldar demalatyn oryn degendi bildiredi. ıAǵnı, ólkeniń eń ıgi jaqsylary, bı-sheshenderi men batyrlary shoǵyrlanǵan jeri «Sısem ata — batyrlar panteony» dep atalǵan, — deıdi maman.
Qorymnyń qubyla tusyndaǵy shaǵyn Áz áýlıe qorymy Sısem atanyń sheshesi dep esepteledi. Jergilikti halyq árýaqtarǵa qurbandyq shalyp, zııarat etý dástúrine sáıkes aldymen Áz áýlıege táý etedi, sodan soń Sısem ata mazaryna barady.
Aıman ıArıhanovanyń aıtýynsha, Sısem ata qorymy tarıhı-mádenı eskertkish retinde jastardy patrıottyq tárbıeleýde mańyzdy oryn alady.
Buǵan deıin Mańǵystaýdaǵy ıÝNESKO tizimine engizilýi múmkin jerasty meshitteri týraly jazǵan bolatynbyz.