Shymkentte 11 balaly otbasy baspanaǵa zárý
ShYMKENT. QazAqparat - Elimizdiń demografııalyq ahýaly aqsap turǵan shaqta kóptegen januıalar jaǵdaıdyń joqtyǵyn, endi biri jumystyń kóptigin syltaý qylyp jatady. Sonyń saldarynan, ókinishke qaraı, qalalyq jerlerde 1-2 balamen ǵana shekteletin qazaq otbasylary kóbeıip barady. Osyndaı shaqta qaýyrt jumystyń tizginin ustap, ondaǵan balany ósirip otyrǵan azamattarymyz barshylyq. Solardyń biri Shymkent qalasynda turady. Óńirdiń jol-patrýldik polıtsııasy polkinde qyzmet atqaratyn Baýyrjan Abdýrahmanov nebári 36 jasynda 11 balanyń ákesi atandy. Búginde polıtsııa serjanty jubaıy Hadısha ekeýi 8 qyz ben 3 uldy tárbılep, ósirip otyr. Tuńǵyshynyń aldy 16-ǵa tolsa, sút kenjesi 4 jasar.
Otaǵasy Baýyrjan óziniń jarymen sonaý 2000 jyly tanysqanyn aıtady. Ol kezde Hadısha 19 jastaǵy boıjetken. Sodan tanystyqtyń aıaǵy jubaılyq ómirge ulasqan. Úılengen soń jas jubaılar aýyldyq jerde turypty. Keıinnen otaǵasy Іshki ister organdaryna qyzmetke aýysýyna baılanysty oblys ortalyǵyna qonys aýdarǵan. Qalaǵa kelgenge deıin-aq olar 6 perzenttiń ákesi men sheshesi atanyp, kópbalaly otbasy bolyp úlgergenin aıtady.
«Ákemniń aǵaıyndary onnan asady. Ózim bes aǵaıyndymyn. Áıelim de kóp balaly otbasydan ósip-óngen. Balalardy óte jaqsy kóremin. «Bir qozy týsa, bir jýsan artyq shyǵady». Ne bolmasa ár balanyń óz nesibesimen dúnıege keledi dep jatady. Endi, bul ras sóz. Degenmen, balalardyń kıimi bútin, tamaǵy toq bolý úshin eńbek etpeseń bolmaıdy. Balalarymyzdy taryqtyrmaýǵa tyrysamyz. Qudaıǵa shúkir, eshkimnen kem emes. Tanystarym mazaqtap, keıde qısyq sózdileri «balasy kóp eken» degendi estigende keketedi. Keıde ázil-shynyn aralastyryp, «jap-jas bolyp osynshama balań bar ma?», «bala-shaǵany ómirge ákelerden buryn baǵý jaǵyn oılanbaısyń ba» deıdi. Otbasynda balanyń kóbi jaqsy. Kóp bala bir-birine baýyrmal, súıenish. Bireýi aıaqqa tursa, ekinshisin alǵa súıreıdi. Qazir qoǵamda jalǵyz bala ósirý sánge aınalyp ketti. Jalǵyzdyń úni de, shańy da shyqpaıdy. Shańyraqta bir ózi ósken perzent ózimshil, meırimsizdeý keletini jasyryn emes. Erteńimizdi oılaıtyn ultpyz. Qartaıý da zańdylyq. Kóptiń ishinen biri bolmasa ekinshisi ata-anasyn oılaıdy»,- deıdi otaǵasy.
Erli-zaıyptylar qalada turamyz, jumys kóp, balalarǵa bas-kóz bolatyn adam joq dep, urpaq jalǵastyǵyn shetke ysyryp qoımady. Kúıki tirlikke, turmystaǵy qıynshylyqtarǵa qaramastan, perzentterdi ómirge alyp kele berdi. Bul rette polıtsııa qyzmetkeri aýyldaǵy qara shańyraqty tastap, januıaǵa qoldaý kórsetip júrgen 68 jastaǵy anasynyń eńbegi zor ekenin aıtady.
«Ákem Turǵyn 39 jasynda ómirden ótti. Shıetteı jas balalar ákesiz qaldyq. Anam ómirdiń taýqymetin kóterip, jalǵyzdyǵyna qaramastan bes balany baqty-qaqty, joǵarǵy bilim alýyna bar jaǵdaıdy jasady. Árqaısysynyń aldyndaǵy analyq paryzyn ótedi. Odan keıin nemerelerine qaraımyn dep Saryaǵashtaǵy qara shańyraqty tastap, bizdiń janymyzǵa kóship keldi. Qazir de balalardy mektepke shyǵaryp salý, kútip alý, olardyń kúnine úsh mezgil tamaq daıyndaý syndy sharýalar sol kisiniń moınynda. Qala berdi úıdegi kenje balamyzǵa qaraıdy. Alla anama qýat bersin», - deıdi Baýyrjan Abdýrahmanov.
Tártip saqshysynyń sózinshe balalarynyń kıimi bútin, tamaǵy toq. Ózgelerden artyq ne kem ómir súrip jatqan joq. Dese de, janyna batatyn bir másele bar. Ol - baspana. Kópbalaly otbasy qazir qalada páter jaldap turady. Osy kúnge deıin 20-ǵa jýyq páter aýystyrypty. Baspana kezegine turǵanymen jaqyndaıtyn túri joq, - deıdi otaǵasy. Búginde qalanyń shet jaǵynan bir jer úıdi jalǵa alyp turatyn januıanyń úı alýǵa múmkinshilikteri joq.
«Memleketten tegin beriletin kommýnaldyq úı kezeginde turmyn. Beriletin baspana eseptegende ár balanyń basyna 15 sharshy metrden kelý kerek. 11 balaǵa arnalǵan turǵyn úılerde mundaı joba joq dedi, turǵyn úı mamandary. Sol sebepti, jaldamaly baspana alýda bul másele áli kúnge deıin sheshilmeı tur. Úıdi ózge baǵdarlamalarmen alýda qarjy balalardyń iship-jeminen artylmaı keledi...», - deıdi polıtsııa serjanty.
Otaǵasynyń tapqan tabysy kúndelikti tamaq pen kıim-keshekten artylmaıdy. Al, áıeline «Altyn alqaǵa» tólenetin az ǵana járdemaqy aılyqtaryna shaılyq bolyp otyrǵany shamaly. Sondyqtan, kelinshegi Hadısha jumysqa shyǵyp, kúıeýine qoldaý kórsetýdi durys sanaǵan. Qalalyq emhanada akýsher-dáriger bolyp eńbek etetin kópbalaly ana qarajat tabý úshin keshkisin de qosymsha jumys isteıdi.
«Balalarymyzdyń sany jyl sanap artqan saıyn otaǵasynyń bir ǵana jalaqysyna qarap otyrý múmkin bolmady. Sondyqtan, jumysqa shyǵýǵa bel baıladym. Ákesi býyny qatpaǵan qyz balalarynyń keshkilik jumys istegenin qalamaıdy. Al, olar ósken saıyn qajettilikteri artýda. Balalardyń aldy bıyl mektep bitiredi. Olarǵa joǵary bilim berý qazirgi zamanda qaltaǵa ájepteýir kúsh salatyny jasyryn emes. Qyz balanyń taǵdyry kúrdelileý ǵoı. Óziniń nanyn taýyp jeıtindeı bolýy kerek. «Uldardan buryn qyzdaryma joǵary bilim alýǵa jaǵdaı jasaýym kerek», dep Baýyrjan qyzdaryn kóbirek ýaıymdaıdy», - deıdi Hadısha Abdýrahmanov.
«Erte turǵan erkektiń bir isi artyq, erte turǵan áıeldiń myń isi artyq» degen sózdi berik ustanatyn januıadaǵy qarbalas tań atysymen bastalady. Mektepke baratyn toǵyz balany tamaqtandyrady, kıindiredi, sómkesin daıyndap, mektepke jiberedi. On bir balanyń on bir túrli minezi bar. Ursysady, tartysady. Ábdýrahmanovtardyń otbasyndaǵy kúndeliki tirshilik osy. «Ómirdiń máni, qyzyǵy solar. Men solarmen baımyn» degen ákesi árbir perzentiniń ol úshin orny bólek ekenin aıtady.
«Rasynda, búginde balanyń tárbıesi - tym kúrdeli másele. Erterekte biz birimizdiń kıimimizdi ekinshimiz kıip, ekinshimiz tistegen nandy úshinshimiz jep júre beretinbiz. Al, qazir bul jaǵdaı múmkin emes. On bir balam bolsa, árqaısysyna kıimdi, aıaq kıimdi bólek-bólek alamyz. Qaıtalansa «janjal» (kúlip) bastaldy deı berińiz. Olardyń árqaısysyna tán minezderi bar. Renjisip jatsa, keshirimdi bolýǵa, kek saqtamaýǵa úıretemin. Ózim aralasyp, tez arada tatýlastyramyn. Birlikpen, baýyrmaldylyqpen ómir súrgende ǵana shańyraqta árdaıym bereke bolatyndyǵyn aıtyp otyramyn. Ájeniń, ananyń tárbısin kórgen ul-qyzdarym jaman bolmaıdy dep oılaımyn», - deıdi otaǵasy.
Baýyrjan ul-qyzdarynyń qasıetterin súıispenshilikpen jetkizýden jalyqpady. Ónerden kende emes keıipkerimiz, perzentteriniń jan-jaqty bolǵandyǵyn qalaıdy. Іshki ister organdaryndaǵy aýyr da salmaqty qyzmetimen qatar shıitteı bala-shaǵanyń qamyn qatar alyp júrgen asqaraly áke búginde barlyq balasyna kóńil bólýge tyrysady.
«Baýyrjan buryn gıtara, dombyramen án salǵandy unatatyn. Keıin bala-shaǵa qamymen ári ýaqyt tapshylyǵynan ony umytty. Jaqynda balalarymyzǵa ekeýin de alyp berdik. Endi óziniń ónerin balaryna úıretip jatyr, birge án de salady», - deıdi kelinshegi.
Januıadaǵy balalardyń tuńǵyshy bıyl mektep bitiredi. Ony oqytyp, joǵary bilimdi etý áke-sheshesiniń endigi armany. Elimizdiń demografııasyna eleýli úles qosyp, úıemeli-súıemeli bala-shaǵa tárbıelep otyrǵan polıtsııa serjantynyń otbasy búgin osylaı kún keshýde.
