Shymbulaqqa ishten janatyn qozǵaltqyshy bar avtokólikterdiń kirýine tyıym salyndy: sarapshylar pikiri

Mamandardyń aıtýynsha, ishten janatyn suıyq otyndy qozǵaltqyshpen júretin kólikterge shekteý qoıýdyń maqsaty – zııandy shyǵyndylardy azaıtyp, tabıǵı resýrstar men qorshaǵan ortany tıimdi paıdalaný.

Logıstıka jáne kólik akademııasynyń professory, Qazaqstannyń qurmetti kólik qyzmetkeri, Reseı kólik akademııasynyń akademıgi Erkin Jaılaýbekovtyń sózinshe, «Shymbulaq» qazaqstandyq jáne reseılik týrıster arasynda ǵana emes, sonymen qatar, alys shetelden kelgen qonaqtar arasynda da damyǵan ınfraqurylymy, sapaly servısi bar demalys orny retinde tanymal.

«Búginde Qazaqstan men Almaty qalasynyń ekologtaryn «Shymbulaq» kýrorttyq aımaǵynyń jaǵdaıy alańdatady. Infraqurylymnyń damýy, taý shańǵysy týrızmi nysandaryn jańǵyrtý men salýǵa baılanysty kólikten shyǵatyn lastaýshy zattar jáne turmystyq qaldyqtar tabıǵatqa keri áser etedi. Aspaly jol engizilse de, kýrort aımaǵyna jeńil avtokólikter men avtobýstar kiredi. Aımaqta benzın jáne dızeldi qozǵaltqyshy bar mashınalar men mehanızmder jumys isteıdi. Olar kýrorttyq aımaqtyń aýasyn lastaıdy. «Shymbulaq» kýrorttyq aımaǵynyń aýasyn qorǵaý boıynsha belgili bir is-sharalardy qabyldaý qajet.Osyndaı sharanyń biri «Shymbulaq» aımaǵyna avtokóliktiń kirýin shekteý bolmaq. Kólik ekologııasy jónindegi maman retinde Almaty qalasy ekologııa jáne qorshaǵan orta basqarmasynyń «Shymbulaq» aımaǵyna dızeldi jáne benzındi qozǵaltqyshy bar avtokólikterdiń kirýine tyıym salý týraly bastamasyn qoldaımyn», - deıdi ol.

«Eco Fund Tabigat» QU, «Kaz Eco Patrol» ÓQU tóraǵasy, ekoambassador Tımýr Eleýsizov Almaty qalasynyń ekologııa jáne qorshaǵan orta basqarmasy der kezinde jáne ishinara májbúrli shara usynyp otyrǵanyn jetkizdi.

Ulttyq saıabaq aýmaǵynda qatań retteýdiń bolmaýyna baılanysty ekojúıege nemese adamnyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndiretin kóptegen jaǵdaı, onyń ishinde tótenshe jaǵdaılar da boldy.

«Biz jaqynda ǵana ekologııalyq syıymdylyq pen tózimdilik degen uǵym bar ekenin túsindik - bul qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda keıbir áreketke tyıym salýdy bildiredi. Onyń sebebi bul ekojúıeni birtindep qurtady, sodan shetelde ulttyq saıabaqta bári jaqsy, bizde nege ondaı emes degen mısele týady. Ulttyq saıabaqty bolashaq urpaq úshin buzylmaǵan qalpynda saqtaǵymyz kelse, avtokólikpen júrýge tyıym salý kerek. Muny týrısterge qatysty aıtyp otyrmyn. Al tótenshe jaǵdaı qyzmetine kirýge ruqsat. Biz jaıaý týrızm ınfraqurylymyn engizýge, keńeıtýge tıispiz. Tabıǵı saıabaqtardy saqtaýdy maqsat tutsaq, jaıaý týrızm ulttyq saıabaqtardyń negizgi ustanymy bolýy kerek. Sondyqtan tarıhı turǵydan alǵanda, kólik logıstıkasyn qajet etetin Medeýdegi ınfraqurylymnyń sanyn shektep, sapasyn arttyrý kerek, bul ishki janý qozǵaltqyshy bar elektromobılderge aýysýǵa qatysty. Bul jaǵdaıda Medeý saıabaǵy basshylyǵynyń bastamasyn tolyǵymen qoldaımyn. Óz basym avtokólikterdiń qozǵalysyna múlde tyıym salar edim, olar jaıaý týrıster úshin de qaýipti, biraq tolyq alynyp tastalmaǵandyqtan, olardy shektep, elektrge aýystyryp, ózara tıimdi ymyraǵa kelý kerek», - dep óz oıymen bólisti maman.

Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń múshesi, «Solai Tech» JShS teń quryltaıshysy Áset Naýryzbaev Kishi Almaty, Úlken Almaty, Talǵar, Aqsaı shatqaldarynyń qaladan kóteriletin tútindi kúndelikti tazartýda róli zor ekenin tilge tıek etti.

«Buǵan qosa, bul shatqaldarda qalany qamtamasyz etetin jerústi jáne jerasty sýlary bar, osyǵan baılanysty atalǵan aımaqta qurylys júrgizýge bolmaıdy. Sonymen qatar aýany jáne sýdy lastaıtyn avtokólikterdiń qozǵalysyn barynsha shekteý jóninde sharalar qabyldanýǵa tıis. Elektr jáne gazben júretin mamandandyrylǵan tehnıkaǵa ǵana ruqsat. Atalǵan shatqaldardaǵy turǵyn úıdi gazben nemese elektrmen jylytýǵa kóshirý týraly máseleni jeke sheshý qajet, ol úshin suıytylǵan kómirtekti gaz úshin jergilikti gaz saqtaǵyshty jabdyqtap, ony úılerge taratý múmkindigin qarastyrý qajet» ,- dedi ol.

QR Ulttyq Ǵylym akademııasynyń korrespondent múshesi, «TERRA Tabıǵat» JShS bas dırektory Natalıa Ogar Almaty taýlarynda Qyzyl kitapqa engen ósimdikter, ań men qus bar ekenin atap ótti.

«Árıne, lastaýshy zattar shyǵaratyn avtokólikterdiń erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqqa kirýin shekteý kerek. Bul mártebe kezinde bizdiń taý bókteri men tumsa tabıǵattyń búlinbegen aýmaqtaryn bolashaq urpaq úshin saqtaý maqsatynda berildi. Bul bıoártúrlilikti saqtaý turǵysynan óte mańyzdy. Bul aýmaqta uıa salatyn, qonys aýdaratyn jáne qystaıtyn qustardy qosqanda keminde 136 túrli qus kezdesedi, 12 tuqymdasqa jatatyn sútqorektilerdiń 25-ke jýyq túri bar. Buǵy, sibir eligi kezdesedi. Kemirgish, tıin, atjalmannyń túrleri kóp. Jyrtqyshtardan túlki men sýsar tuqymdas aqkis jáne borsyq kezdesedi. Sýsardyń sırek kezdesetin túriniń biri aqtós sýsar mekendeıdi. Qyzyl kitapqa kirgen ósimdikterdiń birneshe túri ósedi. Sol sebepti shekteýler engizgen jón», - deıdi Natalıa Ogar.

Buǵan deıin «Shymbulaq» taý shańǵy kýrorty aýmaǵyna kólikterdiń kirýin shekteý shartaryna ózgeris engizilgeni týraly jazǵan bolatynbyz.

Eske sala keteıik, buǵan deıin sol jerdiń turǵylyqty turǵyndary men jekemenshik ıelerine qozǵaltqysh tıpine qaramastan «Shymbulaq» TK aýmaǵyna kirýge ruqsat etiletin.

«Kazgıdromet» RMK aqparatyna sáıkes 2022 jyly Almaty qalasy boıynsha atmosferany lastaý ındeksi 5-ti quraǵan (joǵary). Jylyna 127 myń tonna eseptik shyǵaryndylardyń 70 myń tonnasy avtokólikterge tıesili, 46 myń tonna statsıonarly lastaý kózderine (onyń ishinde JEO-2), shamamen 11 myń tonna – jeke sektorǵa tıesili. Avtotransport atmosferany lastaýdyń negizgi kózi bolyp otyr. Qazirgi kezde Almatyda shamamen 560 myń avtomobıl tirkelgen, (onyń ishinde elektromobıl sany 958), kún saıyn qala aýmaǵyna 200 myńnan astam kólik kiredi. Al onyń 58%-ynyń qoldanys merzimi 14 jyldan 40 jylǵa deıingi merzimdi quraıdy.