Shveıtsarııada aptap ystyq muzdyqtardyń kólemin kishireıtip, pishinen ózgertip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Eýropany sharpyǵan birneshe aptap ystyq tolqynynan keıin Shveıtsarııanyń ońtústigindegi Rona muzdyǵy bir aıdyń ishinde tórt metrden astam muz qabatynan aıyryldy. Bul temperatýranyń kóterilýi Alpi muzdyqtaryna barǵan saıyn erekshe áser etip jatqanyn kórsetedi, dep habarlaıdy Euronews.
Shveıtsarııanyń muzdyqtardy monıtorıngteý qyzmeti (GLAMOS) málimetinshe, maýsym aıynyń ortasynan beri muzdyq táýligine orta eseppen shamamen 10 santımetrge erip jatyr. Glıatsıologtardyń aıtýynsha, qysta qardyń az túsýi men qalyptan tys joǵary temperatýra muzdyqty qorǵanysh qar qabatynsyz qaldyryp, ony ásirese osal etken.
Ǵalymdar osyǵan baılanysty 2026 jyly muzdyqtardyń joǵaltý kórsetkishi 2022 jylǵy rekordtyq deńgeıge jaqyndaýy múmkin dep qaýiptenedi.
Muzdyqty baqylap júrgen zertteýshiler onyń tek ústińgi jaǵynan ǵana emes, astynan da erip jatqanyn anyqtady. Erigen sý aǵyndary muzdyqtyń tómengi bóliginde úlken qýystar paıda etip, ony ishinen álsiretip jatyr.
GLAMOS jetekshisi, glıatsıolog Mattıas Hýsstyń aıtýynsha, muzdyq astymen aǵatyn sý úlken qýys jasap, keıin onyń opyrylyp túsýine sebep bolǵan.
– Bul – opyrylý shuńqyry. Muzdyq astymen aǵatyn sý úlken qýysty oıyp, keıin ol opyrylyp túsken. Sońǵy jyldary muzdyqtardyń joǵarydan ǵana emes, tómengi jaǵynan da erip jatqanyn jıi baıqap júrmiz. Bul protsester muzdyqtardy ishinen buzady. Bul – erý úderisin odan ári jedeldetetin úlken problema, – dedi Mattıas Hýss.
Rona muzdyǵynda júrgizilgen ólsheýler sońǵy aptalarda muzdyń qanshalyqty jyldam joǵalyp jatqanyn kórsetti.
– Biz erigen muzdyń mólsherin ólsheımiz. Eki apta burynǵy sońǵy saparymnan beri muzdyq 1,40 metrge juqardy. Bul – táýligine 10 santımetr muz degen sóz. Maýsym aıynyń ortasynda bıyl Rona muzdyǵyna alǵash kelgen kezimnen beri shamamen tórt metr muz erip ketti. Bul – óte aýqymdy erý jáne muzdyq úshin óte qolaısyz jaǵdaı, – dedi ǵalym.
Muzdyqtyń jyldam sheginýi aınaladaǵy tabıǵı landshaftty da ózgertip jatyr. Qazirgi úrdis jalǵasa berse, onyń tómengi bólikteri aldaǵy birneshe jylda tolyǵymen joǵalýy múmkin.
– Mundaı joǵary erý qarqyny saqtalsa, muzdyqtar tez-aq kishireıedi. Menińshe, 5-10 jyldan keıin bul aýmaqta muz qalmaıdy. Muzdyq tek taýdyń joǵary jaǵynda, aýa raıy salqyndaý ári qar kóbirek túsetin bólikterde ǵana saqtalady, – dedi Mattıas Hýss.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, muzdyqtar úshin qolaısyz jaǵdaı jazǵy aptap bastalmaı turyp-aq qalyptasqan. Qysta qardyń qalyptan tys az túsýinen muzdyqtar ádette erý protsesin baıaýlatatyn qorǵanysh qar qabatynan aıyrylǵan.
– Qazirgi jaǵdaıǵa qarasaq, osy jyl muzdyqtar úshin óte qolaısyz bolyp jatyr. Qysta qar az tústi, muzdy qorǵaıtyn qabat juqa boldy. Aptap ystyq tolqyndary erte bastaldy – mamyrda, maýsymda jáne endi shildede qaıtalandy, – dedi glıatsıolog.
Mamandar Rona muzdyǵyn jaz boıy baqylaýdy jalǵastyrady. Sońǵy ólsheýler Shveıtsarııa Alpisindegi muzdyqtardyń sheginý qarqyny barǵan saıyn údep kele jatqanyn kórsetip otyr.
Aıta keteıik, buǵan deıin elimizdiń basym bóliginde 42°C-qa deıingi ystyq bolady degen sınoptıkterdiń eskertýi jarııalandy.
Al Seýlde aýa temperatýrasy jeti jyldan beri alǵash ret 40 gradýstan asty.
