Şýchınskidegi «Palaý ortalyǵy» isi: sot úkimine kim nege kelispedi

Іsti qaıta qaraýǵa Aqmola oblysy prokýratýrasynyń ótinishhaty, sottalǵandar, olardyń advokattary men jábirlenýshilerdiń shaǵymdary negiz boldy.

Jábirlenýshilerdiń talaptary ártúrli. Bir bóligi jazany qatańdatyp, moraldyq zııan úshin ótemaqyny kóbeıtýdi surasa, endi biri dámhana ıesiniń jazasyn jeńildetýdi, tipti ony bas bostandyǵynan aıyrmaýdy qoldap otyr.

Prokýror eki sottalǵannyń jaýaptylyǵyn aýyrlatýdy surady

Prokýratýra birinshi satydaǵy sot úkimin ózgertý qajet dep esepteıdi. Aıyptaýshy taraptyń pikirinshe, úkimniń sıpattaý-ýájdeý bóligi qylmystyq-protsestik zań talaptaryna saı kelmeıdi.

— Sot jaza taǵaıyndaǵanda ár sottalýshynyń jazasyn jeńildetetin jáne aýyrlatatyn mán-jaılardy úkimde kórsetýge mindetti. Alaıda sot Qylmystyq kodekstiń 54-babynyń 2-bóligine súıenip, eki sottalǵanǵa qatysty qylmystyq jaýaptylyq pen jazany aýyrlatatyn mán-jaılardy alyp tastaǵan, — dedi prokýror.

Bul jerde janarmaı quıý stantsııasynyń dırektory men gaz jetkizýshi týraly aıtylyp otyr.

Prokýrordyń aıtýynsha, birinshi satydaǵy sot qylmystyń aýyr zardaptaryn jazany aýyrlatatyn jaǵdaı retinde eskermegen. Sebebi mundaı zardap Qylmystyq kodekstiń 306-babynyń 3-bóliginde qylmysty saralaıtyn belgi retinde qarastyrylǵan, sondyqtan ony ekinshi ret esepke alýǵa bolmaıdy dep sanaǵan.

Al memlekettik aıyptaýshy mundaı tujyrymmen kelispeıdi.

— Bizdiń oıymyzsha, sottyń bul tujyrymy qate, zań normasy durys túsindirilmegen. Sottalǵandarǵa Qylmystyq kodekstiń 306-babynyń 3-bóligi boıynsha aıyp taǵylǵan. Bul bapta abaısyzda bir adamnyń ólimine ákep soǵý qylmysty saralaıtyn belgi retinde kórsetilgen. Al sot tergeýi barysynda sottalǵandar jol bergen zańbuzýshylyqtar men 12 adamnyń qazasy arasynda sebep-saldarlyq baılanys bary anyqtaldy. Abaısyzda eki nemese odan da kóp adamnyń ólimine ákep soǵý atalǵan bapta qylmysty saralaıtyn belgi retinde qarastyrylmaǵan, — dedi prokýror.

Osyǵan baılanysty memlekettik aıyptaýshy qylmystyń aýyr zardaptaryn jaýaptylyq pen jazany aýyrlatatyn mán-jaı dep tanýdy surady.

Prokýrordyń pikirinshe, oqıǵadan bir emes, 12 adamnyń qaza tabýy jasalǵan qylmystyń qoǵamǵa qaýiptiligin arttyrady. Sondyqtan ol Býrabaı aýdandyq sotynyń úkimin ózgertýdi usyndy.

Jeti jyldyń ornyna on jyl: jábirlenýshilerdiń qandaı talaby bar?

Jábirlenýshilerdiń pikiri ekige bólindi. Olardyń bir bóligi sot taǵaıyndaǵan jazany tym jeńil dep esepteıdi.

Keıbiri dámhana ıesiniń, ıaǵnı ǵımaratty jalǵa alýshynyń jaza merzimin jeti jyldan on jylǵa deıin uzartýdy surady. Janarmaı quıý stantsııasynyń dırektory men gaz jetkizýshini segiz jylǵa bas bostandyǵynan aıyrýdy talap etkender de boldy.
Birinshi satydaǵy sot stantsııa dırektoryn jeti jylǵa, al gaz jetkizýshini alty jylǵa bas bostandyǵynan aıyrǵan bolatyn.
Jábirlenýshilerdiń kóbi moraldyq zııan úshin taǵaıyndalǵan ótemaqy mólsherimen de kelispedi.

Jarylystan jalǵyz qyzynan aıyrylǵan áıeldiń pikirinshe, birinshi satydaǵy sot dámhana ıesiniń kinásin moıyndap, ókingenin jazany jeńildetetin jaǵdaı retinde negizsiz eskergen.

— Meniń oıymsha, birinshi satydaǵy sot onyń kinásin moıyndap, ókingenin negizsiz eskerdi. Óıtkeni ol da, advokattary da sot barysynda barlyq jaýapkershilikti dámhana basqarýshysyna artýǵa tyrysty. Al basshy retinde qaramaǵyndaǵy qyzmetkerler men dámhanaǵa kelýshilerdiń qaýipsizdigine ózi tolyq jaýap beredi… Meniń talap-aryzymdaǵy talaptar bastan keshken jan azabyma tolyq saı keledi. Osy qaıǵyly oqıǵadan jalǵyz qyzynan aıyrylǵan ana retinde ne sezinip júrgenimdi eshkimniń aıyptaýǵa quqyǵy joq, — dedi jábirlenýshi.

Áıel moraldyq zııan úshin 25 mln teńge óndirip berýdi jáne dámhana ıesiniń jazasyn on jylǵa deıin uzartýdy surady.
Taǵy bir áıel órt kezinde kúıeýinen aıyrylǵan. Marqum otbasyn jalǵyz asyrap kelgen. Áıeldiń qolynda tórt balasy qalǵan. Qaıǵyly oqıǵa bolǵan kezde olardyń úsheýi kámeletke tolmaǵan.

Ol da sot taǵaıyndaǵan jazany tym jeńil dep sanaıdy. Áıeldiń pikirinshe, qaıǵyly oqıǵa kezdeısoq qatelikten emes, qaýipsizdik talaptarynyń júıeli túrde buzylýynan bolǵan.

Sondyqtan ol dámhana ıesiniń jazasyn on jylǵa, qalǵan eki sottalǵannyń jazasyn segiz jylǵa deıin uzartýdy surady. Sondaı-aq moraldyq zııan úshin ótemaqyny 30 mln teńgege deıin kóbeıtýdi talap etti.

Órt kezinde denesiniń 30 paıyzǵa deıingi bóligin kúıik shalǵan er adam ózine taǵaıyndalǵan ótemaqyny 3 mln teńgeden 8 mln teńgege deıin arttyrýdy surady. Onyń pikirinshe, belgilengen ótemaqy alǵan jaraqatynyń aýyrlyǵy men onyń saldaryna saı kelmeıdi.
Al órtten ulynan aıyrylǵan erli-zaıypty dámhana ıesinen 40 mln teńge, qalǵan eki sottalǵannyń árqaısysynan 5 mln teńgeden moraldyq zııan úshin ótemaqy óndirip berýdi surady.

Jańa saraptama nátıjesinde ǵımaratqa kelgen shyǵyn 41 mln teńge dep baǵalanǵan. Buǵan deıin bul soma 19 mln teńge bolǵan.
Jeke kásipkerdiń ókili shyǵyndy óndirip alý máselesin bólek azamattyq sot isinde emes, osy qylmystyq isti qaraý kezinde sheshýdi surady.
«Túrmede otyrsa, báriniń shyǵynyn óteı almaıdy»

Alaıda jábirlenýshilerdiń bári birdeı jazany qatańdatýdy talap etken joq. Olardyń arasynda dámhana ıesiniń jazasyn jeńildetýdi, tipti ony bas bostandyǵynan aıyrmaýdy suraǵandar da boldy.

Mundaı pikirdi jaqyndarynan aıyrylǵan jáne ózderi aýyr kúıik alǵan adamdar da qoldady.
Olar dámhana ıesiniń kinásin moıyndaǵanyn, keltirilgen shyǵyndy ótegenin ári jábirlenýshilerge áli de kómektesip júrgenin aıtty.
Olardyń negizgi ýáji mynadaı: dámhana ıesi túrmede otyrsa, barlyq jábirlenýshiniń shyǵynyn tolyq óteı almaıdy. Al bostandyqta júrse, olarǵa kómektesýin jalǵastyra alady.

— Men áıelimnen aıyryldym, qyzym kúıik aldy. Sottalǵandarǵa qansha jyl jaza berse de, áıelimdi eshkim qaıtaryp bermeıdi. Ol alǵashqy kúnnen bastap bárimizben baılanysta boldy, eshkimdi qaraýsyz qaldyrǵan joq. Aýrýhanada da janymda júrdi. Ony qamaýda ustaýdyń máni joq. Bostandyqta júrse, bizge kóbirek kómektese alady, — dedi jábirlenýshilerdiń biri.

Dámhanada jumys istegen taǵy bir boıjetken órt kezinde aýyr jaraqat alǵan. Denesiniń shamamen 65 paıyzyn úshinshi dárejeli kúıik shalǵan. Ol uzaq emdelip, kóptegen medıtsınalyq emshara men operatsııadan ótken.

— Qazir ekinshi toptaǵy múgedektigim bar. Alda taǵy operatsııalar men uzaq ońaltý kezeńi kútip tur. Órtten 12 adam qaza tapty. Jaqyndarynan aıyrylǵan otbasylardyń qaıǵysyn túsinemin. Ózim de zardap shektim, mundaı oqıǵanyń saldary qanshalyqty aýyr bolatynyn jaqsy bilemin, — dedi boıjetken.

Soǵan qaramastan ol dámhana ıesiniń jazasyn jeńildetý múmkindigin qarastyrýdy surady.

Dámhana ıesiniń advokattary nege úkimmen kelispeıdi?

Dámhana ıesiniń qorǵaýshylary sot úkimin birneshe sebep boıynsha ózgertý qajet dep esepteıdi.
Olar aldymen jaraqat alǵan adamdardyń sanyna nazar aýdardy.

Qylmystyq-protsestik kodekstiń 340-babyna sáıkes, sot talqylaýy sottalýshyǵa taǵylǵan aıyp sheginde ǵana júrgizilýi tıis.
Alaıda qorǵaýshylardyń aıtýynsha, Aqmola oblysy prokýrorynyń orynbasary bekitken aıyptaý aktisinde 12 adamnyń qaza tapqany jáne segiz adamnyń túrli dárejede jaraqat alǵany kórsetilgen. Al sot úkiminde 11 adamnyń densaýlyǵyna zııan keltirilgeni jazylǵan.

— Birinshi satydaǵy sotta prokýror taǵylǵan aıypty qoldady. Alaıda sot aıyptaý sheginen shyǵyp, sottalýshyny órt qaýipsizdigi erejelerin buzý saldarynan abaısyzda 11 adamnyń densaýlyǵyna aýyr zııan keltirgeni úshin kináli dep tanydy. Sot aıyptaý aktisinde kórsetilmegen jábirlenýshilerdi óz betinshe qosa almaıdy, — dedi advokat.

Qorǵaýshy muny úkimdi ózgertýge negiz dep sanaıdy. Onyń pikirinshe, tergeý men prokýratýra jibergen kemshilikter sottalýshynyń paıdasyna sheshilýi tıis.

Advokattardyń taǵy bir ýáji — jaraqat alǵan 11 adamnyń báriniń densaýlyǵyna aýyr zııan kelmegen.
Buǵan qosa, qorǵaýshylar sot aýyr zardaptardy birneshe bap boıynsha qatar eskerip, zańdy durys qoldanbaǵan dep esepteıdi.
Osy ýájderge súıengen advokattar dámhana ıesiniń jazasyn jeńildetýdi surady. Atap aıtqanda, densaýlyǵyna aýyr zııan kelgen jábirlenýshiler sanyn 11-den segizge deıin azaıtyp, qalǵan úsh adamǵa aýyr zııan keltirilgeni týraly tujyrymdy úkimnen alyp tastaýdy ótindi.
Qorǵaýshylar moraldyq zııan úshin ótemaqynyń qalaı eseptelgenine de kelispedi.
Birinshi satydaǵy sot jaraqat alǵandardyń árqaısysyna 3 mln teńgeden, al qaza tapqandardyń ókilderine 4 mln teńgeden ótemaqy taǵaıyndaǵan.

Alaıda advokattardyń aıtýynsha, sot keıbir jaǵdaıda buryn tólengen aqshany, ótelgen nesıeler men jerleý shyǵyndaryn ótemaqy somasynan shegergen. Al basqa jaǵdaılarda bul tólemderdi shegermegen.
Sondyqtan qorǵaýshylar dámhana ıesiniń buryn tólegen qarajatyn ótemaqy somasynan shegerip, onyń mólsherin qaıta qaraýdy surady.

Janarmaı quıý stantsııasynyń dırektoryn nege aqtaýdy surady?

Janarmaı quıý stantsııasy dırektorynyń advokattary da sot úkimimen kelispedi. Olardyń aıtýynsha, úsh sottalǵanǵa birneshe bap boıynsha birdeı aýyr zardaptar úshin aıyp taǵylǵan. Alaıda árqaısysynyń áreketi ártúrli bolǵan. Qorǵaýshylar mundaı jaǵdaıda olardyń aldyn ala sóz baılasqany týraly da aıyp taǵylýy kerek edi dep esepteıdi.

— Sottalǵandardyń árqaısysy ártúrli áreket jasaǵan. Árqaısysynyń áreketi bólek qylmys quramyna jatady. Biraq aýyr zardaptyń naqty kimniń áreketinen bolǵany týraly suraq jaýapsyz qaldy. Eger bul zardaptar úshin bir adamǵa aıyp taǵylsa, nege basqalaryna da taǵylady? Janarmaı quıý stantsııasynyń dırektory men gaz jetkizýshige bir bap boıynsha aıyp taǵylǵan. Eger olar qylmysty birge jasasa, aldyn ala sóz baılasý da bolýy kerek. Alaıda mundaı kelisim bolýy múmkin emes. Óıtkeni sol kúni dırektor Kókshetaýda bolǵan, — dedi advokattar.

Qorǵaýshylar sarapshylardyń pikirine de súıendi. Olardyń aıtýynsha, gaz shamadan tys toltyrylǵan ballonnyń jarylýy úshin de onyń belgili bir bóligine jylý áser etýi qajet.

Advokattardyń pikirinshe, bul stantsııa dırektorynyń áreketi nemese áreketsizdigi jarylystyń aýyr zardaptaryna tikeleı sebep bolǵany dáleldenbegenin kórsetedi. Sondyqtan olar dırektorǵa qatysty aıyptaý úkimin negizsiz ári zańǵa qaıshy dep eseptep, onyń kúshin joıýdy jáne aqtaý úkimin shyǵarýdy surady. Qorǵaýshylardyń pikirinshe, dırektorǵa eń kóbi ákimshilik jaza, mysaly, aıyppul salýǵa bolady.

Gaz jetkizýshiniń advokattary ne talap etti?

Gaz jetkizýshiniń qorǵaýshylary da Býrabaı aýdandyq sotynyń úkimimen kelispeı, onyń kúshin joıýdy surady.
Olardyń pikirinshe, sot tujyrymdary istiń naqty mán-jaıyna saı kelmeıdi. Sondaı-aq gaz jetkizýshiniń áreketi men jarylystyń aýyr zardaptary arasynda tikeleı sebep-saldarlyq baılanys bary dáleldenbegen.

— Meniń qorǵaýymdaǵy adam tapsyrysty qabyldap, dámhanadaǵy bos ballondardy avtogaz quıý stantsııasyna aparyp, keıin qaıta jetkizgen. Onyń jumysy osy ǵana bolǵan. Alaıda sot taǵylǵan aıyptyń sheginen shyǵyp, oǵan basqa adamdardyń, sonyń ishinde janarmaı quıý stantsııasy qyzmetkerleri men dámhanany jalǵa alýshynyń mindetterin júktegen, — dedi advokat.

Qorǵaýshynyń aıtýynsha, sol kúni gaz jetkizýshi ákelgen ballonnyń jarylǵany da dáleldenbegen. Óıtkeni dámhanada keminde bes gaz ballony bolǵan.

Advokattar jarylysqa eki jaǵdaı áser etken bolýy múmkin dep esepteıdi.

Birinshisi — ballonǵa gazdyń shamadan tys quıylýy. Buǵan janarmaı quıý stantsııasy jaýapty bolǵan. Qorǵaýshylardyń aıtýynsha, stantsııadaǵy tarazylar durys jumys istemegen.

Ekinshisi — ballonnyń qandaı jaǵdaıda saqtalǵany. Qorǵaýshylardyń aıtýynsha, buǵan dámhana jaýapty bolǵan.
Osy ýájderge súıengen advokattar gaz jetkizýshige qatysty sot úkiminiń kúshin joıýdy surady.

Eske salaıyq, buǵan deıin Şýchınskidegi «Palaý ortalyǵy» isi boıynsha birinshi satydaǵy sot úkimi jarııalanǵan bolatyn.