ShOLÝ: Qazaqstannyń syrtqy saıasaty. V bólim

***

Elbasy jáne Qazaqstannyń syrtqy saıasaty

1991 jyldan bastap syrtqy saıasat pen halyqaralyq qatynastar salasynda kóptegen sharalar iske asyryldy. Qazaqstan óziniń barlyq kórshilerimen, negizgi áriptes memleketterimen baıypty jáne boljaýǵa bolatyndaı baısaldy qarym-qatynastar ornatty. Syrtqy saıasattyń negizgi dińgegi - kópvektorlyq jol, ıaǵnı kóp baǵyttylyq. Ol - elimizdiń geosaıası jaǵynan ornalasýyna baılanysty ómirdiń ózi talap etip otyrǵan qalypty jaǵdaı. Ótken ýaqyt ishinde Qazaqstan Respýblıkasyn dúnıe júziniń 180-nen astam memleketi tanydy. Qazaqstan 120-dan astam elmen dıplomatııalyq qatynastar ornatty. Shet elderde 40-tan astam dıplomatııalyq jáne konsýldyq ókildikter ashyldy. Al Almaty men Astanada 50-den astam sheteldik elshilik pen mıssııa, halyqaralyq jáne ultaralyq uıymdardyń ondaǵan ókildigi jumys isteıdi.

Bul turǵyda, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń atqarǵan eńbegi ushan-teńiz. Elbasymyzdyń kóregen, sarabdal saıasatyn tórtkúl dúnıe moıyndap otyr. Sonyń bir mysaly, Senat Marshalynyń aıtýynsha, Polsha N.Nazarbaevtyń tamyz aıyna elimizge josparlaǵan saparyna úlken mańyz beredi. Bul týraly Polsha Respýblıkasy Senatynyń Marshaly Stanıslav Karchevskıı QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevpen kezdesýinen soń málim etti.

«Biz Qazaqstandy osy óńirdegi ekonomıkalyq jáne saıası yntymaqtastyq máseleleri jáne saýda men ınvestıtsııalar úshin mańyzdy strategııalyq áriptes memleket retinde sanaımyz. Men osy saparymyzdyń eki eldiń arasyndaǵy yntymaqtastyq pen ózara baılanystarǵa oń áser etetinine senimdimin. Sonymen qatar, biz Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıyna josparlanǵan elimizge saparyna úlken mańyz beremiz. Bul Polsha Prezıdenti Andjeı Dýda myrza men barsha polıaktar kútip otyrǵan asa mańyzdy sapar bolady degen senimdemiz», - dedi S.Karchevskıı.

Sonymen qatar, meıman Senat Tóraǵasy Q.Toqaevpen kezdesý barysynda halyqaralyq qatynastar aıasyndaǵy Qazaqstan-Polsha yntymaqtastyǵyna baılanysty máseleler qozǵalǵanyn atap ótti. Aıta keterligi, bul sapar QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasynyń shaqyrýyna oraılastyrylyp otyr.

Elbasynyń aıtýynsha, 25 jyl ishinde Qazaqstanǵa 255 mlrd dollar kóleminde tikeleı sheteldik ınvestıtsııa tartylǵan. Astana ekonomıkalyq forýmynyń jalpy otyrysynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev elimizdiń 25 jyldaǵy jetistikterin qorytyndylady. «Biz iri transulttyq kompanııalarmen tıimdi yntymaqtastyq ornata bildik. Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstanǵa 255 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestıtsııa tartylǵan. Sondyqtan, Qazaqstanǵa sengen barlyq kompanıalarǵa alǵys aıtqym keledi», - dedi Memleket basshysy. Bul rette, Elbasy sheteldik ınvestıtsııa - Qazaqstan men Qazaqstandaǵy reformalarǵa degen úlken senimniń dáleli ekenin atap ótti.

Osy forýmǵa qatysý barysynda QR Prezıdenti «Jasyl» ekonomıkany damytý men tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalanýdyń jol kartasyn ázirleýdi usyndy, dep habarlady aqordanyń baspasóz qyzmeti. Jalpy otyrys barysynda Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy aıasynda «Jańa ekonomıkalyq jaǵdaı: ártaraptandyrý, ınnovatsııa jáne bilim ekonomıkasy» taqyrybymen ótken bıylǵy forýmynyń qorytyndysy shyǵaryldy.

Otyrysqa sarapshylyq qoǵamdastyqtyń tanymal ókilderi, saıasatkerler, bıznesmender, iri qarjy qurylymdarynyń basshylary qatysyp, sóz sóıledi. Olardyń qatarynda Dúnıejúzilik saýda uıymynyń bas dırektory R.Azevedo, Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń prezıdenti S.Chakrabartı, ınternet kommertsııasy salasyndaǵy AliBaba Group qytaı kompanııasynyń negizin qalaýshy D.Ma, Kolýmbııa ýnıversıteti Jer ınstıtýtynyń dırektory jáne brıtandyq The Economist jýrnalynyń tujyrymy boıynsha eń yqpaldy álemdik úsh ekonomıstiń biri D.Saks, Massachýsets tehnologııa ınstıtýtynyń ekonomıka professory, Djon Beıts Klark medaliniń 2005 jylǵy ıegeri D.Adjemoglý bar. Otyrys barysynda sondaı-aq Halyqaralyq valıýta qorynyń basqarýshy dırektory K.Lagardtyń arnaýly beıne-úndeýi kórsetildi. Qazaqstan Prezıdenti otyrysta sóılegen sózinde «ınklıýzıvti jahandaný» jolyn tańdaý qajettigine, onda ekonomıkalyq ósim árbir eldiń damýy men halqynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa tıimdi transformatsııalanatynyna nazar aýdardy.

- Álemdik ekonomıkanyń osyndaı ósimi ǵana ornyqty bolady, biz soǵan umtylýǵa tıispiz. Bul jahandyq deńgeıde birlesken kúsh-jiger jumyldyrýdy jáne ulttyq ekonomıka deńgeıindegi is-qımyldardy úılestirýdi qajet etetin uzaq, kúrdeli ári aýyr transformatsııa joly, - dedi Memleket basshysy. Osyǵan baılanysty Nursultan Nazarbaev birqatar jahandyq bastamalar kóterdi. Atap aıtqanda, Memleket basshysy damýshy jáne kedeı elderdegi adamı kapıtaldy damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

- Saýatty, bilimdi, densaýlyǵy myqty jáne isker adamdarsyz eshbir memleket damı almaıdy. Biz bilim berý men densaýlyq saqtaýdyń tıimdi júıesin qurý qanshalyqty qıyn ekenin óz tájirıbemizden bilemiz. Bul tózimdi, bilim men mol ınvestıtsııany qajet etedi. Qazaqstan bul baǵytta jaqsy ilgeriledi dep esepteımin. Alaıda, buǵan qol jetkize almaǵan kóptegen elder bar. Osy máseleni sheshý úshin BUU aıasynda Adamı kapıtaldy damytý qoryn qurýdy usynamyn. Onyń basty mindeti kedeı elderdegi bilim berý men densaýlyq saqtaý sapasyn jaqsartý bolýy tıis, - dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti ekonomıkalyq ósimdi qaıta jandandyrý úshin barlyq qajetti jaǵdaıdy jasaý kerektigin, ol úshin kiristi alypsatarlyq sıpattaǵy qarjy salalaryna aýdarmaı, bilim berýge, densaýlyq saqtaýǵa jáne ınfraqurylymdarǵa qaıta ınvestıtsııalaýdy bildiretinin aıtty.

- Búginde sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha offshorlyq esepshottarda 30-dan 40 trıllıon dollarǵa deıin saqtaýly jatyr. Osy aktıvterge tipti bir paıyzdyq jahandyq salyq engizý damýshy elderdegi bilim berý men densaýlyq saqtaý salasyn jańa sapaly deńgeıge kóterýge múmkindik berer edi. Osy salyqtan túsetin qarajatty joǵaryda atalǵan Adamı kapıtaldy damytý qoryna baǵyttaýǵa bolady. Halyqaralyq valıýta qory men Dúnıejúzilik bank jahandyq ekonomıkany offshorsyzdandyrý jóninde tıimdi sharalar usynýǵa tıis dep esepteımin, - dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev qazirgi kezde ekonomıkalyq paıda tabý úshin jantalasý barysynda qorshaǵan ortanyń keshendi máseleleri nazardan tys qalyp jatqanyn atap ótti.

- Klımat ózgeristeriniń aldyn alý jónindegi jahandyq bastama óte mańyzdy, biraq ózge problemalardy da umytpaý kerek. Parıj kelisimi negizinde «Jasyl» ekonomıkany damytý men tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalanýdyń jol kartasyn ázirleýdi usynamyn. Ol tek zııandy qaldyqtardy aýaǵa taratýdy azaıtýdy ǵana emes, jerdi, tuşy sýdy, bıoortany saqtaý sharalaryn da qamtýǵa tıis. Bul rette jaýapkershilikti tek elder ǵana emes, jahandyq korporatsııalar da óz moınyna alýy qajet, - dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sońynda Memleket basshysy álemde qazir halyqaralyq dıalogtyń san alýan formaty bar ekenine, jahandyq jáne óńirlik ekonomıkalyq forýmdar ótkizilip júrgenine nazar aýdardy.

- Ázirlenip jatqan sheshimderdi naqty engizý isiniń kelisilýi men úılestirilýin qamtamasyz etý mańyzdy. Bul rette barlyq eldiń pikirin eskerý kerek. BUU qurylymy aıasynda nemese onyń qoldaýymen sondaı úılestirý isin qamtamasyz etetin arnaýly komıtet qurý qajettigi pisip-jetildi. Qazaqstanda qoldanylyp otyrǵan, 140 eldegi 30 myńnan astam sarapshynyń basyn qosatyn «G-global» vırtýaldy ınteraktıvti alańyn belsendi túrde paıdalanýdy usynamyn, - dedi Nursultan Nazarbaev.

"QazAqparat" Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń ІH Astana ekonomıkalyq Forýmynda sóılegen sóziniń tolyq mátinin taratty.

«Búgingi forýmǵa qatysý úshin barshalaryńyzdyń ýaqyt bólip, bizdiń eldi qurmettep, qonaqjaı qazaq jerine kelgenderińiz úshin shyn júregimnen rızashylyǵymdy bildiremin! Astana ekonomıkalyq forýmy san túrli máselelerdi talqylap, naqty sheshimderdi qarastyratyn mańyzdy sharaǵa aınaldy. Birikken Ulttar Uıymy, Ekonomıkalyq Yntymaqtastyq jáne Damý Uıymy, Dúnıejúzilik Saýda Uıymy sııaqty jahandyq halyqaralyq uıymdar men Dúnıejúzilik Bank, Eýropanyń Qaıta qurý jáne Damý Banki, Azııa Damý Banki sııaqty halyqaralyq qarjy uıymdarynyń ókilderi - forýmnyń turaqty qonaqtary. Bıyl qatysýshylar qataryn Halyqaralyq Valıýta Qory, Boao ekonomıkalyq forýmy sııaqty bedeldi uıymdar tolyqtyrdy. Sondaı-aq The Economist, Financial Times sııaqty álemge áıgili ekonomıkalyq basylymdar ókilderi de kelip otyr. Dúnıe júzine tanymal ǵalymdar, Nobel syılyǵynyń laýreattary, álemdik ınvestorlar, Amerıkanyń, Eýropa men Azııanyń iri korporatsııalary qyzmetkerleri de forýmǵa qatysýda. Qazaqstan ekonomıkalyq jáne áleýmettik damý týraly, óńirdiń jáne tutas álemniń ál-aýqaty men órkendeýin qamtamasyz etý jónindegi syndarly ıdeıalar men kózqarastardy talqylaýǵa árdaıym ázir. Bıyl biz irgeli taqyryp - jańa ekonomıkalyq naqty ahýaldy qarastyramyz. Jańa naqty ahýaldyń qandaı bolatyny bizdiń tańdaýymyz ben áreketimizge tikeleı baılanysty. Bul kúnderi men osy forýmnyń aıasynda dúnıe júziniń kóp ǵalymdarymen, saıasatkerler jáne ekonomıstermen kezdestim. Qazaqstandaǵy jaǵdaıdy, bizdiń ustanymdy sharalarymyzdy qalaı baǵalaıtyny, qandaı keńes beretinderi týraly pikir almastyq. Bul biz úshin óte paıdaly jáne mańyzdy máseleler edi. Daǵdarysqa qarsy biz júrgizip jatqan jumystardyń barlyǵyna durys baǵa berip, qoldaǵandaryńyz úshin rızashylyǵymdy bildiremin», - dedi Memleket basshysy.
Elbasynyń aıtýynsha, bizdiń bárimizdi jahandyq ekonomıkada ne bolyp jatqany qyzyqtyrady. «Sizderdiń kópshiligińiz álem jańa ekonomıkalyq tsıklǵa enip kele jatyr degen tujyrymmen kelisetin shyǵarsyzdar dep oılaımyn. Biz damý úshin jahandyq ekonomıkaǵa turaqty da berik negiz tabýdyń sáti kelmeı otyrǵanyn kórip otyrmyz. Ósý qarqyny birneshe jyldan beri baıaýlaý ústinde. 2015 jyly álemdik ІJÓ nebári 3,5%-ǵa ǵana ulǵaıdy - bul daǵdarystan keıingi eń nashar kórsetkish. Shıkizat resýrstarynyń baǵasynyń quldyraýy eksporttaýshy elderdiń tabysyn azaıtty jáne sonymen bir mezgilde ımporttaýshy elderge deflıatsııalyq qysymdy kúsheıtti. Nátıjesinde bári de utyldy. 2015 jyly damýshy rynoktardan kapıtaldyń keri qaıtýy 750 mıllıard dollardan asty. Nátıjesinde bul elderdegi ósim aıtarlyqtaı baıaýlady. Sonymen birge damyǵan elderge kapıtaldyń kelýi qosymsha ósimdi qamtamasyz etken joq. Bul kapıtaldyń eleýli bóligi jańa ónimdi ınvestıtsııalaýǵa emes, bir-birine qosylý men bir-birin jutyp qoıý mámilelerine baǵyttaldy. Bul dısbalanstyń kenetten paıda bolmaǵanyn, uzaq jyldar boıy qordalanyp kelgenin túsinýdiń mańyzy zor. 2008 jyly jahandyq «qarjy kóbigi» jarylǵannan keıin olar kıip-jaryp syrtqa shyqty», - degen Qazaqstan Prezıdenti problemanyń mánine nazar aýdarýdy usyndy.

«Sońǵy 30 jyl boıyna biz buryn-sońdy bolmaǵan jańǵyrýlardyń kýágeri boldyq. Álemdik ekonomıka jedel qarqynmen ósti jáne jahandanýdyń arqasynda ol ósim is júzinde búkil álemge tarady. Tarıhta alǵash ret damýshy rynoktar birinshi orynǵa shyqty. Tek sońǵy 15 jylda ǵana damýshy elderdiń jıyntyq ishki jalpy ónimi 4 eseden astamǵa artty, olardyń jahandyq ekonomıkadaǵy úlesi eki eselendi jáne 2015 jyly shamamen 40%-dy qurady. Jan basyna shaqqandaǵy ІJÓ kórsetkishi boıynsha damyǵan jáne damýshy memleketter arasyndaǵy aıyrmashylyq 20-dan 9 esege deıin qysqardy. Osy elderde 6 mıllıardtan astam adam ómir súretinin eskergende, bul - óte mańyzdy jetistik. Degenmen, álemdik ekonomıkanyń yrǵaqty ósimi tolyqqandy damýǵa transformatsııalanǵan joq. Ekonomıkalyq tıimdilikter tepe-teń taraǵan joq. Qarjynyń úlken kólemi damýshy elderden shyǵaryldy da, olar qaıta ınvestıtsııalanbady. Tabystardy bólýdegi teńsizdik orasan zor qarqynmen ósti. Neǵurlym aýqatty azamattar óz dáýletterin eselep ulǵaıtyp jatqanda, orta taptyń turmys deńgeıi is júzinde ózgerissiz qaldy. Kedeı elderdegi adam kapıtalynyń damýy jańa ekonomıka talaptarynan edáýir artta qalyp qoıdy. Máselen, bul óńirlerde búkil álem balalarynyń 45%-y ómir súretinine qaramastan Ońtústik-Shyǵys Azııa men Afrıkanyń damýshy elderine álemdik bilim berý shyǵyndarynyń tek 3,5%-y ǵana tıesili. Bul memleketterde 50 mıllıondaı bala múlde mektepterge barmaıdy, 250 mıllıon oqýshy qarapaıym saýattylyqtan ada.

Tıimdi naryq ınstıtýttaryn qurýǵa baǵyttalǵan qurylymdyq reformalar meılinshe baıaý júrgizildi. Búginde álemdi, sarapshylardyń paıymdaýynsha, tórtinshi ónerkásiptik revolıýtsııaǵa bastaıtyn tereń tehnologııalyq jańǵyrýlar qamtyp otyr. Ekonomıkalyq damýdyń negiziniń ózi túbirli túrde ózgerýde. Biz «resýrstar ekonomıkasynan» «bilimder men ınnovatsııalar ekonomıkasyna» túpkilikti kóshýdemiz. Sonymen birge, kóptegen damýshy elderde ósim úshin ishki áleýet qalyptasqan joq. Bul, meniń paıymdaýymsha, jahandyq ekonomıkanyń uzaqmerzimdi turaqtylyǵyna nuqsan keltiretin irgeli problema», - dedi N. Nazarbaev.
Elbasynyń aıtýynsha, búginde álem eldebir jolaıryqta tur, jáne odan arǵy jahandyq damýdyń qandaı jolmen júzege asatyndyǵy kóbine-kóp búkil álem qoǵamdastyǵynyń úılesimdi is-qımylyna baılanysty bolmaq. Oqıǵalardyń ári qaraı damýy yqtımal stsenarıılerdiń biri - álemdik ekonomıkany fragmentteý. Qazirgi ýaqytta úkimetter men ortalyq bankterde ekonomıkalyq belsendilikti jandandyrý úshin múmkindikter barǵan saıyn azaıa túsýde. Mundaı jaǵdaıda protektsıonızmge salynyp, syrtqy álemnen boı tasalaýǵa qaraı eligýshilik óte zor.

«Biz qazirdiń ózinde mundaı saıasattyń kóptegen jekelegen mysaldaryn kórip otyrmyz. Ol jeke saýda bloktaryn qurýǵa, kapıtaldyń qozǵalýyna shekteýler engizýge, ózara sanktsııalarǵa, saýda úshin kedergilerdi ulǵaıtýǵa qatysty. Meniń paıymdaýymsha, bul - uzaq merzim boıy búkil elderge nuqsan keltiretin, al óziniń radıkaldyq fazasynda búkil álemdegi teketiresterdiń ulǵaıýyna soqtyratyn tuıyq jol. Barlyǵy áskerı, ekonomıkalyq jáne saıası bloktarǵa bólingen «qyrǵı-qabaq soǵys» kezeńi kúni búginge deıin meniń esimde. Onda durys básekelestik ıdeologııasy, ıaǵnı «óziń úshin jaqsy jasaý» ıdeıasy «kórshińe jamandyq jasaý» teketiresimen almastyryldy. Tek «temir perde» ysyrylǵannan keıin ǵana álem erkin tynys alyp, halyqaralyq ekonomıka óse tústi. Keıin sheginýge jáne osy jetistikterdi joǵaltýǵa jol berýge bolmaıdy.

Jahandaný tabıǵı jáne buljymas úderiske aınaldy. Qazirgi zamanǵy álemde seniń tóńireginde turaqsyzdyq, soǵystar men kúızelister bolǵan jaǵdaıda elderdiń ál-aýqatyn qamtamasyz etýge bolmaıtynyn Eýropalyq odaqtaǵy bosqyndarǵa qatysty daǵdarys is júzinde kórsetip berdi. Men bizge basqa joldy - ekonomıkalyq ósim ár eldiń damýyna jáne turǵyndarynyń ál-aýqatynyń artýyna tıimdi transformatsııalanatyn «ınklıýzıvti jahandaný» jolyn tańdaý qajet dep esepteımin. Álemdik ekonomıkanyń osyndaı ósimi ǵana turaqty bola alady jáne biz soǵan umtylýǵa tıispiz. Bul - jahandyq deńgeıde birlesken kúsh-jigerdi jáne ulttyq ekonomıkalar deńgeıinde is-qımyldardy úılestirýdi talap etetin transformatsııalanýdyń uzaq, kúrdeli jáne aýyr joly. Men ósim áleýetin qalyptastyrýy múmkin birqatar jahandyq bastamalardy kórip turmyn.

Birinshiden, biz damýshy jáne eń kedeı elderdegi adamı kapıtaldyń damýyna basty nazar aýdarýymyz kerek. Eshqandaı memleket saýatty, bilimdi, deni saý jáne isker adamdarsyz damı almaıdy. Biz bilim berý men densaýlyq saqtaýdyń tıimdi júıesin qurýdyń qanshalyqty qıyn ekenin óz tájirıbemizden bilemiz - bul shydamdylyqty, bilimdi jáne úlken ınvestıtsııalardy qajet etedi. Men Qazaqstan bul salalarda jaqsy alǵa basty dep esepteımin. Degenmen, bul istiń sáti túspegen kóptegen elder de bar. Osy problemany sheshý úshin BUU qoldaýymen Adamı kapıtaldy damytý qoryn qurýdy usynamyn. Eń kedeı elderdegi bilim berý men densaýlyq saqtaý sapasyn jaqsartý onyń basty mindeti bolýy tıis. ıÝNESKO-nyń málimetteri boıynsha, kedeı elderdegi jalpyǵa birdeı bazalyq bilim berýdi qamtamasyz etý úshin jylyna shamamen 50 mlrd dollar qajet. Bul problemany tek halyqaralyq qoǵamdastyqtyń birlesken kúsh-jigerleri arqyly ǵana sheshýge bolady.

Ekinshiden, ekonomıkalyq ósim qaıta qordalanyp otyrýy úshin, ıaǵnı alypsatar qarjy salalaryna aýdarylyp ketpeı nemese offshorlyq aımaqtarda qalyp qoımaı, kirister jańa óndiristerge, bilim berýdi, densaýlyq saqtaý men ınfraqurylymdy damytýǵa qaıta ınvestıtsııalanýy úshin barlyq jaǵdaıdy jasaý kerek. Búginde, sarapshylardyń baǵalaýynsha, offshorlyq esepshottarda 30-dan 40 trıllıon dollarǵa deıin saqtalýda. Osy aktıvterge jahandyq salyqtyń bir paıyzyn ǵana engizýdiń ózi damýshy elderdegi bilim berý men densaýlyq saqtaýdy jańa sapaly deńgeıge kóterýge jaǵdaı jasar edi. Ol salyqtan túsetin qarjyny joǵaryda atalǵan Adamı kapıtaldy damytý qoryna baǵyttaýǵa bolady. Halyqaralyq valıýta qory men Dúnıejúzilik bank jahandyq ekonomıkany offshorsyzdandyrý boıynsha pármendi sharalar usynýy kerek.

Úshinshiden, búginde ekonomıkalyq paıda tabý úshin jantalasý kezinde qorshaǵan ortanyń keshendi máseleleri nazardan tys qalýda. Klımattyq ózgeristerge qarsy is-qımyl jónindegi jahandyq bastamanyń mańyzy da óte zor, biraq, basqa da problemalardy umytýǵa bolmaıdy. Parıj kelisiminiń bazasynda «jasyl» ekonomıkany damytýdyń jol kartasy men tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalaný jónindegi kelisimshart jasaýdy usynamyn. Ol aýaǵa zııandy qaldyqtardy shyǵarýdy azaıtyp qana qoımaı, jerdi, tuşy sýdy, bıoortany saqtaý jónindegi sharalardy qarastyrýy qajet. Onyń ústine jaýapkershilikti tek elder ǵana emes, sondaı-aq, jahandyq korporatsııalar da moıyndaryna alýlary tıis. Ótken jyly onyń ornyna kelgen Kıoto hattamasy men Parıj kelisimi elderge SO2 shyǵaryndylaryn azaıtý jónindegi mindettemeler qalyptastyrady. Sonymen bir mezgilde, sý resýrstary, bıoortany saqtaý, jerdiń tozýyna jol bermeý, tabıǵatty tıimdi paıdalaný máseleleri tek ulttyq jáne óńirlik deńgeılerde sheshilýde. Osy máseleler boıynsha jahandyq dıalog joq. Budan bólek, qoldanystaǵy barlyq pishimder elderdiń qatysýyn qarastyrǵanymen, TUK te iri tabıǵat paıdalanýshy bolyp tabylady.

Tórtinshiden, ár eldiń ulttyq deńgeıde aýqymdy qurylymdyq reformalar júrgizgeni mańyzdy», - dedi N. Nazarbaev.
«Qazaqstan - jas memleket, ústimizdegi jyly biz táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵyn atap ótemiz. Shırek ǵasyr bederinde biz kartada joq memleketten tabysy ortasha deńgeıli, álemdegi básekege asa qabiletti 50 eldiń quramyna engen memlekettiń jolyn júrip óttik. Osy kezeńde biz ákimshil-ámirshil basqarýdaǵy mesheý qalǵan ekonomıkadan ashyq naryqtyq ekonomıkaǵa ótýge tolyq qol jetkize aldyq. Qaıta jańǵyrtýlar óte qıyn júrdi jáne janǵa batatyndaı boldy, áli kóp nárse isteý kerek. Alaıda, júrgizilgen reformalardyń basty nátıjesi azamattarymyzdyń ál-aýqatyn túbegeıli jaqsartý boldy.

Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń ishki jalpy ónimi dollarmen eseptegende 20 ese, ortasha eńbekaqy 17 ese ósti. Shamamen 2 mıllıon jumys orny ashyldy. Serpindi ekonomıkalyq ósim jaǵdaıynda biz tabystarda sonshalyqty bir aıyrmashylyqtarǵa jol bermedik. Kedeıshilik aıtarlyqtaı azaıdy. Eger 90-shy jyldardyń basynda árbir úshinshi adam Qazaqstanda kedeıshilik sheginiń arǵy jaǵynda ómir súrse, búginde kedeıshilik deńgeıi 3%-dan da tómen.

Ekonomıkalyq ósim órlep turǵan kezdiń ózinde de biz jalpyǵa birdeı tutyný úrdisine jol bermedik. Biz úshin adamı kapıtalǵa ınvestıtsııalar salý, ınfraqurylymdardy damytý, ındýstrııalandyrý jáne qazaqstandyqtardyń bolashaq urpaǵy úshin qor jasaý basty basymdyqtar boldy jáne bolyp qalyp otyr. Táýelsizdik jyldarynda shamamen 1400 mektep pen 1300 densaýlyq saqtaý nysandary salyndy. Táýelsizdik jyldarynda áleýmettik sala shyǵyndary ІJÓ-niń 6%-ynan 10%-ynan astamǵa deıin ósti. Qazaqstandyqtardyń ortasha ómir jasy 72-ge ulǵaıdy. 100 mıllıon sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, halyqtyń baspanamen qamtamasyz etilýi bir jarym esege ulǵaıdy. Respýblıkalyq mańyzy bar 10,5 myń shaqyrym avtomobıl joly salyndy jáne jóndeldi. Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy boıynsha 6 jylda 3,8 trıllıon teńgege 900 joba qoldanysqa engizilip, 85 myń turaqty jumys orny quryldy. Eldiń halyqaralyq rezerviniń kólemi, Ulttyq qor qarjylaryn qosa alǵanda, 95 mıllıard dollardy qurap, ІJÓ-niń 50%-yna deıin artty.

Biz jetekshi transulttyq korporatsııalarmen tıimdi yntymaqtastyqty jolǵa qoıa bildik. Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstanǵa 255 mıllıard dollar tikeleı shetel ınvestıtsııasy tartyldy. Bul - elimizge jáne júrgizilip jatqan reformalarǵa degen senimniń kórsetkishi.

Qazaqstan qashanda ıntegratsııa men ózara is-qımyldyń jaqtaýshysy bolyp keldi, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý ıdeıasyn qoldady. Búginde EAEO aqıqatqa aınaldy jáne 180 mıllıonnan astam halqy bar 5 eldiń basyn biriktirip otyr. 2015 jyly Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna tolyqqandy múshe boldy», - dedi Elbasy.
N. Nazarbaevtyń aıtýynsha, ótken jyly biz asa mańyzdy bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrýǵa kiristik. Bul jańǵyrtýlar zamanaýı, kásibı jáne avtonomdy memlekettik apparat qurýǵa, zańnyń ústemdigin qamtamasyz etýge, ındýstrııalandyrý men ekonomıkalyq ósimge, qazaqstandyqtardy bolashaqtyń birtutas ultyna toptastyrý men memlekettiń ashyqtyǵy men eseptiligin qamtamasyz etýge baǵyttalyp otyr. «100 naqty qadam» ult jospary qabyldanyp, ony júzege asyrý úshin zańnamaǵa ózgeris engizilip úlgerildi. Bul - álemde bolyp jatqan túrli teris úrdisterge (trendterge) basty jaýap.

«Qazaqstan basty maqsaty álemdegi asa damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý bolyp tabylatyn 2050 jylǵa deıingi uzaq merzimdi damý strategııasyn júzege asyrýda. Aldaǵy onjyldyqtyń sheshýshi mindeti - eldi damytýdyń múlde jańa modelin qalyptastyrý. Qazaqstan ekonomıkalyq ósimdi jandandyryp, básekege qabilettilikti nyǵaıtatyn orasan zor áleýetke ıe. Biz ózimizdiń uzaq merzimdi ósip-órkendeýimiz ben ornyqtylyǵymyzdy tek qana elimizdiń asa baı tabıǵı resýrstarǵa táýeldiligine baılap qoımaımyz. Osyǵan oraı negizgi mindet -ekonomıkalyq ósimniń jańa qozǵaýshy kúshterin (draıverlerin) qalyptastyrý, ındýstrııalandyrýdy jalǵastyrý, halyqtyń joǵary tabysy men sapaly adamı kapıtaly bar jeke sektorǵa basymdyq beriletin zamanaýı ekonomıka ornyqtyrý.

Ekonomıkalyq ósim kóbinese eńbek ónimdiliginiń, jekemenshik ınvestıtsııalardyń jáne básekelestiktiń ósimimen qamtamasyz etiletin bolady. Damýdyń jańa ekonomıkalyq modelin qalyptastyrý barlyq saladaǵy qurylymdyq ózgeristerge negiz qalaıdy. Biz kúsh-jigerimizdi memlekettik sektorda júrgizilip kele jatqan saıasattyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne memlekettiń ekonomıkaǵa qatysý úlesin EYDU elderiniń tájirıbesi boıynsha ІJÓ-niń 15%-yna deıin tómendetýge jumsaıtyn bolamyz. Bizdiń ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy negizgi mindetimiz - naryqtyq ınstıtýttardy nyǵaıtý, erkin básekelestikti damytý men jeke iskerlik bastamany yntalandyrý. Biz áleýmettik-qoǵamdyq salada adamı kapıtaldy damytýǵa ınvestıtsııa salýdy belsendi túrde jalǵastyramyz, biraq memlekettiń, bıznes pen azamattyń jaýapkershiligin naqty bólip kórsetetin bolamyz», - dedi N. Nazarbaev.

«Qazaqstan óziniń salystyrmaly túrde qysqa ǵana tarıhynda kóptegen ekonomıkalyq silkinisterdi - 90-shy jyldardaǵy aýqymdy ekonomıkalyq kollapstan bastap, 2000-shy jyldardaǵy esten tandyrarlyqtaı jan-jaqty syrtqy silkinisterge deıin eńsere aldy. Bizdiń basty qaǵıdattarymyz - ekonomıkalyq pragmatızm, reformalardy júzege asyrýdaǵy dáıektilik pen azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa kúsh salý - bizge barlyq qıyndyqtardan ótýge múmkindik berip, bizderdi kúshtirek ete tústi.

Búginde barlyq elder qıyndyqtardy bastarynan ótkerý jáne ulttyq egoızmge erik bermeı, álem aldynda turǵan syn-qaterlerdi eńserý isinde birlesip jol taba bilý mańyzdy. Halyqaralyq dıalogtyń túrli pishimderi bar: G-7, G-20. Jahandyq jáne óńirlik ekonomıkalyq forýmdar, máselen, Davostaǵy, Boaodaǵy, bizdiń Astanadaǵy sekildi kezdesýler ótkizilip keledi. Ázirlengen sheshimderdi naqty is júzinde paıdalaný barysynda kelisýshilik pen úılesimdilikti qamtamasyz etý mańyzdy. Bul jerde barlyq elderdiń pikiri eskerilýge tıis. BUU qurylymynda nemese onyń janynan osyndaı úılestirý isin qamtamasyz etetin arnaýly komıtet quratyn ýaqyt jetti. Qazaqstanda qoldanylyp kele jatqan, 140 elden 30 myńnan astam sarapshynyń basyn biriktiretin «G-global» vırtýaldy ınteraktıvti alańyn belsendi túrde paıdalanýdy usynamyn.Sózimdi aıaqtaı kele, forýmnyń barlyq qatysýshylaryna jemisti jumystary úshin rızashylyǵymdy bildirgim keledi. Onyń qorytyndylary jahandyq damýdyń ortaq qazynasyna qosylatyny anyq. Forýmnyń barlyq qatysýshylary men qonaqtaryna zor densaýlyq pen tabys tileımin!», - dedi Memleket basshysy.

Elbasy bastamasymen qurylǵan EAEO maqsaty - múshe elder arasynda biryńǵaı naryq qalyptastyrý ǵana emes, halyqtardyń kelisimde ómir súrýine jaǵdaı jasaý. Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń shaǵyn quramdaǵy otyrysy ótti. «Búgin men sizderdi bizdiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaǵymyzdy odan ári damytýdyń mańyzdy máselelerin talqylaý úshin Astanada kórgenime qýanyshtymyn. Eń aldymen, barlyqtaryńyzdy osydan eki jyl buryn, 29 mamyrda Astanada Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıylýynyń ekinshi jyldyǵy syndy mańyzdy datamen quttyqtaǵym keledi. Reseı Federatsııasy, Qazaqstan jáne Belarýs bastap berip, quramy Armenııa jáne Qyrǵyzstanmen tolyqty jáne EAEO qyzmeti qarqyn alyp kele jatyr. Búgin biz ekonomıkalyq birlestik qyzmetiniń ózekti, mańyzdy máselelerin talqylap, sheshim qabyldaý úshin jınalyp otyrmyz. Kún tártibinde 14 másele bar», - dedi otyrysty ashqan QR Prezıdenti.

Aıta keteıik, keńes jumysyna Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, Armenııa Prezıdenti Serj Sargsıan, Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Almazbek Atambaev jáne Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın qatysty. EAEO elderiniń kóshbasshylary gaz, munaı jáne munaı ónimderi ortalyq naryǵyn qalyptastyrýdy qosa alǵanda, yqpaldastyqty tereńdetýdiń perspektıvalaryn talqylaıdy, shet eldermen jáne óńirlik yqpaldastyq birlestikterimen saýda-ekonomıkalyq baılanystardy keńeıtýge qatysty pikir almasýda. Kelissózder qorytyndysynda EAEO qyzmet etýiniń praktıkalyq máseleleri boıynsha birqatar qujattar qabyldandy.

Nursultan Nazarbaev sondaı-aq Aqordada ótken Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes otyrysynda Qazaqstan EAEO odan ári qarqyndy damýy úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaıdy, dedi. Jıynǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, Armenııa Respýblıkasynyń Prezıdenti Serj Sargsıan, Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti Almazbek Atambaev jáne Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Vladımır Pýtın qatysty. Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmetinen habarlady.

Іs-shara barasynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty damytýdyń ózekti máseleleri men perspektıvalary qarastyryldy. Qazaqstan Prezıdenti qatysýshylardyń barlyǵyn EAEO týraly kelisimniń jasalǵanyna eki jyl tolýymen quttyqtady.

«Bul qujatqa 2014 jylǵy 29 mamyrda Reseı, Qazaqstan jáne Belarýs elderi osynda, Astanada qol qoıdy. Qysqa ýaqyt ishinde bizdiń qatarymyz Armenııa jáne Qyrǵyzstanmen tolyqty. qurylǵanyna az ǵana merzim ótkenimen jáne bastapqydaǵy ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa qaramastan, búginde EAEO tolyqqandy ıntegratsııalyq birlestik retinde qalyptasty dep senimmen aıtýǵa bolady. Ekonomıkalarymyzdy jaqyndastyrý isi endi EAEO týraly kelisimde belgilegen josparlar men merzimderge sáıkes júzege asyrylýda. Úkimetter jáne bıznes qaýymy bir-birimen yntymaqtasýdyń qajetti tájirıbesin jınaqtap jatyr. Ózara is-qımyldyń ishki máseleleri negizinen reglamentteldi. Qoıylǵan mindetter men odaq qyzmeti qaǵıdattarynyń júzege asyrylýy memleketterimizdiń ekonomıkasyna qýatty serpin beretinine senimdimin», - dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev búkil álem boıynsha ekonomıkalyq birlestikke múddelilik artyp, EAEO-nyń halyqaralyq baılanystaryn barǵan saıyn qarqyndy damyp kele jatqanyn atap ótti.

«Osy oraıda, uıymnyń tóraǵasy retindegi meniń usynysymmen, 2016 jyl «Úshinshi eldermen jáne negizgi ıntegratsııalyq birlestiktermen EAEO-nyń ekonomıkalyq qarym-qatynastaryn tereńdetý jyly» bolyp jarııalandy. Óz úndeýimde EAEO-ny biz álemdik ekonomıkalyq júıege úılesimdi túrde kirikken, Eýropa men Azııa arasyndaǵy dáneker qyzmetin atqaratyn ashyq qoǵamdastyq retinde kóretinimizdi atap ótken edim. Byltyr Vetnammen arada erkin saýda aımaǵyn qurý týraly EAEO-nyń alǵashqy kelisimshartyna qol qoıyldy. Búginde QHR, Úndistan, Izraıl, Mysyr, Iran, Kambodja jáne ózge de kóptegen eldermen yntymaqtasý máseleleri jóninde jumys júrgizilýde. EAEO-nyń EO, ShYU, ASEAN jáne ózge ıntegratsııalyq birlestiktermen de saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jolǵa qoıý múmkindikteri bólek qarastyrylýda», - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy EAEO-nyń birlesken naryǵy Shyǵys pen Batystyń, Soltústik pen Ońtústiktiń arasyndaǵy baılanystyrýshy býyn bolýǵa tıis ekendigin aıtty.

«Odaq aıasynda taýarlar men qyzmetterdiń erkin qozǵalysy qytaı basshylyǵy usynǵan «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamasyna sáıkes keledi. Bul joba yntymaqtastyqtyń bizdiń elderimiz úshin ekonomıkalyq paıda jáne ózara múddelilik týdyratyn salalaryn qamtıdy dep josparlanyp otyr», - dedi Nursultan Nazarbaev.

Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti bizdiń elde júzege asyrylyp jatqan jobalarǵa toqtaldy. «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda ınfraqurylymdyq nysandardyń qurylysy men olardy jańǵyrtý jumysy júrip jatyr. Olar - transqurlyqtyq «Batys Eýropa - Batys Qytaı» avtomobıl dáliziniń qazaqstandyq bóligi, «Qazaqstan-Túrikmenstan-Iran» temirjoly, Lıanıýngan qytaı portyndaǵy logıstıkalyq termınal sııaqty jobalar. Kaspıı jaǵasynda Quryq parom kesheniniń qurylysy júrýde. Osylaısha, Qazaqstan aýqymdy ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyra otyryp, osy kólik joldary arqyly óńiraralyq ózara is-qımyl úshin senimdi platforma qalyptastyrýda», - dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev álemdik ekonomıkada bolyp jatqan unamsyz jaıttardyń barlyǵy úshin synaq ekenine, EAEO aıasynda meılinshe júıeli jumys júrgizýdi talap etetinine nazar aýdardy.

«Ózara saýdanyń kúrt tómendeýin sezinip otyrǵan qazirgi kezde bizge osy qıyn jaǵdaıda ózara is-qımyldyń ózge joldaryn tabý múmkindigin izdestirgen jón. Birlestik aıasynda yntymaqtasý bizge resýrstardy shoǵyrlandyryp, ekonomıkalyq turǵydan birlese damý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa múmkindik beredi», - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy búgingi jıynnyń kún tártibindegi máselelerdiń kóptigin aıtty. «Onda EAEO-nyń ishki ózara is-qımylynyń da, halyqaralyq yntymaqtastyǵynyń da aspektileri de qamtylǵan. Osy rette biz shaǵyn quramda ótken kezdesý barysynda talqylaǵan myna máselelerdiń mańyzdylyǵyn atap óteıin: EAEO men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy ózara is-qımyldy jolǵa qoıý, QHR-men kelissóz úderisin bastaý. Jalpy, búgin qabyldanǵan sheshimder EAEO jumysyna jáne oǵan múshe memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystarǵa qosymsha qarqyn ústeýge tıis», - dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti bıyl EAEO-ǵa bizdiń eldiń tóraǵalyq etetinin eskere kelip, ıntegratsııalyq birlestiktiń odan ári tabysty ári qarqyndy damýy úshin barlyq kúsh-jigerdiń jumsalatynyna sendirdi.

Armenııa Prezıdenti S.Sargsıan ekonomıkalyq ıntegratsııa makroekonomıkalyq deńgeıdegi qadamdardy úılestirýdiń deńgeıin arttyrýdy talap etetinin atap ótti. «Osy rette, EAEO-ǵa múshe memleketterdiń 2016-2017 jyldarǵa arnalǵan makroekonomıkalyq saıasatynyń negizgi baǵdarlaryn júıeli iske asyrýǵa jáne ekonomıkalyq áleýetimizdi arttyrý jónindegi budan arǵy pármendi tetikterdi ázirleýge zor mán beremiz. Bul bizdiń elderimizdiń ekonomıkasynyń ornyqtylyǵyn arttyrýǵa jáne qalyptasyp otyrǵan jaǵymsyz ekonomıkalyq ahýal saldarlaryn eńserýge septigin tıgizedi. Biz jalpy álemdik saıasat pen ekonomıkaǵy óńirlik qurylymdardyń úlesin arttyrý úderisi jaǵdaıynda ıntegratsııamyzdyń ekonomıkalyq seriktestiktiń barlyq múddeli taraptarmen keń aýqymdaǵy yntymaqtastyqtyń ashyq, tartymdy úlgisine aınalýy jolynda barlyǵyn jasaýǵa tıispiz», - dedi S.Sargsıan.

Belarýs Prezıdenti A.Lýkashenko EAEO-ny damytý maqsatymen alǵa qoıylǵan mindetterdi júzege asyrý barysyndaǵy qıyndyqtarǵa toqtaldy. Atap aıtqanda, ózara saýdadaǵy ishki alymdar men shekteýlerden qutylý, múshe eldiń biriniń úshinshi elderden naryqty qorǵaýda birjaqty sharalar qoldanýy jaǵdaıynda EAEO-nyń jumys júrgizý tetigin ázirleý jónindegi bastamanyń oryndalýy qajettigi týraly aıtyldy. Budan bólek, ónerkásiptik yntymaqtastyq, energetıka salasyndaǵy, dári-dármek jáne medıtsınalyq buıymdardyń ortaq naryǵyn qalyptastyrý isindegi mindetterdi júzege asyrýdyń mańyzdylyǵy atap ótildi.

Qyrǵyz Respýblıkasynyń Prezıdenti A.Atambaev EAEO-ǵa múshe memleketter basshylaryn ıntegratsııalyq úderistiń negizgi maqsattary men mindetteriniń oryndalýyna qol jetkizý jolyndaǵy kedergilerdi joıýǵa barlyq kúsh-jigerdi jumsaýǵa shaqyrdy.

«EAEO-ny qurý týraly kelisimge 2014 jylǵy 29 mamyrda qol qoıyldy. Shyndyǵynda odaq odan da az merzimde jumys istep keledi. Soǵan qaramastan, onyń áleýeti orasan ekeni kórinip tur. Árıne, qazirdiń ózinde belgili bir nátıjeler men tabystar bar. Qatelikter men qoldan jasalǵan problemalar da joq emes. Bizdiń halyqtarymyz úshin budan basqa balamanyń joq ekenin de ózimiz aıqyn sezinýge tıispiz. Biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń bolashaǵy úshin, elderimizdiń bolashaǵy úshin jaýaptymyz. Eńbek pen tózim, halyqtarymyz ben memleketterdiń, sondaı-aq barlyq mınıstrlikter men vedomstvolardyń basshylarynyń parasattylyǵy jáne yntymaqtastyǵy kerek. Men EAEO-nyń bolashaǵyna senemin», - dedi A.Atambaev.

Reseı Prezıdenti V.Pýtın ıntegratsııalyq birlestiktiń tıimdi jumys isteýi úshin syrtqy seriktestermen júıeli qarym-qatynas qalyptastyrý qajettigin aıtty.

«Biz odaqtyń ózge eldermen jáne ıntegratsııalyq birlestiktermen ekonomıkalyq baılanystaryn odan ári tereńdetýge kúsh-jiger jumyldyrý jóninde Qazaqstannyń tóraǵalyq etý barysynda aıtqan usynysyn qoldaımyz. Eń aldymen, bul Shanhaı yntymaqtastyq uıymy jáne ASEAN memleketterimen baılanysqa qatysty másele. Bul baǵytta qazirdiń ózinde jasalǵan jumys az emes. Vetnammen arada erkin saýda aımaǵy quryldy, EAEO-ny qytaıdyń «Jibek joly» bastamasymen ushtastyrý ıdeıasyn damytý úshin naqty jobalar tizbesi ázirlenýde. Sondaı-aq qazaqstandyq seriktesterdiń Eýrazııalyq odaq pen EO arasyndaǵy ózara is-qımyldy jolǵa qoıý máselelerine arnalǵan halyqaralyq konferentsııa ótkizý jónindegi bastamasyn da maquldaımyz», - dedi V.Pýtın.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tolyqqandy ıntegratsııalyq birlestik retinde qalyptasty. Bul týraly Aqordada ótip jatqan Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń keńeıtilgen quramdaǵy otyrysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev málim etti. QR Prezıdenti óz sózinde qurylǵanyna az ǵana ýaqyt bolǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq bastapqy sátten-aq jolynda kezdesken qıyndyqtardy eńserip, búginde tolyqqandy ıntegratsııalyq birlestik retinde qalyptasyp úlgergenin basa aıtty.

«Endigi ýaqytta bizdiń ekonomıkalarymyzdyń jaqyndasýy bizdiń EAEO týraly shartta belgilegen josparlar men merzimderge sáıkes júrgizilý ústinde. Úkimet pen bıznes bir-birimen yntymaqtastyqtan qajetti tájirıbeni alý ústinde», - dedi Elbasy.

Sonymen qatar Memleket basshysy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qyzmetindegi alǵa qoıylǵan mindetter men ustanymdardy júzege asyrý jalpy ekonomıkaǵa qýatty serpin bererin atap ótti. EAEO elderiniń kóshbasshylary gaz, munaı jáne munaı ónimderi ortalyq naryǵyn qalyptastyrýdy qosa alǵanda, yqpaldastyqty tereńdetýdiń perspektıvalaryn talqylaıdy, shet eldermen jáne óńirlik yqpaldastyq birlestikterimen saýda-ekonomıkalyq baılanystardy keńeıtýge qatysty pikir almasýda. Kelissózder qorytyndysynda EAEO qyzmet etýiniń praktıkalyq máseleleri boıynsha birqatar qujattar qabyldanbaq.

Sonymen qatar EAEO elderiniń basshylary EO, ShYU, ASEAN-men baılanystardy jolǵa qoıý máselelerin talqylady. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq Eýropa men Azııa arasyndaǵy senimdi kópirge aınalýy tıis, dedi Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń keńeıtilgen quramdaǵy otyrysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev.

«Búkil álemde bizdiń ekonomıkalyq birlestigimizge qyzyǵýshylyq artyp, odaq halyqaralyq baılanystardy barynsha qarqyndy damytý ústinde ekendigin bilemiz. Osyǵan oraı, bıyl uıymnyń tóraǵasy retinde meniń usynysymmen bul jyl EAEO-nyń úshinshi eldermen jáne basty ıntergatsııalyq birlestiktermen ekonomıkalyq qarym-qatynasty tereńdetý jyly dep jarııalandy», - dedi Memleket basshysy. Elbasy EAEO álemdik ekonomıkalyq júıege tolyqqandy ıntegratsııalanǵan ashyq qoǵamdastyq retinde qurylyp, bolashaqta Eýropa men Azııa arasyndaǵy senimdi kópirge aınalýy tıistigin basa aıtty.

«Ótken jyly Vetnammen erkin saýda aımaǵyn qurý týraly birinshi shartqa qol qoıyldy. Búgin biz shaǵyn quramda QHR, Úndistan, Izraıl, Mysyr, Iran, Kambodja jáne kóptegen basqa da eldermen yntymaqtastyq máselesin talqyladyq. EAEO-nyń EO, ShYU, ASEAN jáne basqa ıntegratsııalyq birlestiktermen saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn jolǵa qoıý múmkinshiligin jeke qarastyrdyq»,- dedi N.Nazarbaev.

Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti qabyldanǵan sheshimder EAEO qyzmetine qosymsha serpin berýi tıis dep málim etti. «Álemdik ekonomıkada oryn alyp jatqan keleńsiz jaıttar bizdiń barlyǵymyz úshin de synaq jáne EAEO alańynda barynsha tártippen jumys isteýdi talap etedi. Bizdiń komıssııa jáne barlyǵymyz, Úkimetter ózara saýdanyń kúrt quldyraýyna sezinip otyrǵan osynaý qıyn jaǵdaıdan qalaı shyǵý, bizdiń yntymaqtastyqtyń basqa joldaryn tabý múmkinshilikterin izdeý qajet»,- dedi N.Nazarbaev.

Osy rette QR Prezıdenti birlestik aıasyndaǵy yntymaqtastyq odaq elderine resýrstardy shoǵyrlandyrýǵa, birikken ekonomıkalyq damý úshin jaıly jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beretinin atap ótti. «Búgingi otyrystyń kún tártibi tolymdy. Ol ishki ózara is-qımylmen qatar halyqaralyq yntymaqtastyqty da qamtıdy. Bul turǵyda bizdiń shaǵyn quramda talqylǵan máselelerdiń mańyzdylyǵyn atap ótkim keledi. Birinshiden, EAEO men EO arasyndaǵy ózara is-qımyldy jolǵa qoıý, QHR-men kelissózder protsessi bastaldy. Tolyqtaı alǵanda, búgingi qabyldanǵan sheshimder EAEO qyzmetine qosymsha serpin berýi, sonymen qatar múshe memleketter arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýy tıis», - dedi N.Nazarbaev.

Atalǵan keńestiń keńeıtilgen quramdaǵy otyrysynda RF Prezıdenti Vladımır Pýtın Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń kelesi otyrysy jeltoqsan aıynda Máskeýde ótetinin aıtty.

«Eýrazııalyq komıssııa Mońǵolııa, Perý, Chılıdiń Úkimetterimen ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Josparda Serbııamen saýda ýaǵdalastyǵyn ázirleý bar. Ońtústik Koreıamen, Ekvadormen jáne MERKOSÝR-men yntymaqtastyq týraly kelisim daıyndalýda. Odaqpen tyǵyz baılanys ornatýǵa Iran, Úndistan, Mysyr, Izraıl qyzyǵýshylyq tanytýda», - dedi ol. Sonymen qatar RF Prezıdenti Eýrazııalyq odaq pen EO arasyndaǵy ózara is-qımyldy jolǵa qoıý boıynsha halyqaralyq konferentsııa ótkizý týraly Qazaqstan bastamasyna qoldaý bildiretindigin atap ótti. Halyqaralyq jıyndy ótkizýge Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa belsendi aralasýy tıistigin basa aıtty. «Sózimdi qoryta kele, osy múmkindikti paıdalanyp, shaǵyn quramda ýaǵdalasqanymyzdaı, Máskeýde jeltoqsanda ótetin kelesi kezdesýge barlyqtaryńyzdy shaqyramyn», - dedi V.Pýtın.

Atalǵan Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes otyrysynda tómendegideı sheshimder men ókimder qabyldandy:
1. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sotynyń sýdıalaryn laýazymǵa Qyrǵyz Respýblıkasynan taǵaıyndaý týraly;
2. Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń 2014 jylǵy 10 qazandaǵy №79 sheshimine ózgerister engizý týraly;
3. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen oǵan múshe memleketter arasynda bir taraptan, Vetnam Sotsıalıstik Respýblıkasymen arada ekinshi taraptan 2015 jylǵy 29 mamyrda qol qoıylǵan Erkin saýda kelisiminiń kúshine enýi týraly;
4. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń jumys reglamentine ózgerister engizý týraly;
5. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen oǵan múshe memleketter arasynda bir taraptan, Vetnam Sotsıalıstik Respýblıkasymen arada ekinshi taraptan 2015 jylǵy 29 mamyrda qol qoıylǵan Erkin saýda kelisiminiń kúshine enýimen baılanysty máseleler týraly;
6. EAEO-ǵa múshe memleketterdiń 2016-2017 jyldarǵa arnalǵan makroekonomıkalyq saıasatynyń negizgi baǵdarlary týraly;
7. Serbııa Respýblıkasymen saýda rejimin ýnıfıkatsııalaý týraly Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen oǵan múshe memleketterdiń Serbııa Respýblıkasymen kelissózderin bastaý týraly;
8. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń ortaq gaz naryǵyn qalyptastyrý tujyrymdamasy týraly;
9. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń ortaq munaı jáne munaı ónimderi naryǵyn qalyptastyrý tujyrymdamasy týraly;
10. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketter halqynyń sanıtarlyq-epıdemıologııalyq saýlyǵy salasyndaǵy ókiletti organdar basshylarynyń keńesi týraly.
11. Tabıǵı monopolııa sýbektileriniń qyzmetin retteýdiń biryńǵaı erejeleri men qaǵıdattary týraly 20-hattamanyń 5-tarmaǵynyń tarmaqshasyna sáıkes aqparat berý týraly (Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly 2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy kelisimge № 20 qosymsha);
12. Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń kezekti otyrysynyń ótetin ýaqyty men orny týraly.

Memleket basshysy sheteldik ınvestorlardy Qazaqstanǵa tartý máselesin de nazarynan tys qaldyrmaıdy. N.Nazarbaev sheteldik ınvestorlardy «Astana» qarjy ortalyǵyn nasıhattaýǵa shaqyrdy. QR Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń 29-shy otyrysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev keńes múshelerin «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn shetelde nasıhattaýǵa shaqyrdy.

«Sizderdi, Shetel ınvestorlary keńesi múshelerin, AHQO jumysyn qurýǵa jáne ony shetelde ilgeriletýge, sheteldik qarjy ınstıtýttarymen ózara tıimdi qarym-qatynasty jolǵa qoıýǵa belsendi qatysýǵa shaqyramyn. Sizder Qazaqstannyń dosy - álemdik iri kompanııalardyń basshysy retinde bizdiń elimiz jaıynda, eýrazııalyq qurlyq terrıtorııasyndaǵy osynaý jańa bastamanyń múmkinshiligi jaıynda aıta alasyzdar», - dep atap ótti Elbasy. Memleket basshysy AHQO-ny basqarý jónindegi keńeske álemdegi iri kompanııalar men qarjy uıymdarynyń yqpaldy basshylaryn shaqyrǵanyn atap ótti. «Qazaqstan AHQO tuǵyrnamasyndaǵy seriktestik jaıyndaǵy sizderdiń barlyq usynystaryńyzdy qarap, qoldaý kórsetýge daıyn. Bizdiń seriktestigimiz Qazaqstannyń jáne búkil bizdiń óńirdiń turaqty, áleýmettik-ekonomıkalyq damý úshin jaıly jaǵdaı jasaıtyndyǵyna senimdimin», - dedi N.Nazarbaev.

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Shetel ınvestorlary keńesi otyrysy aıasynda «Roııal Datch Shell pls» kontserniniń bas atqarýshy dırektory Ben van Berdenmen kezdesý ótkizdi, dep habarlaıdy Aqordanyń baspasóz qyzmeti. Kezdesý barysynda qazirgi ózara is-qımyldyń birqatar máseleleri, sondaı-aq kontsern qyzmetiniń meılinshe perspektıvaly salalaryndaǵy yntymaqtastyq aıasyn keńeıtý joldary qarastyryldy. Atap aıtqanda, Nursultan Nazarbaev kompanııanyń Qashaǵan ken ornyn ıgerý jobasyndaǵy mańyzdy rolin atap kórsetip, B.Berdendi «Bı Djı Grýpp» kompanııasymen qosylý úderisiniń tabysty aıaqtalýymen quttyqtady. Qazaqstan Prezıdenti qazirgi kezeńde «Roııal Datch Shell pls» bizdiń elimizdiń munaı-gaz salasyndaǵy asa iri ınvestorlardyń biri bolyp otyrǵanyna nazar aýdardy. Sonymen qatar, Memleket basshysy bul saladaǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý qajettigine toqtaldy. B.Berden ózara is-qımyldyń jáne ınvestıtsııalyq jobalardy tıimdi júzege asyrýdyń deńgeıi joǵary ekenin atap ótip, taıaýdaǵy kezeńde jalǵastyratyn jumystaryna qatysty josparlary jóninde aıtty.

TMD elderimen qarym-qatynasty nyǵaıtýdy kózdeıtin Elbasy Belarýs eli Qazaqstannyń jetekshi ekonomıkalyq seriktesiniń biri. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkomen kezdesýinde osylaı dep aıtty. Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmetinen habarlady. Kezdesý barysynda saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý máseleleri talqylandy. Memleketter basshylary halyqaralyq kún tártibindegi ózekti jaıttar jóninde de pikir almasty. Qazaqstan Prezıdenti eki el arasyndaǵy qarym-qatynas odaqtastyq sıpatymen erekshelenetinin atap ótti. «Bizdiń respýblıka - Belarýstiń jetekshi ekonomıkalyq seriktesiniń biri. Jumsalǵan kúsh-jiger arqasynda sońǵy jyldarda kóptegen birlesken kásiporyndar quryldy. Ózara taýar aınalymynyń deńgeıi qazirgi ahýalǵa baılanysty azdap tómendedi, biraq onyń naqty jalpy kólemi sol qalpynda qaldy. Elderimizdiń ıntegratsııa máselelerine qatysty kózqarasy ortaq, halyqaralyq saıasatta da ustanymdary uqsas. Biz Sizben turaqty túrde kezdesip otyramyz, qazirgi kezde strategııalyq yntymaqtastyqty odan ári damytý jumysyn júrgizýdemiz. Kóptegen máseleler boıynsha, sonyń ishinde Evrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy ózara is-qımyl, óńirdegi jáne tutas álemdegi ahýal jóninde pikir almasý úshin bizdiń kezdesýimizdiń mańyzy zor», - dedi Memleket basshysy. A.Lýkashenko qazirgideı kúrdeli jaǵdaıda senimge negizdelgen mundaı kelissózderdiń árdaıym paıdaly ekenin atap ótti. «Byltyr bizdiń aramyzdaǵy taýar aınalymynyń deńgeıi tómendedi. Bul úderisti keri baǵytqa túsirý qajet. Biz - bir ekonomıkalyq odaqta jumys júrgizip otyrǵan jaqyn memlekettermiz. Bizge qarym-qatynasymyzdyń irgetasyn - saýda men ekonomıkany nyǵaıtqan jón, onyń ústine biz qaı jolmen ilgeri basýymyz kerektigin aıqyndap ta aldyq. Bul baǵytta jasalǵan nárse az emes, biraq bizge osy jaǵdaıdan tezirek shyǵý úshin qarym-qatynasymyzǵa tyń serpin berý kerek. Halyqaralyq arenada biz sizdiń elge BUU aıasynda da, sondaı-aq jahandyq qujat - «Álem. XXI ǵasyr» manıfesine qatysty da qoldaý bildiremiz. Biz kóptegen baǵyttar boıynsha Qazaqstan tarapymen birlese jumys júrgizýge ázirmiz», - dedi Belarýs Prezıdenti.

Elbasynyń 2020 jylǵa qaraı Qazaqstandy TMD men Ortalyq Azııanyń ıslamdyq bankıng habyna aınaldyrý týraly tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda AHQO bırjasy memlekettik ıslamdyq qundy qaǵazdardy ornalastyrý alańyna aınaldyrý úshin jumystar júrgizilýde. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy bırjasy 2017 jyly memlekettik ıslamdyq qundy qaǵazdardy ornalastyrý alańyna aınalýy tıis, dep málim etti QR Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń 29-shy otyrysynda atalǵan ortalyqtyń basqarýshysy Qaırat Kelimbetov. «Qurmetti Nursultan Ábishuly, Sizdiń 2020 jylǵa qaraı Qazaqstandy TMD men Ortalyq Azııanyń ıslamdyq bankıng habyna aınaldyrý týraly tapsyrmańyzdy qaperge ala otyryp, ıslamdyq qarjylandyrýdy damytý aıasynda biz ıslamdyq qarjylyq ınstıtýttar úshin jaıly quqyqtyq jáne retteýshi orta qalyptastyrý boıynsha jumystar júrgizýdemiz. AHQO bırjasy 2017 jyly London, Lıýksembýrg, Gonkong jáne Dýbaı qor bırjalaryndaǵydaı memlekettik ıslamdyq qundy qaǵazdardy ornalastyrý alańyna aınalýy tıis»,- dedi ortalyq basqarýshysy. Onyń aıtýynsha, ıslamdyq qarjylandyrý quraldary memlekettik jeke-seriktestiktiń ınvestıtsııalyq jáne ınfraqurylymdyq jobalarynda tabysty qoldanylýy múmkin. Q.Kelimbetovtiń habarlaýynsha, qarjy ortalyǵy Qazaqstan men TMD elderindegi ıslamdyq qarjy qyzmetteri ındýstrııasyn keńeıtý úshin Islamdyq damý banki tobymen memorandýmǵa qol qoıdy. Sonymen qatar AHQO-da ıslamdyq qarjylandyrýdy damytýdyń jol kartasyn ázirleý de qolǵa alynýda.

N.Nazarbaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy yntymaqtastyq kópjaqty sıpatta, oǵan negiz qalaýshy qujat HHІ ǵasyrdaǵy tatý kórshilik jáne odaqtastyq týraly shart bolyp sanalady. Bul týraly ol V. Matvıenkoǵa «Dostyq» ordenin tapsyrý kezinde aıtty. Elbasy Nursultan Nazarbaev RF Federaldyq Jınalysy Federatsııa Keńesiniń tóraıymy Valentına Matvıenkomen kezdesti. Kezdesý barysynda eki eldiń ózara yqpaldastyǵyn, sonyń ishinde parlamentaralyq saladaǵy is-qımylyn nyǵaıtý máseleleri talqylandy. Nursultan Nazarbaev Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy yntymaqtastyq kópjaqty sıpatta ekenin, oǵan negiz qalaýshy qujat HHІ ǵasyrdaǵy tatý kórshilik jáne odaqtastyq týraly shart bolyp sanalatynyn jáne ol Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý týraly sheshim qabyldaýǵa yqpal etkenin atap ótti. Bul oraıda Qazaqstan Prezıdenti osy ıntegratsııalyq birlestiktiń damýyna nazar aýdardy, sondaı-aq Eýropalyq komıssııa tóraǵasy J.-K.ıÝnkermen kúzde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq - Eýropalyq odaq birlesken forýmyn ótkizý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizilgenin aıtty.

Reseı Federaldyq Jınalysynyń Federatsııa Keńesiniń tóraıymy qabyldaý úshin alǵys aıtyp, eki eldiń arasyndaǵy strategııalyq jáne dostyq qarym-qatynastardy odan ári damytýǵa bar kúsh-jigerin jumsaýǵa ázir ekenin bildirdi. Kezdesý barysynda Memleket basshysy sondaı-aq V.Matvıenkoǵa Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin ІІ dárejeli «Dostyq» ordenin tapsyrdy.

Elbasy DSU-nyń bas dırektoryn ІІ dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattady. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Dúnıejúzilik saýda uıymynyń bas dırektory Roberto Azevedony qabyldady, dep habarlady Aqordanyń baspasóz qyzmeti. Kezdesýde taraptar Qazaqstannyń DSU-ǵa músheligi aıasynda ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytýdyń budan arǵy perspektıvalaryn talqylady. Memleket basshysy bizdiń eldiń uıymǵa qosylý jolyndaǵy umtylysy jónindegi kelissózder úderisi kezinde kórsetken qoldaýy úshin R.Azevedoǵa alǵys aıtyp, birlese jumys júrgizgen jyldarda qol jetkizilgen ózara is-qımyldyń deńgeıi joǵary bolǵanyn atap ótti.R.Azevedo qabyldaý úshin rızashylyq bildirip, bizdiń elmen yntymaqtastyqtyń tıimdiligi zor ekenin aıtty. Qazaqstan Prezıdenti kezdesý barysynda R.Azevedony dostyqty nyǵaıtýǵa jáne yntymaqtastyqty jolǵa qoıýǵa qosqan úlesi úshin II dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattady. R.Azevedo Nursultan Nazarbaevqa estelik kádesyı retinde Qazaqstannyń DSU-ǵa enýi jónindegi hattamaǵa qol qoıýǵa qoldanylǵan qalamsapty tartý etti.

Al Senat tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Dúnıejúzilik saýda uıymynyń Bas dırektory Roberto Azevedomen kezdesip, QR Prezıdentiniń álemdik qoǵamdastyqqa usynǵan jańa bastamalary týraly pikir almasty, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti. Tóraǵa DSU basshysyn ІІ dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattalýymen quttyqtady, Q.Toqaevtyń pikirinshe, bul Qazaqstan men DSU arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý isindegi R.Azevedonyń eleýli eńbeginiń moıyndalýy bolyp tabylady. Senat basshysy N.Nazarbaevtyń «100 qadam» Ult josparynyń eleýli bóligi elimizdiń álemdik ekonomıkaǵa tyǵyz yqpaldasýy jaǵdaıynda ındýstrııalandyrý men ekonomıkalyq órkendeýdi qamtamasyz etýge arnalǵanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty, Parlament pen Úkimettiń birlesken is-qımyly ulttyq zańnamany jetildirýde keshendi jumystardy júzege asyrady. Tóraǵa Senatta DSU men EAEO-ǵa múshelikti esepke ala otyryp, otandyq agrarlyq sektordyń básekege qabilettiligi máseleleri boıynsha sáýirde parlamenttik tyńdaý ótkenin aıtty. Kezdesý barysynda júzdesýshiler Qazaqstan Prezıdentiniń Astana ekonomıkalyq forýmy barysynda adam kapıtalyn damytý, ofshorsyzdandyrý men qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy álemdik qoǵamdastyqqa usynǵan jańa bastamalary týraly pikir almasty.

Sondaı-aq Qazaqstan Afrıka elderimen qarym-qatynasyn nyǵaıtýda. Bul turǵyda, N.Nazarbaev Senegalmen barlyq baǵytta yntymaqtastyqqa ázir ekenin atap ótti. Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgen Senegal Respýblıkasynyń Prezıdenti Makı Sallmen kezdesti. Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmetinen habarlady. Memleketter basshylary kezdesý barysynda saıası, ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń keń aýqymdy máselelerin, sondaı-aq ózara múddelilik týǵyzyp otyrǵan halyqaralyq jáne óńirlik sıpattaǵy jaıttardy talqylady. Qazaqstan Prezıdenti Afrıka qurlyǵynyń batys aımaǵynan kelgen kóshbasshynyń elimizge alǵashqy sapary úshin rızashylyq bildirdi.

«Memleketterimiz arasynda ózara tolyq túsinistik bar. Qazaqstan musylman úmbetiniń bir bólshegi bolyp sanalatyndyqtan, qazirgideı kúrdeli ýaqytta talqylap, pikir almasatyn máseleler joq emes. Jalpy, bizdiń el Senegalmen barlyq baǵytta - saıasatta da, ekonomıkada da yntymaqtastyqqa ázir. Sizdiń respýblıkańyz Afrıkadaǵy mańyzdy memleket jáne onymen yntymaqtasý biz úshin zor mártebe», - dedi Memleket basshysy.

M.Sall Qazaqstanǵa kelýge shaqyrǵany úshin alǵys aıtyp, bul sapar eki eldiń arasyndaǵy baılanystardy jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi dep úmittenetinin jetkizdi.

«Sizdiń Ortalyq Azııadaǵy jáne odan syrtqy álemdegi kóshbasshylyǵyńyzǵa tántimin. Sizdiń dıplomatııalyq, saıası jáne ekonomıkalyq qyzmetińiz osy óńirden tysqary jerlerdi de qamtyp otyr. Astana Sizdiń búkil álemde qurmetke ıe bolǵan asqan jasampazdyq qasıetterińizdiń kórinisi bolyp sanalady. Men óz atymnan búkil Afrıkanyń Qazaqstanmen yntymaqtastyqty qalaıtynyn aıtqym keledi. Qazir bizdiń qurlyqqa búkil álem qyzyǵýshylyq tanytýda. Biz sizderge seriktes retinde yntymaqtastyqty jolǵa qoıý úshin keldik», - dedi Senegal Prezıdenti.

Sondaı-aq osynyń aıasynda, ıaǵnı Aqordada Senegal Prezıdenti Makı Sallmen kezdesýinen keıin birlesken málimdeme jasaǵan QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstan men Senegal ustanymdarynyń jaqyndyǵy kópjaqty qurylymdar aıasyndaǵy yntymaqtastyqqa múmkindik beredi aıtty.

«Bul - Senegal Prezıdentiniń bizdiń elimizge tuńǵysh sapary. Sondyqtan kezdesýimiz bolashaq qarym-qatynasymyzdyń basy bolyp sanalady. Afrıka qurlyǵymen jaqyndastyra túsetin bul sapardyń bizdiń elge ǵana emes búkil óńir úshin mán-maǵynasy bar. Qazaqstan men Senegal keń aýqymdy máseleler boıynsha ózara tıimdi is-qımyl jasaı alady dep senemin», - dedi Elbasy.

Memleket basshysy Senegal Prezıdentimen kezdesý barysynda belsendi suhbat júrgizilgenin, barlyq saıası jáne ekonomıkalyq salalar jóninde pikir almasylǵanyn basa aıtty. «Ustanymymyzdyń jaqyndyǵy bizge kóp jaqty qurylymdar aıasynda yntymaqtasýǵa múmkindik beredi. Bıylǵy qyrkúıekte biz, Prezıdent Sallmen birge Qytaıda ótetin úlken jıyrmalyqtyń kezekti sammıtine qatysatyn bolamyz. Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes músheligine Qazaqstannyń kandıdatýrasyn bul el jaqtap otyr. Ol úshin biz rızashylyǵymyzdy bildiremiz»,- dedi N.Nazarbaev. Sonymen qatar QR Prezıdenti eki el arasynda aýyl sharýashylyǵy, munaı-gaz, sport salalaryna qatysty kelisimderge qol qoıylǵanyn atap ótti.

Aqordada Senegal Prezıdenti Makı Sallmen kezdesýden keıin birlesken málimdeme jasaǵan QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Senegal Qazaqstannyń Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıymyn qurý bastamasyn qoldaıtynyn jetkizdi. «Bizdiń BUU qamqorlyǵymen halyqaralyq lańkestikke qarsy is-qımyl biryńǵaı jahandyq jelisin qurý bastamamyzdy Senegal Prezıdenti qoldaıdy. Musylman qoǵamdastyǵynyń bolashaq múshesi retinde biz Islam yntymaqtastyq uıymy aıasynda ózara is-qımyl jasasýǵa ýaǵdalastyq. Onyń ishinde Astanada Islamdyq ınfraqurylymdyq ıntegratsııa jobasy, 2017 jyly ǵylym men tehnologııa boıynsha IYU sammıtin ótkizý jónindegi qazaqstandyq bastama da bar. Senegal taraby bizdiń shtab-páteri Astanada ornalasatyn Islam azyq-túlik qaýipsizdigi uıymyn qurý bastamamyzdy qoldaıdy», - dedi Elbasy.

Qazaqstan Prezıdentiniń Polshaǵa sapary eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa qosymsha serpin bermek. Bul týraly Astanada QR Investıtsııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev Polsha Respýblıkasynyń damý vıtse-mınıstri Radoslav ýDomogalskı-Labendzkımen kezdesýinde aıtyldy, dep habarlady vedomstvonyń baspasóz qyzmeti. Kezdesý barysynda eki eldiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵynyń aǵymdaǵy jaı-kúıi men damý perspektıvalary talqylandy. Al búginde polıak tarapynyń iri ınvestory bolyp sanalatyn «Polpharma» kompanııasymen oıdaǵydaı yntymaqtastyq bólek atalyp ótildi. Taraptar Qazaqstan Prezıdentiniń 2016 jylǵy tamyz aıyna josparlanyp otyrǵan Polshaǵa sapary yntymaqtastyqty damytýǵa qosymsha serpin beretinine senimderin bildirdi. Qazaqstan ekonomıkalyq ósimdi jandandyryp, básekege qabilettilikti nyǵaıtatyn orasan zor áleýetke ıe.

Sonymen qatar, aldaǵy jyly Qazaqstan men Kanada basshylyǵynyń joǵary deńgeıdegi kezdesýi josparlanyp otyr. Bul týraly Astanadaǵy baspasóz máslıhatynda Qazaqstannyń Kanada memleketindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Konstantın Jıgalov málim etti. Elshiniń sózine qaraǵanda, Kanadanyń jańa úkimeti jasaqtalǵannan keıin QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov pen Kanada Premer-Mınıstri Djastın Trıýdonyń telefon arqyly baılanysy uıymdastyryldy. Sonymen qatar úkimet basshylary Parıjdegi klımattyq sammıttiń alańynda kezdesti. «Ótken jyldyń jeltoqsanynda Belgradta EQYU sammıti alańynda eki el syrtqy ister mınıstrleriniń kezdesýi ótti. Osy rette atalǵan másele únemi kóterilip keldi. ıAǵnı, biz qazirgi kezde joǵary deńgeıdegi sapar boıynsha belsendi jumys istep jatyrmyz. Bundaı sapar aldaǵy jyly uıymdastyrylady degen úmittemiz»,-dedi K. Jıgalov. Kanadada atqarýshy bılikti úkimet atqarady jáne ony 2015 jyldyń 19 qazan aıynan Djastın Trıýdo basqaryp keledi. Qazaqstan men Kanada arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastar 1992 jyldyń 10 sáýirinen bekitildi.

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń álemde beıbitshilikti jaqtaýdy qoldaıtyn ustanymdary kóptegen elderde moıyndaldy, moıyndalyp ta jatyr. Máselen, QR Prezıdentiniń bitimgerlik bastamalary Nıý-Iorktegi BUU-nyń taqyryptyq pikirtalastarynda talqylandy. QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov 2016 jylǵy 10 mamyrda Nıý-Iorkke jasaǵan jumys saparynyń aıasynda Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy (BUU BA) Tóraǵasynyń qoldaýymen jyl saıyn uıymdastyrylatyn jahandyq qaýipsizdik máseleleri boıynsha joǵary deńgeıdegi taqyryptyq pikirtalastarǵa qatysty. Bıylǵy talqylaýdyń taqyryby «Táýekelder áleminde: beıbitshilik úshin jańa mindettemeler» boldy. Planetadaǵy ahýaldyń damýyna jalpy sholý jasaýmen birge pikirtalastarǵa qatysýshylar, bitimgershilik, beıbitshilikti nyǵaıtý, qarýly qaqtyǵystardaǵy jáne beıbit jaǵdaılardaǵy genderlik máseleler, sondaı-aq qaýipsizdiktiń turaqty damý jáne qorshaǵan ortany qorǵaýmen ózara baılanystary sekildi beıbitshilik pen qaýipsizdiktiń taqyryptyq máselelerin talqylady.

Pikirtalastardyń joǵary deńgeıdegi sessııasynda BUU BA Tóraǵasy Mogens Lıýkketoft, BUU Bas hatshysynyń birinshi orynbasary ıAn Elıasson, Indonezııanyń burynǵy prezıdenti Sýsılo Bambang ıÝdoıono, Lıberııanyń belgili qoǵam qaıratkeri jáne 2011 jylǵy Nobel atyndaǵy beıbitshilik syılyǵynyń laýreaty Leıme Gbovı, Arab memleketteri lıgasynyń VI Bas hatshysy Ámir Musa jáne 25 BUU múshe -memleketteriniń syrtqy ister mınıstrleri qatysty.

Óz sózinde E. Ydyrysov, mártebeli halyqaralyq aýdıtorııany talqyǵa salynǵan taqyryptyq máselelerge qatysty Qazaqstannyń ustanymdarymen tanystyrdy. Syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy pikirtalasqa qatysýshylardyń nazaryn Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesiniń negizgi qaǵıdalaryna, sondaı-aq, ózge de soǵysqa, ıadrolyq qarýǵa jáne terrorızmge qarsy kúresý jónindegi bastamalaryna aýdartty. Bul bastamalar, elimizdiń halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý jónindegi kúsh-jigeriniń túıini bolyp tabylady jáne onyń halyqaralyq qoǵamdastyqtyń senimdi áriptesi retindegi bedelin qýattaıdy.

"ıAdrolyq qarýdan azat álem baǵytynda alǵa basý halyqaralyq qaýymdastyqqa jaı qarý-jaraqtardy qysqartý boıynsha jumys úshin qajetti tıimdi tetikter beredi. Osyndaı qadamdar áskerı shyǵyndardy áleýmettik-ekonomıkalyq damý máselelerin sheshý úshin jumsaýǵa jol ashady", - dep atap ótti osy oraıda E. Ydyrysov.

Pikirtalasqa qatysý aıasynda qazaqstandyq delegatsııa sondaı-aq, terrorlyq uıymdardyń biryńǵaı tizimin jáne halyqaralyq terrorızmge qarsy kúresý máseleleri jónindegi kelisilgen termınologııany bekitý sııaqty Elbasynyń antıterrorlyq bastamalarynyń toptamasyn is júzine asyrý mindetterin sheshýmen de shuǵyldanǵan bolatyn. Bul saladaǵy BUU-nyń ámbebap qujatyn qabyldaýǵa shyǵýy jáne uıym aıasynda Terrorızmge qarsy jahandyq koalıtsııa men jeliniń qurylýy - bul jumystyń naqty maqsattary bolyp tabylady, dep habarlady QR SІM baspasóz qyzmeti.

"Biz barlyq BUU múshe-memleketterin Terrorızmge qarsy jahandyq koalıtsııa (jeli) jáne tıisti qylmystardy jasaýǵa jaýapty adamdardy jaýapkershilikke tartýdyń barshaǵa ortaq mehanızmderin qalyptastyrý týraly qazaqstandyq usynystarǵa qoldaý kórsetýge shaqyramyz", - dep atap ótti mınıstr.

Osyǵan qatysty máselelerdi E. Ydyrysov BUU Terrorızmge qarsy komıtetiniń atqarýshy dırektory Jan-Pol Labordpen jáne BUU Terrorızmge qarsy is-sharalaryn iske asyrý jónindegi maqsatty toptyń basshysy Djahangır Hanmen bolǵan kezdesýlerde talqylady.

E. Ydyrysov, sondaı-aq, BUU-nyń mártebeli qonaqtary úshin BUU BA Tóraǵasy M. Lıýkketoft «Kelesi Bas hatshysy táýekelder áleminde: boljaldar men aqıqat» taqyryby boıynsha mınıstrler deńgeıinde uıymdastyrǵan is-sharaǵa qatysty. Osy is-sharanyń barysynda otandyq syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy beıbitshilik pen qaýipsizdikke tóngen kókeıkesti syndardy talqylaý jónindegi jumys tobynyń jetekshisi bolyp saılandy. Qazaqstan tarapynyń úılestirýimen istegen topqa qatysýshylar BUU-nyń qajetti jáne senimdi qurylym bolyp qalýy úshin ujymdyq qaýipsizdiktiń jahandyq arhıtektýrasyn búgingi syndar men qaýip-qaterlerge beıimdetý joldary boıynsha pikir almasyp, kelesi Bas hatshynyń osy úderistegi rólin talqylady. Jumys toby onyń osy maqsatta BUU Jarǵysynyń 99-shy babyn belsendirek iske qosý qajettiligine nazar aýdardy. Bul bap, halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge Bas hatshynyń pikirinshe qaýip tóndiretin kez-kelgen máselelerdi Qaýipsizdik Keńesiniń qaraýyna engizý quqyǵyn eskeredi.

QR SІM basshysynyń Nıý-Iorkke jumys saparynyń basty mindetteri qatarynda sondaı-aq, BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-18 jyldarǵa turaqty emes músheligine Qazaqstan kandıdatýrasyn ilgeriletý jáne halyqaralyq qaýymdastyqty memleketemizdiń osy bedeldi organ aıasynda jumysqa qatysty basymdyqtarymen tanystyrý boldy. Osyǵan baılanysty E. Ydyrysov, taqyryptyq pikirtalastardyń aıasynda álemniń túkpir-túkpirinen kelgen áriptesterimen birqatar kezdesýler ótkizdi.

Al Amman meri A.Beltadjıdiń pikirinshe, N.Nazarbaev Qazaqstandy álemniń eń qaýipsiz elderiniń qataryna shyǵardy. QR Prezıdenti N.Nazarbaev Qazaqstandy álemniń eń qaýipsiz elderiniń qataryna shyǵardy jáne Vashıngtonda ıAdrolyq qaýipsizdik boıynsha sammıtte jarııalaǵan «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesi álem bolashaǵyna kóz jiberedi. Bul týraly «QazAqparat» HAA-niń tilshisine bergen suhbatynda Amman qalasynyń meri Akel Beltadjı aıtty. Iordan Hashımıt Koroldigi astanasy meriniń aıtýynsha, QR Prezıdenti N.Nazarbaev ıadrosyz álem ıdeıalaryn usynǵany úshin barlyq memleketterdiń qurmetine bólendi.

«QR Prezıdentiniń Vashıngtonda ıadrolyq qaýipsizdik boıynsha sammıttegi Joldaýy bizge jáne búkil halyqaralyq qoǵamdastyqqa úlken áser qaldyrdy. Ol barlyq memleket kóshbasshylaryn 21-shi ǵasyrdyń beıbit, soǵyssyz bolýyna, qýatty derjavalar bul úndeýdi qoldap, ıadrolyq qarýdan bas tartýǵa shaqyrdy. Prezıdent N.Nazarbaev barlyǵyna saıası ómirindegi tájirıbesi men Qazaqstanda ıadrolyq zerthanalardy jabý týraly taǵdyrsheshti sheshimi týraly baıandady. Sondyqtan «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesi - bul joǵary adamgershilik jáne gýmanıstik pozıtsııalardy ustanǵan iri saıasatkerdiń joldaýy jáne ol álem bolashaǵyn kóz jiberedi», - dedi A.Beltadjı.

Amman meriniń baǵalaýynsha, ólimge ákep soǵatyn ıadrolyq qarýdyń, ony qoldanýdan bas tartpaıtyn lańkesterdiń qolyna túsýiniń úlken qaýpi bar.

«Prezıdent N.Nazarbaev bizdi, búkil álemdi qazirgi kezde soǵystardyń maǵynasyz ekenin, jalpyǵa birdeı qabyldanǵan qundylyqtarǵa, adamgershilikke qaıshy ekenin eskertip otyr. Sondyqtan memleket kóshbasshylary ýaqyt óte kele mundaı sheshimge kelip, BUU-nyń resmı qujatyna aınalǵan Manıfestegi usynystardy iske asyra bastaıdy», - dep atap ótti A.Beltadjı. Onyń pikirinshe, Manıfest tarmaqtaryn iske asyrý Qazaqstannyń óz mysalynda ábden júzege asyrylýy múmkin.

«Bizdiń elimizde ár kezde burynǵy KSRO-da bilim alǵan orystildi ıordandyqtar bar. Olardyń arqasynda biz TMD elderi týraly jańalyqtardy bilý múmkindigimiz bar. Qazaqstan kóshbasshysy óz eliniń damýyna úlken úles qosty. 25 jyldyń ishinde ol Qazaqstandy álemdegi eń qaýipsiz, qoǵamy tózimdi, ónerkásibi damyǵan memleketterdiń qataryna shyǵardy. Álemniń kóptegen memleketterimen salystyrǵanda, qazaqstandyqtar qaýipsizdik pen adam quqyqtaryn qurmetteý ahýalynda turyp jatyr. Bizdiń baıqaǵanymyz, bılik pen qoǵamnyń arasynda dıalog bar ekenin jáne N.Nazarbaev órkenıetti demokratııalyq memleket qurýdy jalǵastyryp otyrǵanyn kórsetip otyr. Men qazaqstandyqtardyń eldegi jaǵdaıdy Taıaý Shyǵys elderimen jáne álemniń basqa kóptegen elderindegi jaǵdaımen salystyra otyryp, ony tıisinshe baǵalaıtynyna senimdimin», - dep málimdedi A.Beltadjı. Budan bólek, Amman qalasynyń meri A.Beltadjıdiń Astana ekonomıkalyq forýmyna qatysý úshin aldaǵy ýaqytta elordaǵa kelýi kútilip otyr.

Nursultan Nazarbaev ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi Sammıt aıasynda Vashıngtonǵa sapary barysynda jarııalaǵan «Álem. HHІ ǵasyr» Manıfesi aıasynda búkil álemdegi elder jahandyq qaýipterdi birlese eńserýi tıis. QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Anar Jaıylǵanova «Parlamenttegi áıelder» Jahandyq forýmy sammıtinde sóılegen sózinde onyń qatysýshylaryn «Álem. HHІ ǵasyr» Manıfesinde baıandalǵan bastamalardy qoldaýǵa shaqyrdy.

A.Jaıylǵanova óziniń sóılegen sózinde Qazaqstannyń eldegi genderlik saıasatty júzege asyrýdaǵy tabystaryn aıta kelip, delegattardyń nazaryn «Álem. HHІ ǵasyr» Manıfesindegi negizgi ıdeıalarǵa aýdardy.

«Biz genderlik saıasattaǵy tabystarymyzdy maqtan etemiz, oǵan bizdiń eldiń kúsh-*jigerimen ǵana emes, eń aldymen, halyqaralyq qoǵamdastyqtyń qoldaýy arqasynda qol jetkizildi. Alaıda ýaqyt bizdiń aldymyzǵa jańa qaterler men táýekelderdi usynýda, sondyqtan da biz ony birge eńserýge tıispiz. Bul ásirese qaýipsizdikke qatysty, ol bir ǵana eldiń qaýipsizdigi emes - jahandyq qaýipsizdik. Sondyqtan da aǵymdaǵy jyldyń naýryzynda Qazaqstan Prezdenti Nursultan Nazarbaev ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi Sammıt aıasynda Vashıngtonǵa sapary barysynda «Álem. HHІ ǵasyr» Manıfesin jarııalady. Manıfest BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik Keńesiniń resmı qujaty mártebesine ıe boldy. Manıfestiń basty shaqyrýy - eshqandaı jeńimpazdar bolmaıtyn ólimge soqtyratyn soǵystar qaýpine qarsy kúsh-jigerdi biriktirý», - dep málimdedi A.Jaıylǵanova.

Sonymen birge A.Jaıylǵanova forým qatysýshylaryna Qazaqstanda qalyptasqan genderlik saıasattyń óz modeli týraly aıtyp berdi, onda ulttyq erekshelikter men halyqaralyq tájirıbe eskerilgen. Búginde memlekettik organdarda 54 paıyz áıelder qamtylǵan. Aǵymdaǵy jylǵy naýryzda ótken sońǵy saılaýdyń qorytyndylary boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Májilisinde áıelderdiń qamtylýy 27,1%-ǵa (107 adamnyń 29-y) jetti, bul Eýropa men Azııanyń birqatar elderindegi ortasha kórsetkishten joǵary. Óńirlik máslıhattarda áıel-depýtattar 22,2% (3335 adamnyń 739-y) quraıdy. Qazaqstan Respýblıkaksynyń Prezıdenti janynda 1998 jyldan beri Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııayq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa jumys isteıdi, ol bılik, azamattyq qoǵam jáne halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy dıalog úshin jaqsy tuǵyrnama boldy. 2006-2016 jyldarǵa arnalǵan Genderlik saıasatty damytý strategııasy oıdaǵydaı júzege asyrylýda, tıisti zańdar qabyldanǵan. Áıelder azamattyq qoǵamdy damytýǵa belsene qatysýda. Búginde Qazaqstanda 300-ge tarta ÚEU áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý máselelerimen aınalysýda. Áıelder kóshbasshylyǵy mektepteriniń respýblıkalyq jelisi jumys jasaýda, oǵan 70-ke jýyq ÚEU kirdi.

El ekonomıkasynda áıelder kásipkerliginiń serpindi sektory qalyptasty. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń 42%-dan astamyn áıelder basqarady. Bizdiń elimiz áıelderdi zorlyq-zombylyqtan qorǵaý jóninde arnaıy bólimsheler jumys jasaıtyn burynǵy keńestik keńistiktegi birden-bir memleket bolyp otyr. Zombylyqqa usharaǵandarǵa kómek kórsetetin 28 daǵdarystyq ortalyqtar jumys jasaıdy. Shveıtsarııa astanasy Tsıýrıh qalasynda ornalasqan «Parlamenttegi áıelder» jahandyq forýmy genderlik teńdikke jáne áıelderdiń sheshim qabyldaý úderisterine qatysýyn keńeıtýge qatysty máselelerdi talqylaý úshin ártúrli elderdiń parlamentshileri arasynda baılanys jasaý arnalaryn qurýy tıis. Jahandyq forýmnyń kezekti sammıti Iordanııa astanasy - Amman qalasynda 89 elden 260 parlamentshilerdiń qatysýymen ótti, onda parlamentte áıelder qatysýy koeffıtsıentin arttyrý tetikteri talqylandy.

Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy róli

Qazaqstan halyqaralyq deńgeıde, birinshiden, basqa eldermen, onyń ishinde burynǵy Odaqqa kirgen respýblıkalarmen, Azııa, Tynyq muhıt, Taıaý Shyǵys aımaǵy, Eýropa elderi jáne AQSh-pen halyqaralyq baılanysty órkendetý, shet eldermen tek dıplomatııalyq baılanys qana ornatyp qoımaı, sonymen qatar, olarmen mádenı-ekonomıkalyq baılanysty kúsheıtýdi, sol arqyly aldyńǵy qatarly órkenıetti elderdiń qataryna qosylý qoldaıdy. Ekinshi baǵyt - Qazaqstannyń qaýipsizdigin saqtaý, dúnıejúzilik soǵysty, ıadrolyq qarýdy qoldanýdy boldyrmaý. Bul

Halyqaralyq uıymdardyń ishinen atap aıtqanda, BUU-men Qazaqstannyń tyǵyz yntymaqtastyǵy elimizdiń álemdik arenadaǵy abyroı-bedelin asqaqtap keledi. 2050 jylǵa qaraı Qazaqstan jartylaı «jasyl ekonomıkaǵa» ótýge nıetti, dep málimdedi BUU Bas Assambleıasynda sóz sóılegen eldiń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov. «Bul rette, bizdiń elimiz dástúrli energetıkalyq resýrstardyń mol qorymen jaqsy tanymal, biz «jasyl ekonomıkany» jetildirýge umtylyp otyrmyz. 2050 jylǵa qaraı biz otynnyń qazyp alynbaıtyn túrlerinen elektr energııanyń 50 paıyzyn óndirý jónindegi órshil maqsatyn ustanyp otyrmyz», - dep málimdedi Qazaqstan SІM basshysy joǵary deńgeıdegi pikirtalas kezinde. Osyǵan baılanysty QR SІM basshysy eldiń Parıjdiń klımat boıynsha kelisimin aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin bekitetinine sendirdi. Ol sondaı-aq 2017 jyly Astanada bolashaq energııasy taqyrybymen EXPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótetinin eske saldy. Ydyrysovtyń aıtýynsha, bul forým - «Tarıhı Parıjdik kelisimnen (qol qoıý - red.) keıin ótetin iri shara». Jeltoqsan aıynyń ortasynda BUU-nyń klımattyń ózgerýi týraly ramalyq konventsııasynyń 196 tarapy (195 el men Eýroodaq) Parıjde klımat jónindegi birinshi jalpyǵa ortaq kelisim ornatty. Bul qujat 2020 jyldan keıin parnıktik gazdardyń shyǵarylý kólemi men klımattyq ózgeristerdi boldyrmaý sharalaryn anyqtaıdy.

Sonymen qatar, Qazaqstannyń san qyrly yntymaqtastyqty damytýǵa qosqan úlesi BUU Bas Assambleıasy joǵarǵy deńgeıdegi Komıtet otyrysynda atap ótildi. Astanadaǵy Memlekettik qyzmet salasyndaǵy Óńirlik hab qyzmetine BUU Bas Assambleıasynyń Ońtústik-Ońtústik yntymaqtastyǵy boıynsha joǵarǵy deńgeıdegi Komıtettiń on toǵyzynshy sessııasynda yntymaqtastyqtyń halyqaralyq tıimdi tuǵyrnamasy retinde joǵary baǵa berildi. Astanadaǵy memlekettik qyzmet salasyndaǵy Óńirlik haby baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, qatysýshylar aldynda BUU Bas hatshysynyń Ońtústik-Ońtústik yntymaqtastyǵy boıynsha Arnaıy ýákili Horhe Chedıek quttyqtaý sóz sóıledi. Sessııa jumysyna BUU múshe-memleketteri, baqylaýshy elderi turaqty ókilderi, BUU mekemeleri, úkimetaralyq jáne úkimettik emes uıym jetekshileri qatysty. Memlekettik basqarý salasyndaǵy Ońtústik-Ońtústik yntymaqtastyǵynyń úlesi týraly talqylaý taqyryby retinde Astana Óńirlik habynyń tájirıbesi nazarǵa alyndy. Astanadaǵy Óńirlik habtyń basqarýshy komıtet tóraǵasy Álıhan Baımenov memlekettik qyzmetti jetildirýde Qazaqstannyń halyqaralyq áriptestikke qosqan úlesi, onyń ishinde, turaqty damý maqsattaryn ilgeriletý boıynsha Hab qyzmeti jóninde baıandady.

Astanadaǵy Óńirlik hab joǵary deńgeıdegi Komıtet otyrysyna basqa aımaqtarda qoldanýǵa bolatyn tıimdi yntymaqtastyq modelin qalyptastyrǵan uıym retinde shaqyrylǵan. Hab qyzmeti Qazaqstan Prezıdentiniń turaqty damý maqsatyndaǵy aımaqtyq jáne aımaqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý baǵytyndaǵy saraly saıasatynyń bir kórinisi retinde qarastyrylady. Buǵan deıin BUU arqyly Astanada Habtyń qurylýy jáne onyń tabysy Qazaqstannyń reformalar jasaý, onyń ishinde memlekettik qyzmette merıtokratııany nyǵaıtý boıynsha oń tájirıbesimen bólisýge daıarlyǵynyń nátıjesinde múmkin bolǵandyǵy atap ótilgen. 2014 jyly Hab Ońtústik-Ońtústik formatyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa qosqan úlesi úshin BUU-nyń arnaıy syılyǵymen marapattalǵan.

Hab Qazaqstan bastamasymen BUU Damý Baǵdarlamasymen birlese otyryp, 25 múshe el jáne 5 halyqaralyq uıym arqyly quryldy. Qazirgi tańda Hab 34 múshe elden turady, uıym geografııasynyń Soltústik Amerıka men Eýropa, TMD elderi, Kavkaz ben Ortalyq Azııa memleketterinen ASEAN elderine deıin keńeıýi memlekettik qyzmetti jetildirýdegi áriptestik ámbebap qajettilik ekenin kórsetedi.

Qazaqstan BUU-nyń halyqaralyq qaýipsizdiktiń ótkir qaýip-qaterlerin jáne damytý salasyndaǵy máselelerdi sheshýdegi jetekshi rólin moıyndaıdy. Astanada AEF-2016 qatysýshylarymen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizgen B.Saǵyntaev osylaı dedi. QR Premer-Mınıstriniń Birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev Astana ekonomıkalyq forýmy jumysynyń ekinshi kúni aıasynda onyń qatysýshylarymen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi.

QR Premer-Mınıstriniń Birinshi orynbasary men BUU Óńirlik ortalyǵynyń Ortalyq Azııa úshin aldyn alý dıplomatııasy (UNRCCA) jónindegi basshysy Petko Draganov Ortalyq Azııa elderi arasynda halyqaralyq quqyq qaǵıdalary negizinde dıalogty qoldaýǵa BUU jáne onyń qurylymdarynyń qatysýynyń mańyzdylyǵyn aıtyp ótti.

Kezdesý barysynda Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan BUU-nyń, onyń dala mıssııalarynyń, qorlarynyń jáne baǵdarlamalarynyń halyqaralyq qaýipsizdiktiń ótkir qaýip-qaterlerin jáne damytý salasyndaǵy máselelerdi sheshýdegi jetekshi rólin moıyndaıtynyn aıtyp ótti. Ekonomıst Ivan Mıklosh pen Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstandaǵy salyqtyq ákimshilik etý, sondaı-aq jekeshelendirý úderisi máselelerin talqylady. Polpharma S.A. Qadaǵalaýshy Keńesiniń prezıdenti Ejı Starakpen kezdesý barysynda Qazaqstannyń farmatsevtıkalyq ónerkásibin damytý perspektıvalary qaraldy.

Qazirgi tańda Qazaqstan Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna (EYDU) bet buryp otyr. Jarqyn bolashaqqa umtylǵan el ǵana osylaı barar jerin aıqyndap alatynyn eskersek, bul oń qadam.
2017 jyly Qazaqstan EYDU ınvestıtsııalar jónindegi komıtetine kirýdi josparlaýda, dep málimdedi eldiń ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq saıasaty máselelerine arnalǵan brıfıng barysynda QR IDM Investıtsııalar komıtetiniń tóraǵasy Erlan Haırov.
«Biz 2017 jyly EYDU Investıtsııalar jónindegi komıtetke enýdi josparlap otyrmyz. Bul bizdiń ınvestıtsııalyq klımattyń EYDU standarttaryna sáıkes keletininiń belgisi jáne dáleli bolmaq», - dedi E.Haırov. Onyń aıtýynsha, 2016 jyldyń basynan bastap IDM-ge 300 memlekettik qyzmet kórsetýge 400-den astam ótinish kelip tústi. Komıtet basshysy basa aıtyp ótkendeı, mınıstrlikte shetel ınvestorlaryn tartýdyń úsh deńgeıli júıesi qalyptasqan.

«Birinshi kezekte, Prezıdent elden tys deńgeıde syrtqy saıası vedomstvolardyń qyzmetin ekonomıkalandyrýdy tapsyrdy. Basym elderge qosymsha elshilikterdiń arnaıy 10 keńesshisi jiberildi. Olardyń jumysynyń basym baǵyty ınvestıtsııa tartý, kelisimderdi júzege asyrý jáne qazaqstandyq eksportty jyljytý bolyp tabylady. Sondaı-aq, «Kaznex Invest» 5 óńirlik front-keńsesi ashylýda, olardyń negizi álemniń iskerlik ortalyqtarynda qalanady jáne onyń negizgi mindeti ınvestorlarǵa arnalǵan «bir tereze» aıasynda jumys jasaý», - dedi ol.

Sonymen qatar, onyń aıtýynsha, ınvestıtsııalar tartý boıynsha úkimettik keńes quryldy, ol transulttyq kompanııalardyń qatysýymen strategııalyq ınvestorlar boıynsha jumystardy úılestirip, qaraıdy.

Al Astanadaǵy memlekettik qyzmet salasyndaǵy Óńirlik hab basqarýshy komıtetiniń tóraǵasy Álıhan Baımenov Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń jahandyq baılanystar hatshylyǵynyń delegatsııasymen kezdesti.

Kezdesýde memlekettik qyzmet salasyndaǵy yntymaqtastyqty ári qaraı damytý máseleleri talqylandy. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń jahandyq baılanystar hatshylyǵynyń basshysy Vılıam Tompson halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýdaǵy Habtyń jetistikterin ataı kele, Habtyń jáne ózge de halyqaralyq uıymdardyń qatysýymen Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń bastamalaryn júzege asyrý úshin jańa platforma qurýdy usyndy.

Álıhan Baımenov Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna múshe elderdiń mańyzdylyǵy men tájirıbesin ataı kele, uıymnyń Habqa múshe elderdegi memlekettik qyzmetti jetildirýge qosqan úlesin atap ótti. Sonyń ishinde birlesip ótkizgen semınarlar, trenıngter, dóńgelek ústelder bar.

Habty Qazaqstan bastamasymen BUU Damý Baǵdarlamasymen birlese otyryp, 25 múshe el jáne 5 halyqaralyq uıym qurdy. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy Habty qurýshylardyń biri. Qazirgi tańda Habqa34 el múshe, uıym geografııasynyń Soltústik Amerıka men Eýropa, TMD elderi, Kavkaz ben Ortalyq Azııa memleketterinen ASEAN elderine deıin keńeıýi memlekettik qyzmetti jetildirýdegi áriptestik ámbebap qajettilik ekenin kórsetedi.

Sonymen qatar, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderiniń ókilderi 2017 jyldan bastap «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyna vızasyz kele alady. Bul týraly Astana ekonomıkalyq forýmy aıasyndaǵy Investıtsııalyq sammıtte QR Investıtsııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev málim etti.

«2018 jyldan bastap «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy óz jumysyn bastaıdy. Men is júrgizýde, sot isin júrgizýde aǵylshyn tilin qoldaý arqyly aǵylshyn quqyǵy ustanymdary men normalarymen jetekshi álemdik qarjy ortalyqtarynyń negizinde retteletin ortalyq bolatyndyǵyn aıtqym keledi», - dedi ol.

Osy oraıda mınıstr ınvestorlar úshin jaıly ahýal jasaý úshin Qazaqstannyń bir taraptan 19 basymdyqty el úshin vızasyz rejim engizgendigin eske salyp ótti. Olardyń qatarynda Avstralııa, Vengrııa, Italııa, Monako, Belgııa, Norvegııa, Shvetsııa, Malaızııa, BAÁ, Sıngapýr, Ulybrıtanııa, AQSh, Germanııa, Fınlıandııa, Frantsııa, Shveıtsarııa jáne Japonııa elderi bar.

«Biz EYDU-nyń Investıtsııalar jónindegi komıtetiniń múshesi bolý úshin bul uıym komandasymen jumys júrgizýdemiz. 2017 jyldan bastap Astanadaǵy qarjy ortalyǵyna kelý EYDU-nyń barlyq elderi úshin vızasyz rejim negizinde bolady. 2012 jyly EYDU Qazaqstandaǵy ınvestıtsııalyq ahýaldy qalaı jaqsartýǵa bolatyndyǵy jaıynda usynystar bergen bolatyn. Biz osal tustyń bar ekendigin jáne ony qalaı joıý kerektigin naqty bilemiz. Qazaqstan qazirdiń ózinde memlekettik jeke-seriktestik, lıtsenzııalar men ruqsattar, sheteldik jumys kúshin tartý, zııatkerlik menshik quqyǵyn qorǵaý, jekeshelendirý jáne basqa da salalardaǵy zańnamalardy jaqsartý úshin sharalar qabyldady», - dedi Á.Isekeshev.

Qazaqstan men EYDU elderi arasynda bilim berý deńgeıindegi aıyrmashylyq qysqarady. Bul týraly Nazarbaev Ýnıversıtetinde Qazaqstan men EYDU yntymaqtastyǵy boıynsha Eldik baǵdarlama jobasy nátıjelerin tanystyrý kezinde QR Ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Marat Qusaıynov málim etti.

«Eldiń básekelik artyqshylyqtaryn keńeıtý úshin adamı kaptıtaldy qurý boıynsha jumysty jalǵastyramyz. Osyǵan baılanysty bizde birtindep mektepte 12 jyldyq bilim berý júıesi engizilýde. Osy rette qabyldanyp jatqan sharalar Qazaqstan men Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderi arasynda mektep oqýshylaryna bilim berý deńgeıindegi aıyrmashylyqty 2021 jylǵa qaraı eki esege qysqartýǵa múmkindik beredi dep boljap otyrmyz. ıAǵnı bul jumystar bilim berý jetistikterin baǵalaý boıynsha halyqaralyq baǵdarlamalar (PISA) talaptaryna sáıkes atqarylady»,-dedi M. Qusaıynov.

Budan bólek, ol memlekettik apparat jumysynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda qyzmettiń aýdıti men ony baǵalaýdyń úzdik tájirıbesi engiziletinin atap ótti.

«Bul reformalar Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy júrgizgen Fýnktsıonaldyq sholýda aıtarlyqtaı dárejede negizdelgen»,-dedi birinshi vıtse-mınıstr.

QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq Qazaqstannyń álem elderi aldynda ózindiń damý joly aıqyndalǵan, birtutastyq pen beıbitshilikti maqsat etetin el ekenin dáleldedi. Bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasyn tabýda. Osy turǵyda, K.Másimov EAEO men Eýroodaq arasyndaǵy ózara is-qımyldy keńeıtý qajettigin erekshe atap ótti. Erevanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov qazaqstandyq taraptyń tóraǵalyǵymen ótken Eýrazııalyq Úkimetaralyq keńes otyrysyna qatysty. Bul týraly QR Premer-Mınıstriniń saıty habarlady. Úkimet basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty (EAEO) damytýdyń ózekti máseleleri men perspektıvalaryn talqylady. EAEO elderiniń saýda-ekonomıkalyq baılanystaryn keńeıtý týraly máselelerdi talqylaýǵa erekshe kóńil bólindi. Keńeıtilgen quramdaǵy otyrysta sóz sóılegen Kárim Másimov Qazaqstan óz tóraǵalyǵynyń basymdyqtary retinde 2016 jyldy «Odaqtyń úshinshi eldermen jáne basty ıntegratsııalyq birlestiktermen ekonomıkalyq qatynastaryn tereńdetý jyly» etip jarııalaýdy usynǵanyn eske saldy.

«Qazaqstan árdaıym eýrazııalyq ıntegratsııa «orbıtasyna» jańa qatysýshylardy tartýdy jaqtap keledi. Bizdiń odaq ashyq ekonomıkalyq qoǵamdastyq retinde qalyptasty. Oǵan qosa, biz tehnologııalyq turǵyda damyǵan jáne ınvestıtsııalyq tartymdy eldermen jáne odaqtarmen yntymaqtastyqqa basa kóńil bólýimiz qajet», - dedi K.Másimov.

Onyń pikirinshe, EAEO pen Eýropalyq odaq arasynda ózara is-qımyl ornatý jalpy kontınenttiń ekonomıkalyq damýynyń mańyzdy faktoryna aınalýy múmkin. «EAEO pen EO arasynda ózara is-qımyldyń uzaq merzimdi maqsaty Atlantıkadan Tynyq muhıtyna deıin biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik qurý bolýy tıis. Ol jaıynda bizdiń Prezıdent N.Á.Nazarbaev pen Reseı Prezıdenti V.V,Pýtın birneshe márte aıtqan bolatyn», - dep basa aıtty ol.

«Osylaısha, qazaqstandyq tarap ıntegratsııalyq úderisterdi bizdiń elderdiń Shyǵys pen Batys arasyndaǵy «baılanystyrýshy býyn», álem ekonomıkasynyń básekege qabiletti jasaýshysy bolýǵa múmkindik retinde qarastyrady», - dep túıindedi Kárim Másimov.

EEK Alqasynyń tóraǵasynyń pikirinshe, EAEO iskerlik keńesi zańnamalyq bastamalardy qabyldaǵan kezde bıznes múddelerin qorǵaı alady. Ortaq uıymǵa baǵyna otyryp EAEO bıznes salasy odaq aıasyndaǵy múddelerin qorǵaı alady. Mundaı pikirdi EEK Alqasynyń tóraǵasy Tıgran Sarkısıan aıtty, dep habarlady komıssııanyń baspasóz qyzmetinen. 2016 jyly 24 mamyrda Astanada odaq elderiniń bıznes-birlestikteri Іskerlik keńes qurýǵa kelisti. Tórt jyldyq merzimge Keńestiń birinshi prezıdenti bolyp Vıktor Hrıstenko saılandy. EAEO Іskerlik keńesi - EAEO kásiporyndardyń ıeleri men kásipkerler birlestikteriniń úılestirý keńesý organy. Kommýnıkatıvti jáne konsýltatsııalyq alań zańdy tulǵany qurýsyz-aq (uıymdastyrýsyz) jumys isteıdi. Jaqyn arada Іskerlik keńes pen Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa arasyndaǵy ózara yqpaldastyq týraly Memorandýmǵa qol qoıdy.

Qazaqstan - ShYU formatyndaǵy eń bedeldi múshe memleketterdiń biri. Qazaqstannyń ShYU boıynsha áriptes eldermen teń dárejedegi dıalogqa syndarly jáne maqsatty qatysýy Qazaqstannyń óńirdegi ustanymyn kúsheıtedi. Sondyqtan osy baǵytta jarııalanǵan materıaldarǵa kóz júgirtip kórsek.
Tashkentte Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy Erlan Ydyrysov Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna (ShYU) múshe memleketterdiń Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesine qatysty, onyń basty mindeti 2016 jyly maýsym aıynda Ózbekstan Respýblıkasynyń astanasynda ótetin ShYU sammıtine daıyndyq boldy. Otyrys barysynda mınıstrler 2015 jyly Ýfa qalasynda múshe memleketterdiń basshylary qol jetkizgen kelisimderdi iske asyrý jóninde pikir almasty. Ýfa sammıtinen keıin ShYU-nyń jumysyn odan ári jetildirý, Uıym sheńberinde saıasat, qaýipsizdik, ekonomıka jáne gýmanıtarlyq baılanystar salalarynda nátıjeli is-qımyldardy nyǵaıtý boıynsha aıtarlyqtaı jumys atqarylǵany týraly aıtyldy. Taraptar Uıymnyń qazirgi jaǵdaıyn jáne qyzmetiniń ártúrli baǵyttardaǵy is-qımylynyń damý bolashaǵyn, halyqaralyq jáne óńirlik isterde onyń róli men ornyn talqylady.

E. Ydyrysov óz sózinde qazirgi jaǵdaılarda qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý ShYU keńistigindegi memleketterdiń abzal mindetteriniń biri bolyp tabylatynyn atap ótti. «Dástúrli qaýip-qaterlerdi aldyn alýdan basqa, álemniń jańa zulymy - terrorızm alǵa shyǵýda. Osy jahandyq qaýip-qatermen qarsy kúreste ShYU óziniń salmaqty sózin aıtýy tıis dep esepteımiz», - dedi mınıstr. Osy oraıda, ol Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń halyqaralyq qatynastarda senimdi qalpyna keltirýge baǵyttalǵan birqatar negizgi bastamalaryn, sonyń ishinde «Álem. XXI ǵasyr» manıfesi bastamasyn atap ótti.

E. Ydyrysov BUU-nyń terrorızmge qarsy kúrestegi asa mańyzdy rólin basa aıta otyryp, Qazaqstan Prezıdenti bastamashylyq etken BUU terrorızmge qarsy kúres týraly búkilálemdik konventsııasyn jedel qabyldaýdyń jáne BUU qoldaýymen Jahandyq terrorızmge qarsy koalıtsııasyn (jeli) jedel qurýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.

Sonymen qatar, E. Ydyrysov qazirgi kezeńde uıym keńistiginde óndirý jáne qaıta óńdeý, tranzıttik-kóliktik jáne áleýmettik ınfraqurylymdy qurý arqyly uzaq merzimdi saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty qamtamasyz etý ShYU-ǵa múshe memleketterdiń kúsh-jigeriniń negizgi vektory bolýy tıis ekenin atady. «EAEO, «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» atty qytaı bastamasy men ShYU arasynda «kópir ornatý» asa mańyzdy bolyp tabylady. Osy baǵyttaǵy jumys ShYU-nyń uzaq merzimdi eýrazııalyq saıasatty qalyptastyrýǵa negiz bolady», - dedi Qazaqstan Respýblıkasynyń SІM basshysy. Sonymen qatar, syrtqy saıasat vedomstvolardyń basshylary Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy jáne beıbitshilik pen turaqtylyqty qalpyna keltirý boıynsha sharalardy talqylady, 2015 jylǵy 12 aqpandaǵy Mınsk kelisimderin adal iske asyrý negizinde Ýkraınadaǵy daǵdarysty, Taıaý Shyǵys pen Soltústik Afrıkadaǵy jaǵdaıdy saıası jolmen retke keltirýdiń mańyzyn qýattady.

Kezdesýdiń qorytyndysy boıynsha 2016 jyly 23-24 maýsymda Ózbekstanda ótetin otyrys barysynda ShYU-ǵa múshe memleketterdiń syrtqy saıasat vedomstvolarynyń basshylary keńesine bekitý úshin usynylatyn qujattarǵa qatysty sheshimder, sonyń ishinde ShYU-ǵa 15 jyl Tashkent deklaratsııasy, 2025 jylǵa deıingi ShYU damý strategııasyn iske asyrý boıynsha Іs-qımyl jospary jáne ózge de qujattar qabyldandy.

Otyrysqa Qazaqstannyń, Qytaıdyń, Qyrǵyzstannyń, Reseıdiń, Tájikstannyń jáne Ózbekstannyń syrtqy saıasat vedomstvolarynyń basshylary, ShYU bas hatshysy jáne ShYU Terrorızmge qarsy óńirlik qurylymynyń Atqarýshy komıtetiniń dırektory qatysty.

QR SІM basshysynyń aıtýynsha, Qazaqstan ShYU-ǵa tóraǵalyǵy kezinde uıymnyń jan- jaqty qarqyndy damýyna kúsh salady. Maýsym aıynda Tashkentte ótetin sammıt kezinde Qazaqstan Shanxaı yntymaqtastyǵy uıymynyń tóraǵalyǵyn qabyldap alady. Bul týraly QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov málim etti.

"Qazaqstan Ózbekstannan ShYU tóraǵalyǵyn qabyldap alady. Tashkentte biz ol estafetany alamyz. Biz úshin bul úlken mańyzǵa ıe. Qazaqstan óziniń tóraǵalyǵy kezinde ShYU-nyń qarqyndy damýyna kúsh salatyn bolady", - dedi mınıstr búgin Astanada ShYU múshe memleketteriniń qarjylyq baqylaý joǵary organdary basshylarynyń kezdesýinde.

Onyń sózine qaraǵanda, bul saıası ǵana emes, Eýrazııalyq keńistiktegi mańyzdy ekonomıkalyq faktor bolyp tabylady.

"Biz eýrazııalyq keńistiktegi yqpaldastyq úderisterdiń toǵysýy syndy qyzmettiń mańyzdy baǵyttary týraly aıtyp otyrmyz. Meniń meńzep turǵanym, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Qytaı basshylyǵy usynǵan iri ınfraqurylymdyq bastama - Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi. ShYU alańy bizge osyndaı basty iri ınfraqurylymdyq jáne yqpaldastyq úderisterdi júzege asyrý úshin óte yńǵaıly dep bilemiz", - dep atap ótti E. Ydyrysov.

Eske sala keteıik, ShYU-2016 sammıti Tashkentte 23-24 maýsymda ótedi. Ol uıymǵa Qazaqstan, Reseı, Qytaı, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Tájikstan kiredi. Budan bólek, SІM E. Ydyrysov ShYU keńistiginde erkin saýda aýmaǵyn qurý josparlanyp otyrǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, 2017 jyly maýsymda Qazaqstanda Shanxaı yntymaqtastyǵy uıymynyń sammıtti ótedi. "Biz 2017 jyly EKSPO kórmesimen birge ShYU samıttine de óte qatty daıyndalamyz", - dep atap ótti mınıstr búgin Astanada ShYU múshe memleketteriniń qarjylyq baqylaý joǵary organdary basshylarynyń kezdesýinde.

QR SІM basshysy Astanada ótetin xalyqaralyq mamandandyrylǵan kórmeniń basty taqyryby "Jasyl ekonomıka" ekendigin eske sala ketti. "Bul jańa jahandyq trend. Sondyqtan ShYU bul trendten esh qalmaýy tıis", - dedi E. Ydyrysov.

"Biz qazir ShYU keńistiginde erkin saýda aımaǵyn qurý týraly oıdy talqylaı bastadyq. Bul taqyryp ta uıymnyń sammıtinde jan-jaqty saralanady. Menińshe, búgingi Sizderdiń otyrystaryńyz da uıymnyń qyzmetindegi osy ekonomıkalyq áleýettiń baǵyttaryn asha túsedi dep oılaımyn", - deıdi E. Ydyrysov.

Bıyl maýsym aıynda Tashkentte ShYU-nyń sammıtinde uıymǵa tóraǵalyq etý quqyǵy Qazaqstanǵa ótedi dep kútilýde. QR SІM-niń xabarlaýynsha, Qazaqstan uıymǵa óziniń tóraǵalyǵy kezinde ShYU-nyń qarqyndy damýyna kúsh salatyn bolady. Eske sala keteıik, ShYU-2016 sammıti Tashkentte 23-24 maýsymda ótedi. Ol uıymǵa Qazaqstan, Reseı, Qytaı, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Tájikstan kiredi. ShYU-nyń Damý bankin qurý máselesi Tashkent sammıtinde talqylanady - QR SІM

2016 jyly maýsymda Ózbekstanda Shanxaı Yntymaqtastyǵy Uıymynyń sammıtti barysynda uıymnyń Damý bankin qurý máselesi talqylanady. Bul týraly QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov málim etti. «Qazaqstan úshin, ShYU-ǵa múshe ózge de memleketter úshin uıymnyń saýda-ekonomıkalyq keńistigi basym mańyzǵa ıe. ShYU-nyń osy salasyn damytýǵa qatysty kóptegen josparlar jasaldy. Endi ShYU-nyń ekonomıkalyq, saýda jáne ınvestıtsııalyq qyzmetin qarjylyq qamtamasyz etý tetikterin qurý boıynsha mańyzdy jumystardy atqarý ǵana qaldy. Bul ShYU-nyń Damý banki qurýǵa qatysty», - dedi ol búgin Astanada ShYU múshe memleketteriniń qarjylyq baqylaý joǵary organdary basshylarynyń kezdesýinde.

SІM basshysynyń atap ótkenindeı, qarjylyq qamtamasyz etýdiń tetikteri bolmaıynsha, uıymnyń ekonomıkalyq qyzmetin damytý múmkin emes. «Sondyqtan biz osy qarjylyq tetikterdi qurý jónindegi isti kúsheıttik. Eń bastysy, ShYU Damý bankin qurý boıynsha ortaq uıǵarymǵa kelý baǵytyna qatysty. Bul taqyryp qyrkúıekte Bishkekte qarjy mınıstrleriniń kezdesýinde jeke talqylanady», - dep tolyqtyrdy E. Ydyrysov. Sonymen qatar, mınıstrdiń aıtýyna qaraǵanda, 23-24 maýsymda ShYU-nyń Tashkent sammıti kezinde uıymǵa jańa múshe memleketterdi qabyldaý týraly tarıxı sheshim shyǵarylady. «Biz uıymǵa Úndistan men Pákistannyń múshelik etýi jónindegi úderisti bastaımyz. Kún tártibinde Irandy qabyldaý máselesi de tur. Áli kelisilýi tıis birqatar máseleler bar», - deıdi mınıstr.

Álemdik qarjy daǵdarysyn tıimdi eńsere bilgen Qazaqstan, HVQ basshysy Krıstın Lagardtyń aıtýynsha, bolashaǵynan zor úmit kúttiretin el. Halyqaralyq valıýta qorynyń ókimshi-dırektory Krıstın Lagard Astana ekonomıkalyq forýmyna qatysady. Mártebeli meıman Qazaqstanǵa ushyp kelgenge deıin agenttikke eksklıýzıvti suhbat berýge óz kelisimin bergen bolatyn.

- Sálemetsiz be, Lagard hanym! Qazaqstanǵa qosh keldińiz. Bul sizdiń Qazaqstanǵa jáne Ortalyq Azııaǵa alǵashqy saparyńyz. Saparyńyzdyń maqsaty qandaı jáne Qazaqstannyń resmı tulǵalarymen kezdesýden ne kútesiz?

- Shyndyǵynda da, bul meniń Qazaqstanǵa jáne bul óńirge alǵashqy saparym. Bul ýaqyt - Ortalyq Azııa men Qazaqstan úshin Táýelsizdikteriniń 25 jyldyq kezeńi. Degenmen, qazir óte kúrdeli kezeń bolyp tur. Munaı men ózge de bırjalyq taýarlardyń baǵasy, Reseı men Qytaı syndy negizgi seriktesterdiń ekonomıka ósiminiń qarqyny kúrt quldyrap, jahandyq qarjylyq ahýal da barynsha qatańdana tústi.

Bul ózgerister uzaqmerzimdi bolýy yqtımal. Sondyqtan Qazaqstannyń resmı organdarymen birlese uıymdastyratyn bizdiń dóńgelek ústelimiz barysyndaǵy óńirlik talqylaýlar naǵyz der ýaqytynda qolǵa alynǵan shara desek te bolady. Biz ekonomıkalyq qıyndyqtardy qalaı eńserý, Qazaqstan men Ortalyq Azııa óńirin ósim men gúldenýdiń durys jolyna qalaı alyp shyǵý kerektigin talqylaımyz. Ol úshin ulttyq saıasat sharalary, sonymen birge óńirlik yntymaqtastyq talap etiledi.

- Sizdiń kózqarasyńyzsha, Qazaqstan ekonomıkasynyń keleshegi qandaı?

- Qazaqstan óz Táýelsizdigin alǵan ýaqyttan beri kóptegen tabysqa qol jetkizdi. Ásirese, sońǵy 15 jylda bırjalyq taýar baǵasynyń joǵary bolýy men óndiris ósiminiń artýyna baılanysty halyqtyń ál-aýqaty men ómir súrý deńgeıi aıtarlyqtaı eselene tústi. Qazaqstan osy ýaqyttyń aralyǵynda tabystyń bir bóligin ulttyq qorǵa jınaqtaý arqyly óte aqyldy sheshim qabyldaı aldy. Ol 2008-2009 jyldardaǵy álemdik qarjy daǵdarysy saldaryn tabysty eńserýge óz septigin tıgizgen edi.

Endigi qıyndyqtar múldem basqa sıpatta bolyp otyr. Basqa da munaı eksporttaýshylarǵa sııaqty Qazaqstanǵa da qara altyn baǵasynyń quldyraýy aıtarlyqtaı áserin tıgizdi. Aǵymdaǵy jyly el ekonomıkasynyń ósimi 0,1 paıyz kóleminde ǵana boljanyp otyr. Bul sońǵy 15 jyl boıy jylyna ortasha eseppen 7,5 paıyz bolǵan ósim qarqynan áldeqaıda tómen. Biz sońǵy birneshe jyldyń ishinde ósim qarqyny qaıtadan kóteriletindigin kútip te otyrǵan joqpyz. ıAǵnı, bul shyn máninde aıtarlyqtaı ózgerister desek te bolady.

Eń mańyzdysy resmı organdar teńgeniń erkin baǵamyn engizip, aqsha-nesıe negizi men baǵamdyq saıasatty nyǵaıta aldy. Bizdiń paıymymyzsha, munyń barlyǵy da oıǵa qonymdy boldy. Biz salyq-bıýdjet saıasaty negizderin de onyń ashyqtyǵy men turaqtylyǵyn qamtamasyz etý úshin jaqsarta túsýge qol jetkizý qajet dep sanaımyz. Osy rette memlekettik bıýdjettiń, jergilikti basqarýshy organdardyń bıýdjetteriniń, sonymen birge «bıýdjetten tys» qorlardyń esepshottaryn bir formaǵa shoǵyrlandyrýdy usynamyz. Bul resmı organdardyń saıasaty men operatsııalary maqsattaryn naqty kórsetýge septigin tıgizedi.

Eger, munaı baǵasy shamamen osy deńgeıde qalatyn bolsa, onda Úkimetten keıbir bıýdjettik resýrstardy qaıta bólý talap etilýi múmkin. Áleýmettik shyǵystarǵa baǵyttalatyn resýrstardy arttyrý, ekonomıka ósimine kómektesý jáne jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik jasaý maqsatynda kúrdeli shyǵystardy ulǵaıtý, jalpy saldoǵa baqylaýdy saqtap qalý úshin birqatar bıýdjettik bapty qysqartý qajet.

Sonymen qatar biz Qazaqstanǵa munaıdy ulttyq kiristiń negizgi kózi retindegi baǵytynan taıyp, ekonomıkany ártaraptandyrý joldaryn izdeýge keńes beremiz. Qazaqstan Eýropa men Azııa arasyndaǵy «kópir» retinde zor qyzyǵýshylyq týyndatatyndyǵyn jaqsy bilemiz. Osy qyzyǵýshylyqtyń, sonyń arqasynda elge keletin qarjylyq resýrstardyń nátıjesinde memleket úshin zor múmkinshilikter týyndaıdy. Bul resýstardy ekonomıka ósimi men jumys oryndarynyń qurylýyna durys baǵyttaý qajet.

- Ózińiz de biletindeı, taıaýda teńge baǵamy tómendedi. HVQ-nyń ulttyq valıýtanyń qazirgi qunyna jáne aıyrbas baǵamynyń ıkemdiligine qatysty pikiri qandaı?

- Teńge baǵamynyń tómendeýi eksporttaýshylarǵa, sonymen qatar ımportpen básekeles taýarlar men qyzmetter óndirýshilerge jańa múmkinshilikter jasap otyr. Qazaqstandyq kásipkerler mundaı múmkinshilikterdi paıdalana alatyndaı iskerlik ortanyń bolý qajettigi sózsiz. Biraq, biz devalvatsııa shyǵynymen de qatar júretindigin qaperden shyǵarmaýǵa tıispiz. Inflıatsııa kóterildi jáne dollarmen qaryz alǵan kompanııalar men adamdar jáne zaımdar bergen bankter qıyn jaǵdaıǵa dýshar boldy. Sondyqtan da biz Ortalyq bank aqsha-nesıe saıasaty tetikterin paıdalana otyryp, ınflıatsııany odan ary tómendetýi, óziniń aqsha operatsııalaryn naqty jarııalaýy jáne bankterge monıtorıgti kúsheıtýi qajet dep sanaımyz.

- Óńirdegi elder sııaqty Qazaqstannyń da kórshi Qytaı men Reseıdiń ekonomıkasyndaǵy ahýalǵa táýeldi ekendigi qupııa emes. Osy rette HVQ-nyń bul elderge boljamy qandaı? Qazaqstan, jalpy óńir bul elderden týyndaıtyn teris saldarmen qalaı kúrese alady?

- 2015 jyly Reseı ekonomıkasy teris ósim qarqynyna ıe boldy jáne onyń qalpyna kelýi munaı baǵasynyń odan ary quldyraýyna baılanysty 2016 jyldyń sońǵy aılaryna shegerilip otyr. Degenmen, Reseıde júrgizilgen sharalar bul kúızelistiń saldaryn birshama álsiretti. ıAǵnı, bul el aıyrbas baǵamyn erkindikke jiberip, bank júıesi kapıtalyn tolyqtyrǵan bolatyn.

Saýda-sattyqta barynsha mańyzdy seriktes sanalatyn Qytaı úshin biz aǵymdaǵy jyly ekonomıka ósimi 6,5 paıyz, al kelesi jyly 6,2 paıyz deńgeıinde bolady dep boljaýdamyz. Qytaı shyn máninde óz ekonomıkasyn qaıta teńgerimdeýde qıyn kezeńdi bastan keshirýde. Biraq, saıası sharalar men qurylymdyq reformalardy durys túıindestire alsa, el bul kezeńdi tabysty eńsere alady.

Teris saldar týyndaýyna baılanysty Qazaqstan qandaı sharalar qabyldaý kerek? Birinshiden, joǵaryda atap ótkenimdeı, aqsha-nesıe jáne baǵam saıasatyna baılanysty ıkemdilikti saqtap qalý mańyzdy. Bul keleshektegi qajettilikti qanaǵattandyrý úshin qordy saqtaýǵa, ıaǵnı, valıýtalyq qordyń joǵalýyn toqtatýǵa kómek beredi. Valıýta baǵamyn túzetý baǵanyń joǵarlaýyna túrtki boldy. Sondyqtan aqsha-nesıe saıasatynda ınflıatsııalyq qysymǵa qarsy turýǵa basa mán bergen jón.

Ekinshiden, salyq-bıýdjet saıasaty sharalaryna qatysty birqatar qosymsha maqsatty baǵyttar men ýaqytsha shyǵystar ekonomıka belsendiligin qoldaýǵa múmkindik bere alady. Tolyqtaı alǵanda, bolashaq urpaq úshin dáneker qor retinde qarjy jınaýdy, sonymen qatar memleket qaryzyn ekonomıkalyq qolaıly deńgeıde ustap turýdy jalǵastyrý mańyzdy?

- Aǵymdaǵy jyly Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi. Sizdiń bizdiń elimiz, elordamyz Astana, Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev jaıyndaǵy jeke pikirińiz qandaı?

- Sońǵy shırek ǵasyrda elderińiz jáne kórshilerińiz alǵa qaraı aýqymdy joldy eńserdi jáne kóptegen jetistikterimen maqtana alady. Qazaqstan - bul bolashaǵynan zor úmit kúttiretin el. Ol munaı men basqa da bırjalyq taýarlardyń iri eksporttaýshysy bolyp sanalady jáne Eýropa men Qytaıdyń arasyndaǵy mańyzdy strategııalyq orynǵa ıe. Sonymen qatar sizder shyn mánde ádemi de biregeı jańa elordalaryńyz Astanany saldyńyzdar, bul óte zor jetistik desek artyq emes.

Men joǵaryda ártaraptandyrý men ózge de reformalardyń mańyzdylyǵyn eskertip ótken edim. Prezıdent N.Nazarbaev Qazaqstan úshin «Qazaqstan-2050» baǵdarlamasy men «100 naqty qadam» ult josparyn qosa alǵanda tamasha jospar belgiledi. Bul baǵdarlamalarda belgilengen josparlar durys baǵytqa jol silteıdi jáne biz ony Qazaqstanmen ótetin turaqty konsýltatsııalarymyz barysynda talqylaýymyzdy asyǵa ári qyzyǵa kútip júrmiz.

- Taıaýda Time jýrnaly Sizdi álemniń eń yqpaldy adamdarynyń tizimine qosty. Sizdiń reaktsııańyz qalaı boldy? Jalpy, jeke tabysyńyzdyń syry nede?

- Ózge de tanymal tulǵalarmen birge eń yqpaldy adamdardyń qatarynda bolý zor qurmet. Úkimetterdiń laýazymdy qyzmetkerlerine azamattardyń ómirin jaqsartý úshin saıasattyń ońtaıly sharalary týraly usynys bere otyryp, ózimniń kúndelikti jumystarym arqyly yqpal etip qana qoımaı, sonymen birge bizge múshe memleketterge saparlap, túrli adamdarmen suhbat qurý múmkindigine ıe bolǵanyma qýanyshtymyn. Men úshin jas býynmen óz tájirıbemmen bólisý múmkindigi bolǵandyǵy barynsha mańyzdy. Olar maǵan da zor yqpal etedi.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!

Halyqaralyq valıýta qorynyń basqarýshy dırektory Krıstın Lagard sonymen qatar Úkimet Úıinde Qazaqstan Premer-Mınıstri Kárim Másimovpen kezdesip, aqsha-nesıe saıasatyn jetildirý máselelerin talqylady. Taraptar aqsha-nesıe saıasatyn, qurylymdyq reformalar ótkizýdi jetildirý salasyndaǵy, sondaı-aq Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýynyń ortasha merzimdi perspektıvalary máseleleriniń keń aýqymyn talqylady. «Sizge jáne Sizdiń mamandaryńyzdan quralǵan komandaǵa yntymaqtastyq, tehnıkalyq qoldaý jáne usynystar úshin alǵys aıtamyn», - dedi K.Másimov.

Premer-Mınıstr Qazaqstan Úkimeti syrtqy jaǵymsyz faktorlardy jumsartýǵa bar kúsh-jigerin salyp jatqanyn basa aıtyp, eldiń turaqty damýyna baǵyttalǵan ınstıtýtsıonaldyq reformalar aıasyndaǵy Úkimet júzege asyryp jatqan sharalar jaıly málimdedi. Sondaı-aq Kárim Másimov HVQ múshelerine Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń Astana Halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurý týraly ıdeıasyn tanystyrdy. Óz kezeginde K.Lagard Qazaqstan «Ulttyq qor quryp, durys jasady. Bul talyqsytpanyń bir bóligin jeńildetý úshin aqsha-nesıe saıasatynda epti tásilge múmkindik beredi» dedi. Krıstın Lagard jyly qabyldap, HVQ aımaqtyq konferentsııasyna qatysýǵa shaqyrǵany úshin alǵysyn aıtty. «Bul keremet bastama dep esepteımin. Menińshe, ony paıdaly forýmǵa aınaldyrýǵa bolady, ol jerde qarjy mınıstrleri aımaqtyq deńgeıde bir-birimen suhbattasa alar edi», - dep atap ótti HVQ basshysy.

Halyqaralyq valıýta qorynyń Óńirlik konferentsııasynda qysqa jáne orta merzimdi perspektıvaǵa arnalǵan ún qatý sharalary talqylandy. Bul týraly QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov málim etti. Birneshe mınýt buryn ǵana Halyqaralyq valıýta qorynyń óńirlik konferentsııasy óz jumysyn aıaqtady. Oǵan Ortalyq Azııa, Kavkaz elderiniń, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq boıynsha seriktesterimiz, Reseı men Belarýstiń Úkimet ókilderi qatysty. Bul konferentsııaǵa Halyqaralyq valıýta qorynyń dırektory Krıstın Lagardtyń qatysqandyǵy úshin qýanyshtymyz. Lagard hanym, Astanada óńirlik konferentsııa ótkizý bastamasyna qoldaý bildirgenińiz úshin jáne oǵan ózińizdiń qatysqanyńyz úshin shynaıy rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Óńirdegi ahýalǵa qatysty konstrýktıvti suhbattastyq pen pikir almasý barysynda biz ortamerzimdi keleshekte qysqa merzimdi shoktarǵa qarsy turý sharalaryn talqyladyq», - dedi K.Másimov.

Onyń atap ótýinshe, konferentsııa barysynda makroekonomıkalyq saıasat negizderi, monıtorıng júıesi ınstıtýttaryn nyǵaıtý qajettiligi, óńirlik ıntegratsııa, qurylymdyq reformalardy júzege asyrý máseleleri jan-jaqty talqyǵa tústi.

Krıstın Lagardtyń aıtýynsha, Qazaqstan ərtúrli faktorlar ekonomıkalyq ósimge yqpal ete almaıtyn qolaısyz kezeńge tıisti rezerv daıyndaı bilgen. Halyqaralyq valıýta qorynyń aımaqtyq konferentsııasyn qorytyndylaý úshin QR Premer-mınıstri Kárim Məsimovpen birlesken baspasóz məslıhatyn ótkizgen HVQ-nyń basqarýshy dırektory Krıstın Lagard osylaı məlim etti.

«Astana - Qazaqstan halqynyń turaqtylyǵyn aıqyn dáleldeıtin faktor. Astana qalasyna qýana qaıta kelemin»,-dedi jýrnalıster aldynda ol.

«Jalpy, Qazaqstanǵa toqtalar bolsam, bıyl təýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn atap ótetin Qazaqstannyń tabıǵı resýrstardy, tabıǵı baılyqtardy qoǵam ıgiligi úshin jumsaı bilgeni maǵan qatty əser etti. Sondaı-aq, Qazaqstan jel basqa jaqtan soǵyp, ərtúrli faktorlar ekonomıkalyq ósimge yqpal ete almaıtyn qolaısyz kezeńderge rezerv daıyndaı bildi. Kezinde 7 paıyzdan asqan ósim qazir bir paıyzǵa deıin tómendep ketti. Kelesi jyly bul kórsetkish artady degen úmittemiz. Osyndaı qıyn kezde Qazaqstan keshendi sharalardy qolǵa aldy. Atap aıtsaq, aqsha nesıe saıasatyn qolǵa aldy. Bul der kezinde qolǵa alynǵan shara boldy. Jalpy, biz aqsha nesıe saıasatyn jalǵastyrý baǵytyndaǵy Qazaqstannyń resmı organdary paıdalanǵan is-qımyldardy qoldaımyz. Bul is-qımyldar keıbir aıaqasty oqıǵalardy joıdy»,-dedi K.Lagard.

Sondaı-aq QR Prezıdenti janyndaǵy Sheteldik ınvestorlar keńesi aýqymynda Qazaqstannyń Premer-Mınıstri Kárim Másimov jetekshi álemdik kompanııalardyń basshylarymen birqatar ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Atap aıtqanda, Úkimet basshysy munaı-gaz, ken óndirý, farmatsevtik sektorlar kompanııalarynyń, sondaı-aq konsaltıngtik fırmalar men qarjylyq ınstıtýttardyń ókilderimen kezdesti. Kelissózder barysynda taraptar ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartý, Qazaqstanda birlesken jobalardy júzege asyrý, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy qurylýy aýqymynda ózara is-qımyl máselelerin talqylady, eldegi jáne álemdegi aǵymdaǵy ekonomıkalyq jaǵdaı jóninde pikir alysty. Kezdesýler qorytyndylarymen suhbattasýshylar ózara tıimdi yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge ázir ekendikterin bildirdi.

Osy keńes aýqymynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy bazasynda Toronto bırjasy úlgisindegi jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa arnalǵan alań qurylatyny belgili boldy. Bul týraly QR Prezıdenti janyndaǵy Shetel ınvestorlary keńesiniń 29-shy otyrysynda atalǵan ortalyqtyń basqarýshysy Qaırat Kelimbetov málim etti.

«Qazirgi ýaqytta AHQO-nyń bırjalyq jáne eseptik-klırıngtik ınfraqurylymyn qurý aıasynda strategııalyq seriktester úshin usynystar ázirleý boıynsha ortalyq pen halyqaralyq iri kompanııalar konsýltatsııalyq qyzmetter kórsetý kelisimsharty jasaldy. Biz AHQO bazasynda Toronto bırjasy úlgisindegi jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa arnalǵan alań qurýdy josparlaýdamyz. Onda árbir kompanııa óz jobasyn damytýǵa kapıtal tarta alady», - dedi Q.Kelimbetov.

Onyń aıtýynsha, kapıtaldyń lokaldy naryǵynyń ótimdiligin arttyrý maqsatynda AHQO bırjasynda «ulttyq chempıondarǵa» ІRO ótkizý jáne aktsııalaryn jarııa ornalastyrý arqyly tartymdy kvazımemlekettik kompanııalardy jekeshelendirý josparlanýda.

Qazaqstanda dástúrli túrde ótkizilip kele jatqan halyqaralyq «KADEX-2016» qarý-jaraq pen áskerı tehnıka kórmesine qatysýshy elder sany jyldan-jylǵa artyp keledi. Qorǵanys salasyndaǵy aýqymdy is-sharalardyń birine aınalǵan kórme qatysýshylary men qonaqtaryna bıyl ulttyq taǵamdar usynylady. Astanadaǵy IV halyqaralyq «KADEX-2016» qarý-jaraq pen áskerı tehnıka kórmesiniń bastalýyna sanaýly kúnder qaldy. Kórsetiletin tehnıka kórme ótkiziletin orynǵa shoǵyrlana bastaıdy. Al uıymdastyrýshylar kelýshiler men qatysýshylar úshin sońǵy jumystardy júrgizip jatyr. QR Qorǵanys mınıstrliginen habarlaǵandaı, «KADEX-2016» kórmesine kelýshiler qorǵanys ónerkásibiniń kórsetiletin obektilerin óz kózimen kórip, erekshe áser alyp qana qoımaı, kórme uıymdastyrýshylary daıyndaǵan sharalarǵa kóńilderi tolyp, bir marqaıyp qalary anyq.

«Qoǵamdyq tamaqtanýdy uıymdastyrý úshin kórmege qatysýshylar men kelýshiler úshin ulttyq stıldegi 10 kıiz úı ornatylady. Eki kıiz úıde ulttyq kádesyılar satylady, bireýinde qazaq turmysynyń dástúri men mádenıetin, qalǵan jeteýinde ulttyq as máziri, ıaǵnı, qazy-qarta, qymyz, shubat, kóje, sondaı-aq ózge elderdiń taǵamdary satylymǵa shyǵady», - delingen habarlamada.

Taǵam baǵalary naryq baǵasyna qaraǵanda qoljetimdi bolady, - deıdi uıymdastyrýshylar. Bir kúnde 1500-2000 adamǵa qyzmet kórsetiledi dep kútilýde. Odan basqa, meımandar úshin ulttyq jáne eýropalyq as máziri bar «Lagýna» eki palatkaly meıramhana ashyq bolady. Sonyń ishinde jáne taza aýada aýqattanýǵa bolady. Úsh jerde fastfýdy jáne salqyndatylǵan sýsyndary bar tez tamaqtaný palatkalary, sondaı-aq pavılondar arasynda 5 palatka bolady. Qoǵamdyq tamaqtaný oryndary kórme bastalǵan sátten bastap sońǵy klıentke deıin ashyq bolady.

IV halyqaralyq «KADEX-2016» qarý-jaraq pen áskerı tehnıka kórmesi qorǵanys salasyndaǵy aýqymdy is-sharalardyń birine aınalatynyn esterińizge sala keteıik. Kórmege daıyndalýǵa kóptegen mamandar men birshama birlik áskerı tehnıka tartylǵan. Kórme qorǵanys ónekrásibi salasyndaǵy mamandardy ǵana emes, sonymen birge buqaralyq medıanyń nazaryn aýdartýda. Kórmeni álemniń 15-ten asa elinen buqaralyq aqparat quraldarynyń 300-den asa ókili jarııalaıtyn bolady.

Búgingi tańda álem elderi úshin lańkestikke qarsy kúreste din taqyryby da ózekti bolyp tur. Qazaqstan da atalǵan máseleden tys qalmaı, ózindik únin qosýda. Máselen, agenttik saıtynda Astanadaǵy «Din lańkestikke qarsy» konferentsııasyna 41 elden ókilder keletini týraly materıal jaryq kórgen. Oǵan birqatar elderdiń parlament músheleri men álemdik konfessııalardyń ókilderi qatysady dep kútilýde.

Atap aıtqanda, konferentsııaǵa 41 elden 63 delegat keledi. «Din ekstremızm men lańkestikke qarsy ekeni belgili. Osy rette dinde tózimdilik nasıhattalady. Dinı jáne saıası baǵyttaǵy kóshbasshylar osy qundylyqtardy barsha adamdarǵa jetkizýi tıis, ásirese jastarǵa durys baǵdar bergen durys. Negizgi kúsh-jigerdi qaqtyǵystardy doǵarýǵa jumyldyrý qajet. Óıtkeni, tek beıbitshilik pen kelisim ǵana órkenıetter damýynyń negizi bola alady»,- dedi senator Georgıı Kım Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetindegi baspasóz máslıhatynda. Onyń sózine qaraǵanda, konferentsııada Qazaqstannyń ustanymdaryna erekshe mán beriledi. Bul turǵyda elimiz etnıkaaralyq, dinaralyq jáne mádenıetaralyq úndestiksiz turaqty saıası, sondaı-aq áleýmettik-ekonomıkalyq damý múmkin emes ekenin nasıhattaýda.

«Bul konferentsııada Qazaqstan osy salada jınaqtaǵan tájirıbesimen bólisedi. Sonymen qatar osy tájirıbe negizinde eleýli konstrýktıvti usynystardy engizýde», - dedi ol.

Senator I.Adyrbekov pen ıÝ. Pogrebnıaks «Dinder terrorızmge qarsy» konferentsııasyna qatysatyn Latvııa delegatsııasynyń aldaǵy saparyn talqylady. Parlament Senaty Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Ikram Adyrbekov Latvııa Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshisi ıÝrııc Pogrebnıaksti onyń ótinishi boıynsha qabyldady. Kezdesý barysynda taraptar «Dinder terrorızmge qarsy» halyqaralyq konferentsııasyna qatysatyn Latvııa Respýblıkasy delegatsııasynyń aldaǵy saparyn talqylady.

Elshi Qazaqstan Elordasyn dinı qaıratkerler men ulttyq parlamentter depýtattaryna terrorızm men estremızmniń qaýpine, dinı tózbeýshilikke qarsy is-qımylda, konfessııaaralyq únqatysýdy ilgeriletý úshin birlesip áreket etýdiń joldaryn ashyq talqylaý úshin ortaq alań usynýdaǵy Astananyń rólin erekshe bólip aıtty. I.Adyrbekovtiń pikirinshe, «Dinder terrorızmge qarsy» konferentsııasyn ótkizý jahandyq deńgeıdegi ultaralyq jáne dinaralyq kelisimdi qoldaý jáne nyǵaıtý máseleleri jónindegi kelisilgen qadamdardy ázirleýge múmkindik beredi, sondaı-aq halyqaralyq terrorızm men ekstremızmmen kúreste konferentsııaǵa qatysýshy elderdiń joǵary zań shyǵarý organdarynyń birlesken qyzmetiniń taǵy bir kórinisi bolyp tabylady. Senator konferentsııaǵa Saeım (Parlament) tóraǵasynyń orynbasary Inese Lıbınıa-Egnere bastaǵan Latvııa delegatsııasynyń qatysý josparyna rızashylyq bildirdi.

Al AQSh Kongresmeni Qazaqstandy dindi syltaýlatqan túrli zulymdyqtarǵa jol bermeýge shaqyrady. AQSh Kongresmeni Elsı Hastıngs Astanadaǵy «Din - terrorızmge qarsy» halyqarlyq konferentsııasyna oraı QR Parlamenti Senatynyń tóraǵasy Q.Toqaevtyń atyna hat joldady. Onda Kongressmen arnaıy shaqyrý alǵanymen konferentsııaǵa qatysa almaıtyndyǵyna ókinish bildirgen. Bul týraly QR SІM baspasóz qyzmeti habarlady.

«Konferentsııada din ýaǵyzdaý erkindigin barlyq tártipke saı qamtamasyz etý jolyn qýǵan álemniń saıası jáne dinı basshylary bas qosady. Olar ózderiniń qundy ýaqytyn dinniń zorlyq pen zombylyq quraly retinde paıdalanylýyn boldyrtpaý joldaryn talqylaýǵa jumsaıdy.

Islam, hrıstıan, býddızm, ıýdaızm, ındýızm jáne daosızm sekildi túrli dinder ókilderiniń qatysýymen Qazaqstan 2003-2012 jyldary aralyǵynda tórt mańyzdy basqosýlar ótkizdi. Aldaǵy konferentsııany uıymdastyryp, Qazaqstan óńir men álemdi barlyq dinderdi qadirleýge jáne dindi syltaýlatqan túrli zulymdyqtarǵa jol bermeýge shaqyrady. Spıker myrza, Prezıdent Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstan táýelsizdiginiń alǵash jyldarynan bastap, dinı toleranttylyqty ilgeriletýde basshylyq tanytty. Bul mıras aldaǵy «Din - terrorızmge qarsy» konferentsııasynda óz jalǵasyn tabady jáne onyń bolashaǵy zor dep senimdimin. Dostaryma konferentsııada sáttilik tileımin jáne olardyń aıtýly isterin quptaımyn!», - delingen Elsı Hastınginiń hatynda.

Osy konferentsııa aıasynda Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev QHR Halyq ókilderi búkilqytaı jınalysy Іshki ister jáne ádilet jónindegi komıtet tóraǵasynyń orynbasary Chjao Chjenıýnmen kezdesti. Bul týraly Senattyń baspasóz qyzmetinen habarlandy. Senat basshysy «Dinder terrorızmge qarsy» konferentsııasyna qatysqany úshin júzdesýshige rızashylyǵyn bildirdi jáne bul shara terrorızm qaterine birlese áreket etý joldaryn ashyq talqylaý úshin ortaq alań usynǵanyn atap ótti. Taraptar sondaı-aq ekijaqty yntymaqtastyq, onyń ishinde parlamentaralyq baılanystar máselelerin talqylady. Kezdesý barysynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev jarııa etken «Nurly jol» Jańa ekonomıkalyq saıasaty men QHR Tóraǵasy Sı Tszınpınniń «Bir beldeý, bir jol» tujyrymdamasy uzaq merzimdi ózara is-qımyl kelesheginiń jalpy kórinisi mazmundalǵany týraly ortaq pikirge keldi.

Astanadaǵy «Dinder terrorızmge qarsy» atty forým aıasynda Senat Tóraǵasy GFR Býndestagynyń depýtaty Aksel Fıshermen, Mysyrdyń ýaqyptar isteri jónindegi mınıstri Muhtar Jumamen jáne Halyqaralyq beıbitshilik ınstıtýtynyń prezıdenti Tere Rod-Larsenmen de kezdesti. Júzdesýshelir halyqaralyq kún tártibindegi máseleler boıynsha pikir almasty. Konferentsııaǵa qatysýshylar terrorızm jáne ekstremızmmen kúrestegi jahandyq kúsh-jigerge syndarly ıdeıalary men óz úlesterin qosýǵa ázirligin bildirgen parlamentshiler men álemniń dinı qaıratkerleriniń bir alańǵa jınalǵan osy forým taqyrybynyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
GFR Býndestagynyń depýtatynyń málimdeýinshe, lańkestik toptardy ıslamdyq uıymdar dep sıpattaýdan bas tartýymyz qajet. Ulttyq bılikter dinı qoǵamdastyqtardyń áleýetin kóbirek nazarǵa alýy tıis. Astanada «Dinder terrorızmge qarsy» atty halyqaralyq konferentsııa barysynda GFR Býndestagynyń depýtaty Aksel Fısher málim etti. Eýropadaǵy lańkestik is-qımyldarǵa toqtalǵan Býndestag depýtaty: «Osy lańkestik áreketterge jaýapkershilikti ózderin «ıslamdyq» dep ataıtyn toptar alyp otyr. Alaıda, biz osy lańkestik toptardy ıslamdyq uıymdar dep sıpattaýdan bas tartýymyz qajet. Atap aıtqanda, bul uıymdarda ıslam atyn jamylyp, ózderiniń talaptaryn qoıýǵa quqy joq»,-dedi.

Osy oraıda A. Fısher barsha álemdi dinı qoǵamdastyqtardy qorǵaý kerektigin, qundylyqtardy lańkesterge qarsy qoldaný qajettigin atap ótti. «Ulttyq bılikter dinı qoǵamdastyqtardyń áleýetin kóbirek nazarǵa alýy tıis, dıalog qurý baǵytynda belsendi jumys atqarýy tıis. Óz kezeginde bul qoǵamdastyqtar beıbitshilikte ómir súrýdiń ortaq qundylyqtaryn nasıhattaýǵa erekshe mán berýi kerek. Biz bilim berý men áleýmettik saıasat arqyly lańkestik ortanyń qurylýyna tosqaýyl qoıa alamyz», - dedi Býndestag depýtaty. Ol Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń lańkestikpen kúres jónindegi bastamalaryn qoldaıtynyn atap ótti.

Ejelgi Qazaqstan jerimen ótken Uly Jibek jolyn jańǵyrtý jańa dáýirdiń III myńjyldyǵynyń basynda ol sol zamandaǵydaı qundy. halyqaralyq turǵyda Uly Jibek jolyn qaıta jańǵyrtyp, Qazaqstanmen basqa halyqtar arasyndaǵy mádenı, ǵylymı, saýda jáne ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtý kózdelýde. Qazaqstan «Jańa Jibek joly» jáne «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamalaryn qoldaıdy jáne QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń uzaq merzimge baǵdarlanǵan «Nurly jol» ınfraqurylymdyq baǵdarlamasyn júzege asyrýda. Bul týraly Qazaqstannyń AQSh-taǵy elshisi Qaırat Omarov ekikúndik «Shyǵys Batys Transkaspıı saýda-tranzıttik dálizi» forýmynyń ashylýynda sóılegen sózinde málim etti.

Dúnıejúzilik banktiń, iskerlik qaýymdastyqtary men korporatsııalarynyń qoldaýymen Qazaqstan, Ázerbaıjan, Grýzııa jáne Túrkııa elshilkteri uıymdastyrǵan shara a AQSh resmı, iskerlik jáne sarapshylyq toptarynyń ekijúzden asa ókilderin jınady, dep habarlady QR SІM baspasóz qyzmeti. «Qazaqstanda ınfraqurylymdy jańǵyrtý joǵary qarqynmen júrgizilýde, buǵan damýdyń zamanaýı damý baǵdarlamalyq qujattary dálel», dep málim etti «Qazaqstan temir joly» AQ vıtse-prezıdenti Qanat Alpysbaev.

Qazaqstandy Batys pen Shyǵys, sondaı-aq Soltústik pen Ońtústik arasyndaǵy «kópir» retinde kórsete otyryp, QTJ ókili "Qorǵas-Shyǵys qaqpa» AEA qurylysynyń barysy, Aqtaý portyn jańartý, Qazaqstanda logıstıkalyq ortalyqtar ashylýy, jańa temir joldar qurylysy týraly áńgimeledi. AQSh saýda palatasynyń vıtse-prezıdenti Garı Lıtman amerıkandyq bıznestiń aımaqtaǵyǵ elder úkimetimen ashylyp jatqan iskerlik múmkindikterin paıdalanýǵa daıyn ekenin qýattady.

Qazaqstannyń tórtkúl dúnıemen yqpaldastyǵy

Joǵaryda atalyp ótken Uly Jibek joly degende, aldymen esimizge aspan asty eli túsedi. Sondyqtan da bizdiń elimiz úshin Qytaı memleketimen tyǵyz qarym-qatynas ornatý asa mańyzdy. Osy baǵytta, Qazaqstan men Qytaı SІM yntymaqtastyqty damytýdyń basymdyq berilgen máselelerin jan-jaqty talqylady. Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Almatyda Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Van Imen kezdesti, dep habarlady QR SІM baspasóz qyzmetinen. Kelissózder barysynda birqatar salalar boıynsha qazaq-qytaı yntymaqtastyǵyn damytýdyń basymdyq berilgen máseleleri jan-jaqty talqylandy. «Bıylǵy jyly alda turǵan «Úlken jıyrmalyqtyń» sammıtine qatysý úshin Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Qytaıǵa jáne QHR Memlekettik keńesiniń Premeri Lı Ketsıannyń Qazaqstanǵa saparlaryn ázirleýge erekshe den qoıyldy», delingen habarlamada.

Kezdesýde sondaı-aq, ekijaqty saýda ósimin yntalandyrý úshin kólik joldaryn ártaraptandyrý, ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq yntymaqtastyqty arttyrý, sondaı-aq Qazaqstan men Qytaı aımaqtary arasyndaǵy saýda-ınvestıtsııalyq baılanystardy keńeıtýdiń ózektiligi aıtyldy. «Bizge ekijaqty saýda kólemin ulǵaıtý úshin jańa múmkindik izdeýdi jalǵastyrý qajet», - dep atap ótti osy oraıda E. Ydyrysov.

Onymen qatar, transshekaralyq ózenderdiń sý resýrstaryn utymdy paıdalaný, mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtý jáne týrızm salalaryndaǵy yntymaqtastyq boıynsha máseleler de ekijaqty kezdesýde sóz boldy. Qytaı tarapy ózara tıimdilik negizinde Qazaqstanmen jan-jaqty yntymaqtasýǵa jáne bir-birin qurmetteýge daıyn ekenin bildirdi. «Jol kartasyn» tıimdi ázirleý úshin biz «Nurly jol» baǵdarlamasy men «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» bastamasy boıynsha birlesken jumys tobyn qurýǵa nıettimiz. Qytaı eliniń tıisti mekemeleri bul jumysqa kirisip ketti», - dep málimdedi Van I. Kezdesý barysynda kókeıkesti jahandyq jáne óńirlik máseleler, onyń ishinde Aýǵanstandaǵy ahýal, Sırııadaǵy jaǵdaı, halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızmniń qaýpi boıynsha máseleler qozǵaldy. Eki jaq Birikken Ulttar Uıymy, Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi keńesi jáne basqa da kópjaqty formattar aıasynda ózara ic-qımyl jáne ustanymdardy úılestirýdi nyǵaıtýǵa múddeli ekenin bildirdi. «Pikir almasýlar qorytyndysy boıynsha, taraptar ózara tıimdi ekijaqty yntymaqtastyqty damytý boıynsha aldaǵy qadamdardy aıqyndap, dástúrli dostyq sıpattaǵy qatynastardy ustanýǵa senimdilikterin rastady», -delingen habarlamada.

Aıta keteıik, Qytaıdyń syrtqy saıası vedomstvosynyń basshysy saparynyń basty mindeti Tashkentte 23-24 maýsym aralyǵynda ótetin Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń sammıtin ázirleý maqsatyndaǵy ShYU-ǵa múshe memleketterdiń Syrtqy ister mınıstrleri keńesine qatysý. Sol úshin ol Tashkentke barar jolda Almaty jáne Bishkek qalalarynda toqtady.

Sondaı-aq Qazaqstan men ShUAÓ arasyndaǵy ekijaqty qatynastardy damytý perspektıvalary talqylandy. Úkimet úıinde QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev Qytaıdyń Kommýnıstik partııasy OK-niń Saıası bıýrosynyń Múshesi, QHR Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq ólkesiniń (ShUAA) partkomynyń Hatshysy Chjan Chýnsıanmen kezdesý ótkizdi. Taraptar Qazaqstan men ShUAÓ arasyndaǵy eki jaqty qatynastardy damytýdyń jaǵdaıy men perspektıvalaryn qarastyrdy. Baqytjan Saǵyntaev pen Chjan Chýnsıan mádenı jáne saýda-ekonomıkalyq baılanystardyń nyǵaıǵandyǵyn aıtty, oǵan «Qorǵas» Halyqaralyq shekara mańyndaǵy yntymaqtastyq ortalyǵynyń jumysy, QHR aýyl sharýashylyǵy ónimderi úshin «jasyl dálizdiń» ashylýy, «Dostyq-Alashankoý», «Altynkól-Qorǵas» temirjoldary arqyly júk aǵymynyń artýy, Lıanıýngan teńiz termınalynda yntymaqtastyqtyń artýy kórneki dálel. Osyǵan baılanysty QR Premer-Mınıstriniń Birinshi orynbasary men ShUAÓ partkomynyń Hatshysy QR men QHR Óńiraralyq yntymaqtastyǵy forýmyn qurýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Kelissózder barysynda sondaı-aq saýda-ekonomıkalyq, ındýstrııalyq jáne ınnovatsııalyq yntymaqtastyq, kóliktik jobalar, aýyl sharýashylyǵy aıasyndaǵy ózara is-qımyl máseleleri talqylandy.

QHR SІM basshysynyń aıtýnysha, Qytaı men Qazaqstan ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa daıyn. Bul týraly Almatyda QR Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysovtyń Qytaı Halyq Respýblıkasynyń mınıstri Van I myrzamen kezdesýinde málim boldy. Kezdesý qorytyndysy boıynsha ótkizilgen brıfıng barysynda mınıstr Van I kezdesýdiń jaqsy ótkendigin jáne mańyzdy kelisimder jasalǵandyǵyn atap ótti.

«Eki el basshylarynyń arqasynda Qytaı men Qazaqstan, taǵdyry ortaq qoǵamdastyqqa aınalyp keledi. Aldaǵy ýaqytta Tashkentte ótkiziletin Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń kómegimen, sondaı-aq, QR Prezıdenti N. Nazarbaevtyń «Úlken jıyrmalyq» sammıtine qatysýyn uıymdastyrý arqyly biz aldaǵy ýaqytta eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtqymyz keledi. Ondaǵy maqsat - eki jaqty áriptestikti turaqty túrde jańa mazmunmen tolyqtyryp otyrý», - dedi Van I. Sonymen qatar, QHR syrtqy saıasat vedomstvasynyń basshysy kezdesý barysynda «Nurly jol» baǵdarlamasy men «Jańa Jibek jol ekonomıkalyq beldeýi» jobasyn ushtastyrý máselesine kóp kóńil bólingendigin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, osy baǵytta Jol kartasyn ázirleý boıynsha birlesken jumys tobyn qurý jóninde ortaq kelisimge qol jetkizilgen.

Kezdesý barysynda buǵan deıingi ındýstrıaldyq yntymaqtastyq aıasynda qol jetkizilgen jetistikterge eki tarap ta rızashylyq bildirip, aldaǵy ýaqytta da óndiris salasynda yntymaqtasýdy jalǵastyrýǵa daıyn ekendikterin jetkizdi. «Bul yntymaqtastyq áriptesterimizge ekonomıkany ártaraptandyrýǵa kómektesedi degen nıettemiz. Buǵan Qazaqstannyń áleýeti jetedi. Biz Qazaqstan halqynyń ýaqytsha qıyndyqtardy eńserip, jarqyn bolashaqqa jol ashatyndyǵyna senimdimiz», - dedi Van I.

Qazaqstannyń TMD elderimen baılanysy ózekti taqyryp. Sonyń shinide, baǵzy zamannan beri úzilmeı jalǵasyp kele jatqan Qazaqstan men Reseı yntymaqtastyǵy qos memleket úshin qashan da esh mańyzyn joǵaltqan emes. Sondyqtan kórshiles elmen qarym-qatynastar jaıly "QazAqparat" HAA saıtynda jarııalanǵan materıaldar legi de úzdiksiz jarııalanyp keledi. Onyń birine súıensek, RF Federaldyq Jınalysy Federatsııa Keńesiniń Tóraıymy Valentına Matvıenkonyń aıtýynsha,
Qazaqstan men Reseı óńirleriniń yntymaqtastyǵy joǵary nátıje berýde. Qazaqstan men Reseıdiń arasyndaǵy ózara taýar aınalymy kóleminiń 70 paıyzdan astamy shekara mańyndaǵy saýdaǵa tıesili. Bul týraly QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevpen kezdeskennen keıin RF Federaldyq Jınalysy Federatsııa Keńesiniń Tóraıymy Valentına Matvıenko málim etti. «Búginde RF-tiń 76 sýbektisi Qazaqstannyń óńirlerimen belsendi ózara árekettesýde. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha ózara taýar aınalymynyń 70 paıyzdan astamy shekara mańyndaǵy saýdaǵa, óńiraralyq ózara is-qımylǵa tıesili. Bul jaqsy kórsetkish», - dep toqtaldy V.Matvıenko. Eki el arasynda ózara taýar aınalym kólemin arttyrýdyń áleýeti joǵary ekenine toqtalǵan ol, «Aımaqaralyq shekara mańy yntymaqtastyǵynyń nátıjeliligi joǵary, sebebi bul turǵyda bıýrokratııa azdaý, ıaǵnı osy rette naqty ister men jobalar jáne yntymaqtastyqtyń baǵdarlamalary qamtylǵan. Bul baǵytta reseılik jáne qazaqstandyq taraptardyń ózara nıettestigi óte joǵary», - dep atap ótti V.Matvıenko.

Reseı tarapy Qazaqstanda turyp jatqan RF azamattaryn medıtsınalyq kómekpen tolyq kólemde qamtamasyz etýdi ótindi. Reseı tarapy Qazaqstanda turyp jatqan RF azamattaryn medıtsınalyq kómekpen tolyq kólemde qamtamasyz etý máselesin sheshýdi ótindi. Bul týraly búgin QR Parlamenti Senatynda RF Federaldyq Jınalysy Federatsııa Keńesiniń Tóraıymy Valentına Matvıenko málim etti. «Biz bul máseleni talqylaǵan bolatynbyz. Osy rette Qazaqstanda turyp jatqan reseılik azamattarǵa tegin medıtsınalyq qyzmetke qoljetimdilik Reseıdegi Qazaqstan azamattaryna tıesili medıtsınalyq kómek deńgeıinde retteledi dep úmittenemiz»,-dep toqtaldy V.Matvıenko. Onyń sózine qaraǵanda, Reseıde Qazaqstan azamattaryna tegin medıtsınalyq qyzmetterdiń tolyq kólemi eskerilgen. «Birneshe jyl buryn Qazaqstanda jańa zańnama qabyldanǵannan keıin, Qazaqstandaǵy reseılik azamattar tegin medıtsınalyq kómekti tek shuǵyl jaǵdaılarda ǵana alýǵa quqyly boldy. Al zertteýler, ómirlik mańyzdy dáriler, ınsýlın boıynsha barlyǵy aqyly negizde», - dedi ol. Bul turǵyda V.Matvıenko tıisti sheshim jasaý úshin talqylaýlar júrgizýge shaqyrdy.

Budan soń RF Federaldyq Jınalysy Federatsııa Keńesiniń Tóraıymy Valentına Matvıenko men QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev jumys saparymen Batys Qazaqstan oblysyna keldi. BQO ákimdiginde ótken kezdesýdi Senat Tóraǵasy Q.-J.Toqaev ashyp, keshe ekinshi dárejeli «Dostyq» ordenimen marapattalǵan V.I.Matvıenkony nagradasymen quttyqtap, mundaı saparlardyń eki eldiń baılanysyn odan ári ornyqtyrýda mańyzy zor ekendigin atap kórsetti.

Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov mártebeli meımandarǵa «qosh keldińiz» aıtyp, óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy týraly qysqasha málimet berdi. Reseıdiń Samara, Saratov, Orynbor, Astrahan jáne Volgograd syndy bes birdeı óńirimen shektesetin Batys Qazaqstan oblysy shekaralas jáne dostyq qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa múddeli. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń atap ótkenindeı, Qazaqstan men Reseıdiń arasyndaǵy yntymaqtastyq, tatý kórshilik pen dostyq tamyry tereńde, ǵasyrlar qoınaýynan bastaý alady. Bul rette Batys Qazaqstan oblysy da kórshiles aımaqtarmen óndiris pen saýda, mádenıet, ǵylym men bilim jáne basqa salalarda tabysty baılanys jasaýda. Óńirde seksennen astam ult ókilderi tatý-tátti ómir súrýde, túrli merekelerdi birge atap ótedi, árqaısysynyń óz tili men mádenıetin, salt-dástúrin saqtap, damytýyna tolyq múmkindik bar. Ultaralyq kelisimdi nyǵaıtýda Qazaqstan Prezıdenti basshylyq etetin Qazaqstan halqy Assambleıasy úlken ról atqaryp keledi. Óńirdiń ekonomıkalyq áleýeti joǵary. Eýropa, Reseı, Qytaı jáne basqa elderden keletin taýarlar tasqyny Batys Qazaqstan arqyly ótip, ónerkásiptiń, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna ıgi yqpal etýde. Jahandyq ózgeristerdi eskergende, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tıimdiligine kóz jete túsedi. Tek ótken jyly ǵana BQO-nyń Reseı Federatsııasymen syrtqy saýda aınalymy 433 mln. dollardy qurady. Qazirgi kezde oblysta reseılik kásipkerlerdiń qatysýymen saýda, tasymaldaý jáne óndiris salasynda eki júzdeı kásiporyn tirkelgen. Sonyń ishinde un jáne makaron ónimderin óndiretin «Martın» AQ, metall ónimderin shyǵaratyn «KazArmaProm» AQ, sorǵy-kompressor turbalaryn óndiretin «KazTrýbprom» JShS syndy birlesken kásiporyndardy bólip aıtýǵa bolady. Ótken jyly aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń taýar aınalymy ósip, bul 254 tonna sıyr eti, 7500 bas iri qara, 1326 tonna aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń tuqymyn qurady.

Valentına Matvıenko óz sózinde Qazaqstanǵa jumys saparynyń jemisti bolǵanyn, endigi maqsat ekijaqty qarym-qatynastardy odan ári tereńdetý ekendigin jetkizdi. Bul rette Qazaqstanda memlekettik reformalar men baǵdarlamalardy júzege asyrýda oń tájirıbeler jınaqtalǵanyn atap ótti. V.Matvıenko jumys sapary barysynda Dostyq úıinde Batys Qazaqstan oblysyndaǵy etnomádenı birlestikter jumysymen tanysyp, ókilderimen kezdespekshi. Sondaı-aq Oral qalasynyń kórikti jerlerinde bolmaqshy.

Al Sankt-Peterborǵa sapar aıasynda qazaqstandyq senatorlar IV halyqaralyq «Eýrazııalyq ekonomıkalyq keleshek» forýmyna qatysty, sondaı-aq TMD PAA-nyń: mádenıet, aqparat, týrızm jáne sport jónindegi; memleket qurylysy jáne jergilikti ózin-ózi basqarý tájirıbesin zerdeleý jónindegi; saıası máseleler men halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi; agrarlyq saıasat, tabıǵı resýrstar jáne ekologııa jónindegi; quqyqtyq máseleler jónindegi turaqty komıssııalarynyń otyrystaryna qatysty. Assambleıanyń qyryq tórtinshi jalpy otyrysy barysynda parlamentshiler TMD ǵarysh keńistigin zertteý jáne beıbit maqsatta paıdalaný salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly konventsııanyń jobasyn, «Bıoenergetıkany damytýdyń negizderi týraly», «Ekologııalyq saraptama týraly», «Aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý salasynda GÓA-ny taratý jáne paıdalaný týraly», «Bıologııalyq alýandyqty saqtaý, turaqty paıdalaný jáne qalpyna keltirý týraly», «Aǵartý qyzmeti týraly» úlgi zań jobalaryn qarady.

Sankt-Peterborda Senat tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy Parlamentaralyq assambleıasy keńesiniń otyrysyna qatysty. Bul otyrystyń ereksheligi - halyqaralyq parlamenttik uıymdardyń basshylary - Parlamentaralyq odaqtyń, Eýropa keńesi Parlamenttik assambleıasynyń, EQYU Parlamenttik assambleıasynyń tóraǵalary, sondaı-aq ártúrli elder parlamentteriniń shaqyrylǵan tóraǵalarynyń qatysýy bolyp tabylady. Q.Toqaev parlamentaralyq uıymdardyń halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máseleler boıynsha ózara is-qımylynyń keleshegi talqylanǵan shaǵyn ortada bolǵan kezdesýde sóz aldy. Parlamenttik dıplomatııanyń róli arta túskenin atap óte kelip, Qazaqstan Senatynyń basshysy álemdik parlamenttik qoǵamdastyq zerdeleýi tıis yntymaqtastyqtyń naqty baǵyttaryna áriptesteriniń nazaryn aýdardy.

Birinshiden, Q.Toqeavtyń usynysy boıynsha, parlamentterdiń depýtattary barlyq halyqtardyń ortaq jaýyna aınalǵan ári shekarany, ulttyq egemendikti, mádenıet pen dástúrdi moıyndamaıtyn halyqaralyq terrorızmge qarsy quqyqtyq is-qımyldy kúsheıtýi tıis. Tóraǵa áriptesterin Astanada 31 mamyrda ótetin «Dinder terrorızmge qarsy» halyqaralyq konferentsııasyna qatysýǵa shaqyrdy, oǵan búkil álemniń parlamentshileri men álemdik jáne dástúrli dinderdiń ókilderi alǵash ret jınalady.

Ekinshiden, Q.Toqaevtyń aıtýynsha, ıadrolyq qarýdyń taralyp ketýi adamzattyń ómir súrý bolmysyna qaýip tóndirip otyr. «Ol týraly saıasatkerler de, aldyńǵy qatardaǵy ǵalymdar da, azamattyq qoǵam da udaıy aıtyp keledi, alaıda is júzinde atqarylǵan ister joqtyń qasy. Parlamentshiler ıadrolyq qarýdyń taralýyna «joq» dep naqty aıtýǵa mindetti. Tolyqtaı qarýsyzdanýǵa qol jetkizýge, ıAdrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń oryndalýy men ıAdrolyq qarýlardy synaýǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń tezirek kúshine enýin jaqtaý kerek», - dep atap ótti Senat tóraǵasy.

Q.Toqaev ulttyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi mılıtarızmge qarsy is-qımyldy parlamentshilerdiń halyqaralyq is-qımyldaǵy úshinshi baǵyty retinde atady. «Áskerı salaǵa bólinetin aýqymdy qarjy (jylyna 2 trıllıon dollarǵa deıin) damýdyń maqsattaryna berilýi múmkin edi», - dedi ol. Prezıdent N.Nazarbaevtyń «Álem. XXI ǵasyr» Manıfesindegi derekterdi keltire otyryp, tóraǵa parlamentshiler halyqaralyq jaǵdaıdy ýlandyratyn soǵys indetiniń odan ári taralýyna jol bermeýde parlamentshilerge erekshe jaýapkershilik júkteletinin atap ótti.

Tórtinshiden, Senat tóraǵasynyń pikirinshe, kóptarapty parlamenttik dıplomatııa saýda-ekonomıkalyq baılanystardy údetýge járdemdesip, mádenı jáne gýmanıtarlyq almasýlardy yntalandyrý kerek. Q.Toqaev parlamentaralyq forýmdarǵa qatysýdan parlamentshilerdi oqshaýlaýdan bas tartýǵa shaqyrdy, óıtkeni, «parlamentaralyq baılanystar halyqtar arasyndaǵy kommýnıkatsııanyń mańyzdy arnasy bolyp qala berýi tıis».

«Batys Eýropa - Batys Qytaı» dálizi aıasynda Qazaqstan arqyly Qytaıdan men Ortalyq Azııadan Reseıge qaraı taýar aınalymy 2 esege artty. Bul týraly Astanada Qazaqstan Parlamenti Senaty men Reseı Federatsııa Keńesiniń arasyndaǵy Yntymaqtastyq jónindegi komıssııanyń segizinshi otyrysynda QR Investıtsııalar jáne damý birinshi vıtse-mınıstri Jeńis Qasymbek málim etti. «Búginde biz «Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq avtomobıl dálizi boıynsha alǵashqy nátıjelerdi kórip otyrmyz. Atap aıtqanda, Qazaqstan arqyly taýar aınalymy, júk aınalymy, trafık kólemi artty, osy rette Qytaı jaǵynan, sonymen qatar Ortalyq Azııadan Reseıge qaraı tasymal eki esege ósti. Bul dáliz boıynsha júk tasymalyn 30 mln tonnadan astam deńgeıde baıqap otyrmyz. Osy kórsetkishter Qazaqstan ishindegi elimizdiń júk tasymaly emes, ıaǵnı bul ımport-eksport jáne tranzıt bolyp tabylady. Bul jobanyń áleýeti joǵary ekenin kórip otyrmyz»,-dedi vıtse-mınıstr.

Aıta keteıik, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy yntymaqtastyq aıasynda bul - iri ıntegratsııalyq jobalardyń biri. Qytaıdaǵy Lıanıýngan portynan Sankt-Peterborǵa deıingi dáliz 8 myń 400 shyqyrymǵa jýyq. Osy rette Qazaqstan arqyly 2 myń 787 shaqyrym ótedi. Búginde Qazaqstan arqyly ótetin negizgi jol qurylystary aıaqtaldy.

Al 2020 jylǵa qaraı Qazaqstan tarapy Qytaıdan Pavlodarǵa jáne Ombyǵa tranzıttik dálizdi salýdy josparlap otyr. Bul týraly Astanada QR Investıtsııalar jáne damý birinshi vıtse-mınıstri Jeńis Qasymbek málim etti. «Jalpy, bizdiń 2020 jylǵa deıingi jol qurylysy baǵdarlamasy turǵysynda Qytaı jaǵynan qosymsha bir dálizdi salýdy josparlap otyrmyz. Osy baǵytta Shyǵys Qazaqstan arqyly Pavlodar jáne Omby baǵytynda joldyń qurylysy eskerilýde. Bul joba 2020 jylǵa deıin tapsyrylady», - dedi J. Qasymbek Qazaqstan Parlamenti Senaty men Reseı Federatsııa Keńesiniń arasyndaǵy Yntymaqtastyq jónindegi komıssııanyń segizinshi otyrysynda. Vıtse-mınıstr 2020 jylǵa deıin Qazaqstan aýmaǵynda respýblıkalyq mańyzy bar 7 myń shaqyrymǵa jýyq joldy qaıta salý josparlanyp otyrǵanyn eske salyp ótti. «Sonymen qatar Reseı baǵytyndaǵy shekaramen shektes ýchaskelerdiń avtokólik joldary qurylysyna baılanysty barlyq máselelerdi sheshetin bolamyz», - dedi ol.

Qazaqstandyq «QazTransOıl» RF-ten QHR-ge baǵyttalatyn munaı tranzıtin 10 mln tonnaǵa jetkizýge daıyn. Qazirgi ýaqytta Reseıdiń Qazaqstan arqyly Qytaıǵa jóneltiletin tranzıttik munaıynyń kólemi jylyna 7 mln. tonnany quraıdy. Bul týraly «QazTransOıl» AQ basshysy Nurtas Shmanov málim etti. «Qazirgi ýaqytta Reseıdiń Qazaqstan arqyly Qytaıǵa jóneltiletin tranzıttik munaıynyń kólemi jylyna 7 mln. tonnany quraıdy. Biz ony eshbir texnıkalyq jetildirýsiz-aq 10 mln. tonnaǵa deıin jetkizýge daıynbyz. Kelisim boıynsha bizde 7 mln tonna dep kórsetilgen. 7 mln tonnadan asatyn bolsa, biz ony tarıftik bóligine ózgerister engize alamyz», - dedi ol Astanada ótken baspasóz máslıxatynda. Onyń aıtýynsha, eger mundaı usynys kelip jatsa, paıdaǵa barlyq taraptar keneledi.

Qazaqstan men Reseı ıadrolyq otyn tsıkli boıynsha birlesken jobalardy talqylady. "Rosatom" memkorporatsııasy bas dırektorynyń orynbasary Nıkolaı Spasskıı mamyr aıynyń basynda Astanada kezdesýler ótkizdi. Onda RF men Qazaqstannyń ıadrolyq otyn tsıkli salasyndaǵy yntymaqtastyǵy talqylandy, dep habarlady Rosatom kommýnıkatsııalar departamentinen. Spasskıı Qazaqstannyń energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevpen kezdesti jáne eldiń energetıka vıtse-mınıstri Bahytjan Jaqsalıevpen kelissózder júrgizdi. «ıAdrolyq energetıka salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń ózekti máseleleri sóz boldy. ıAdrolyq otyn tsıkli boıynsha birlesken jobalarǵa nazar aýdaryldy», - delingen habarlamada. ıAdrolyq otyn tsıkly (ıAOTs) - ıadrolyq reaktsııalar arqyly elektr energııasyn alýǵa baǵyttalǵan tehnologııalyq úderisterdiń rettiligi.

Reseı kompanııalary bolsa, jyl saıyn Qazaqstanǵa 1 mlrd. AQSh dollary shamasynda ınvestıtsııa quıady. Bul týraly Qazaqstandaǵy RF saýda ókili Aleksandr ıAkovlev málim etti. "Bizdiń elder arasynda ınvestıtsııalyq áriptestik kúshti damyp keledi. Reseı kompanııalary jyl saıyn Qazaqstanǵa 1 mlrd. AQSh dollary shamasynda ınvestıtsııa quıady jáne Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy 502-den astam jobaǵa qatysady", - dedi ol "QazAqparat" HAA tilshisine bergen suxbatynda.

Onyń aıtýynsha, Qazaqstan men Reseı arasynda saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastar óte qarqyndy damýda. "Byltyr bizdiń elder arasyndaǵy taýar aınalymy 15-17 mlrd. dollardy qurady. Búginde Qazaqstanda 10,5 myń reseılik kompanııa bar, olardyń 6 myńy belsendi qyzmet etýde. Qazaqstan men RF oblystary arasynda da aımaqaralyq áriptestik damýda. Bizdiń aımaqtar arasynda 300-den asa kelisim jasalǵan. Biz bul baǵyttaǵy baılanystardy odan ári nyǵaıta bermekpiz", - deıdi ol.

Al osyndaı dostyq baılanystyń bir dáleli retinde, Máskeýde Reseı Federatsııasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýda ókildiginiń yqpaldasýymen qazaqstandyq ónimderdiń dúkeni ashyldy.Bul «Baýyrsaq» bólshektik saýda jelisiniń besinshi dúkeni. Reseılik naryqtaǵy 4 jylda bul jeli iri qazaqstandyq saýda marka ókilderimen yntymaqtasýda. Barlyǵy 30-dan astam qazaqstandyq óndirýshimen baılanys ornatqan. «Qazaqstanda týǵanmyn, Máskeýde turyp jatqanyma 20 jyl boldy. Úıde jegen taǵamdardy jıi eske alatynmyn. Otanyma barǵanda Máskeýge azyq-túlik ákeletinmin. Keıin Máskeýde qazaqstandyq ónimderdiń dúkenin ashý oıyma keldi», - dedi «Baýyrsaq» saýda jelisin uıymdastyrýshy Elena Qondaqova. E.Qondaqovanyń sózine qaraǵanda, bastapqyda qazaqstandyq ónim kórmelerge qoıylǵan. Keıin qazaqstandyq ónimdi baǵalaǵan satyp alýshylar taýardy únemi jetkizip turýyn surady. Nátıjesinde dúkender ashyla bastady.

Reseıdiń sot organdary ókilderinen quralǵan delegatsııa Astanaǵa jumys saparymen keldi. Іs-sapar reseılik taraptyń bastamasymen ótip otyr. Maqsat - Qazaqstannyń elektrondy sot júıesin engizý tájirıbesi men sottardyń jumysyn úılestirýdiń erekshelikterimen tanysý. «Bizdiń elder arasynda ortaq máseleler jeterlik. Bizde sot quqyǵy júıesi uqsas, bizdi Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik baılanystyrady, onda basty róldi Qazaqstan men Reseı oınaıtyny anyq. Sizderdiń saparlaryńyz eki jaqqa da jemisti ári paıdaly bolady dep senemiz», - dedi QR Joǵary Sotynyń sottardyń qyzmetin qamtamasyz etý departamenti dırektorynyń orynbasary Jazbek Ábdıev meımandarǵa qaratyp aıtqan sózinde. Delegatsııa quramynda RF Joǵary Soty Sot departamentiniń bas dırektory Vıktor Ageev, Kostroma oblystyq jáne Soltústik Kavkaz okrýgtik áskerı sottarynyń tóraǵalary, Sot departamentiniń basqarma basshylary, «Pravosýdıe» aqparattyq-analıtıkalyq ortalyǵy» federaldyq memlekettik bıýdjettik mekemesiniń jetekshisi Leonıd ıÝhnevıch jáne taǵy basqalary. «Bizdiń sot qyzmeti kóp qyrynan uqsas dese de bolady. Bizdiń saparymyzdyń aıasynda birqatar kezdesýler ótedi dep josparlanýda. Biz qabyldaýshy tarappen jemisti áriptestik ornatýǵa múddelimiz», - dedi óz kezeginde V. Ageev. Reseılik delegattar Qazaqstannyń sot qyzmetimen jáne sot óndirisi júıesimen tanysty. Sonymen qatar, Ult jospary aıasynda atqarylyp jatqan sot júıesindegi jańashyldyqtarmen de qanyqty. Shetelden kelgen sýdıalarǵa QR Joǵary Sotynyń «Tórelik», «E-mamandar», ishki portal, «Sot kabıneti» aqparattyq qyzmetteri tanystyryldy. Sondaı-aq, QR Joǵary Soty, jergilikti sottar men QR ІІM Qylmystyq-atqarý júıesi komıteti qatysýymen ótken beınekonferentsııaǵa qatysty. Іs-sapar kezinde delegattar Astana qalasynyń sotyna bas suǵady dep kútilýde. Onda qonaqtarǵa «Sot qujattarymen tanysý», «Sot isterin qaraý kúntizbesi», «Memlekettik baj salyǵyn tóleý», «Sot shaǵymy», «Talon berý», «SMS Habarlamalardy alý» syndy birqatar aqparattyq júıelerdiń jumysy kórsetiledi.

Qazaqstanmen tyǵyz qarym-qatynas ornatqan, Kaspıı tárizdi tolaǵaı teńizdiń baryn Qazaqstanmen bólisip otyrǵan el - Ázerbaıjan eli. Atalǵan memleketpen túrli salada baılanystar ornatylýda. Máselen, alǵashqy qazaqstandyq Alstom lokomotıvteri Ázerbaıjanǵa 2017 jyly jetkiziledi. Qazaqstanda frantsııalyq Alstom kompanııasy óndiretin alǵashqy elektrovozdar Ázerbaıjanǵa 2017 jyldan jetkizile bastaıdy. Bul týraly ázerbaıjandyq Trend agenttigine kompanııanyń kommýnıkatsııalar boıynsha menedjeri Záýre Rahmetova aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, «Ázerbaıjan temir joly» JAQ-pen aradaǵy kelisimge sáıkes, Alstom Ázerbaıjanǵa 50 elektrovoz jetkizedi. «50 lokomotıvtiń 40-y júk tasýǵa, al 10-y jolaýshylar tasymalyna arnalady. Bastapqyda ónimdi 2016 jyldyń sońynda jetkizý josparlanǵan, alaıda shart talaptarynyń ózgerýine baılanysty merzimi keıinge shegerildi. «Bastapqyda 50 júk elektrovozyn jetkizý týraly kelisilgen, keıin tapsyrys berýshi ózgerister engizdi», - dedi Z.Rahmetova. Onyń aıtýynsha, kompanııa atalǵan kelisimshartty oryndaýǵa kiristi. «Júk lokomotıvteri Astanadaǵy «Elektrovozqurastyrý zaýytynda», al jolaýshylar lokomotıvteri Frantsııada shyǵarylady» - dedi Z.Rahmetova.

«Ázerbaıjan temir joly» JAQ-qa 50 lokomotıv jetkizý boıynsha kelisimshartqa 2014 jyly, al sońǵy kelisimge ótken jyldyń mamyrynda qol qoıǵan. AZ8A asınhrondy tartý jetegi bar elektrovozdar Ázerbaıjan úshin arnaıy qurastyrylady jáne ol álemdegi eń qýattylardyń biri bolmaq. Olar saǵatyna 120 km jyldamdyqta 9 myń tonna júkti tartýǵa qaýqarly bolady.

Ázerbaıjanmen biryńǵaı kólik dálizin salý máselesi de talqylandy. Atap aıtqanda, Astanada ótken Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesi músheleriniń resmı strategııalyq zertteýler ortalyqtarynyń ІІІ jınalysynda túrki memleketterine ortaq kólik dáliziniń ózektiligi men áleýeti talqyǵa salyndy.

«Qazaqstan, Ázerbaıjan jáne Túrkııa memleketterin jalǵaıtyn iri kólik-logıstıkalyq kúretamyrdy salý jaıy buǵan deıin de talqylandy. QR Investıtsııa jáne damý mınıstri Áset Isekeshev jaqynda Qazaqstan, Ázerbaıjan jáne Grýzııa elderiniń mınıstrleri deńgeıinde úshjaqty kezdesý ótkiziletindigin málimdegen bolatyn. Keıin oǵan Túrkııa da qosylady. Osy marshrýt boıynsha uıymdastyrý máseleleri, túrli problemalar memleketaralyq talqylaýda sóz bolady dep kútilýde, - deıdi Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń basshysy Erlan Qarın. - Bunyń aldynda túrkitildes elderdiń arasyndaǵy osyndaı jobany biz tek jahandyq turǵyda sóz etip, Qytaıdyń Jibek joly jobasy aıasynda ǵana qarastyryp keldik. Degenmen ýaqyt talaby boıynsha, osy marshrýtty jeke joba retinde qaraýǵa múmkindik týdy. Naqty talqylaýlardyń, naqty sheshim qabyldaýdyń sezip otyrmyz. Túrkııadan Ortalyq Azııaǵa baǵyttalatyn júk aǵynyn jańa baǵytpen Ázerbaıjan, ary qaraı Kaspıı teńizine shyǵýy bizge bul jobanyń ózektiligin kórsetip otyr».

Sarapshylardyń aıtýynsha, kólik jáne mýltımodaldi júk tasymaly túrkitildes elder úshin óte ózekti. Sebebi bir shetinde Qazaqstan Qytaımen shektesip jatsa, batys qıyrynda Túrkııa Eýropa Odaǵy memleketterimen japsarlas jatyr.

«Qazaqstan Prezıdentiniń «100 naqty qadam» Ult jospary baǵdarlamasynda Eýrazııalyq mýltımodaldi kólik dálizin salý jóninde tapsyrma berilgen. Dál osynyń aıasynda túrkitildes memleketterin de biriktirý kózdelip otyr», - dep atap ótti QR Investıtsııa jáne damý mınıstrligi Kólik logıstıkasyn basqarý basqarmasynyń jetekshisi Baýyrjan Kýsýbaev.

Aıta keteıik, Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesi músheleriniń resmı strategııalyq zertteýler ortalyqtarynyń ІІІ jınalysyna Túrkııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan elderiniń jetekshi taldaý ortalyqtarynyń sarapshylary men Túrki keńesiniń músheleri, otandyq memlekettik organdarynyń ókilderi qatysty.

Qazaqstan túrli qıyndyqtarǵa ushyraǵan TMD quramyndaǵy memleketterge udaıy kómek qolyn sozyp keledi. Máselen, elimiz Tájikstanǵa gýmanıtarlyq kómek tıelgen 18 vagondy attandyrdy. 12 mamyr kúni gýmanıtarlyq kómek jiberýdiń resmı sharasy ótti, oǵan Qazaqstannyń Tájikstandaǵy Elshisi Nurlan Seıtimov pen Tájikstan Respýblıkasy Úkimetiniń janyndaǵy memlekettik materıaldyq rezervter agenttigi dırektorynyń orynbasary Sohıbdjon Zıedýlloev qatysty. QR SІM-niń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, Tájikstanǵa jalpy somasy 873 myń dollardy quraǵan bıdaı uny, makaron ónimderi, et jáne sút qalbyrlary, keptirilgen jemister, ósimdik jáne sary maı, shaı jiberildi.

Eske sala keteıik, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jyly tabıǵı apat saldarynan zardap shekken Tájikstan Respýblıkasyna resmı túrde gýmanıtarlyq kómek kórsetý týraly sheshimine sáıkes, qazaqstandyq tarap 2016 jyldyń 10 mamyrynda Dýshanbe qalasyna kelip jete bastaǵan gýmanıtarlyq júk tıelgen 18 vagondy attandyrdy.

Muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alpaýyt AQSh-pen de Qazaqstannyń ózara qarym-qatynasy serpindi damýda. AQSh ta óz kezeginde bizdiń elimizben odan ári berik ári senimdi áriptestikti damytýǵa nıetti ekenin jetkizgen edi. "QazAqparat" HAA saıtynda eki el arasyndaǵy keń aýqymdy, tereń árekettestikti pash etetin materıaldar jarııalandy. Máselen, Kanadada Qazaqstannan shyqqan 10 myńdaı adam ómir súredi eken. Bul týraly Astanadaǵy baspasóz máslıhatynda Qazaqstannyń Kanada memleketindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Konstantın Jıgalov málim etti. Onyń sózine qaraǵanda, Kanadada búginde bilim sapasy joǵary bolǵandyqtan, elimizdiń stýdentteri úshin aıtarlyqtaı tartymdy el retinde tanylyp otyr. «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda bul elde 150 stýdent bilim alyp jatqan kórinedi. «Kanadadaǵy bizdiń balalardyń jaǵdaıyn únemi baqylap otyramyz. Bizde qaı eldi mekende qansha bala turyp jatqandyǵy týraly naqty keste bar jáne ondaǵy otbasylardyń aty-jónin egjeı-tegjeıli bilemiz. Olar úshin túrli sharalardy únemi uıymdastyryp kelemiz», - dep toqtaldy Elshi.

Qazaqstan Kanadanyń tehnologııalaryn paıdalana otyryp, Óskemende ýran tazartatyn zaýyt salady. Bul týraly Astanada ótken Qazaqstan-Kanada Іskerlik keńesiniń alǵashqy otyrysynda «Qazatomónerkásip» UAK» AQ-nyń basqarma tóraǵasy, Іskerlik keńestiń Qazaqstan tarapynan teń tóraǵasy Asqar Jumaǵalıev málim etti. «Qazir ýrandy tereń óńdeý baǵytyn qarastyryp, qyzyqty bir jobany júzege asyrǵymyz keledi. Kanada tehnologııasyn paıdalana otyryp, Qazaqstan aýmaǵynda ýrandy tikeleı tazartatyn zaýyttyń qurylysy - biz úshin strategııalyq joba. Sondyqtan, qazir jan-jaqty ekonomıkalyq salymdardy qarastyryp, «Qazatomónerkásip» kompanııasyna paıda ákeletin, jalpy, ózin-ózi aqtaıtyn zaýytqa aınaldyrǵymyz keledi. Zaýyttyń qurylysy Qazaqstan men Kanadanyń atom salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn jańa deńgeıge shyǵaryp, strategııalyq áriptestigimizge jańa serpin beredi dep úmittenemiz», - dedi ol iskerlik keńestegi baıandamasynda. Jýrnalısterdiń suraǵyna jaýap bere kele, A.Jumaǵalıev zaýyttyń quny men qurylys kezeńi tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi daıyn bolǵan soń belgili bolatynyn aıtty.

«Árıne, tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin daıyndap jatyrmyz. Osy qujat daıyn bolǵan soń zaýyttyń qurylysy bastalady. Qazaqstanda osyndaı zaýyt bolǵanyn qalaımyz, ekonomıkalyq tıimdiligi de mańyzdy. Zaýyt Óskemende salynady. Ózderińiz biletindeı, Óskemendegi Úlbi zaýyty bizdiń atom ónerkásibiniń úlken jasaǵy», - dedi A.Jumaǵalıev. Esterińizge sala keteıik, Kanada Syrtqy ister mınıstriniń 2013 jyly Qazaqstanǵa jasaǵan sapary kezinde eki tarap atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný týraly kelisimge qol qoıǵan bolatyn.

AQSh-ta, taǵy tórt elde KAZNEX INVEST bıyl 5 ókildik ashady. "KAZNEX INVEST eksport jáne ınvestıtsııalar boıynsha ulttyq agenttigi" AQ shet memleketterde 5 ókildik ashýdy josparlaýda. Bul týraly KAZNEX INVEST kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Bórısbı Janǵurazov málim etti. "Biz AQSh-ta, Germanııada, Túrkııada, Birikken Arab Ámirliginde jáne Qytaı Halyq Respýblıkasynda ókildikterimizdi ashýdy josparlap otyrmyz. Bul elderdegi ókildikter jaqyn jatqan ózge de memleketterdi qamtıtyn bolady", - dedi ol Astanada ótken baspasóz máslıxatynda. Onyń sózine qaraǵanda, bul elder tegin tańdalǵan joq, arnaıy taldaý jasalǵan. Qazirgi ýaqytta álem boıynsha tikeleı ınvestıtsııalardyń negizgi iri donorlary - osy memleketter. "Atalǵan memleketterde iri ónerkásiptik ındýstrıaldy kompanııalardyń kóp kólemi shoǵyrlanǵan. Biz olardy Qazaqstanǵa tartý boıynsha jumys jasaýdamyz", - dedi ol. Onyń sózi boıynsha, «KAZNEX INVEST» ókildikterin ashý jónindegi jumystar burynnan iske asyrylýda, degenmen naqty nátıjelerge qazir ǵana qol jetkizildi.

"Elshilikterde isteıtin ókilderge de qosymsha shyǵyn qajet emes. Olar belgili bir jumyspen aınalysyp kelgen shtattyq birlikter bolatyn, bıyldan bastap olar shetelden tikeleı ınvestıtsııalar tartýmen aınalysady. Bul elshilikter men SІM qurylymdaryn shetelden tikeleı ınvestıtsııalar tartýǵa daǵdylaý protsesiniń bir bóligi jáne ol mańyzdy jumystardyń biri bolyp tabylady", - dedi agenttik basshysy.

B. Janǵurazov ashylǵaly jatqan ókildikterdiń bıýdjetine qatysty aqparatty ashyp aıta almady. Alaıda olar asa kólemdi bolmaıtyndyǵyn atap ótti. "Bizdiń ókildikterge keletin bolsaq, bıýdjetti men aıta almaımyn, jalpy onyń kólemi qarapaıym bolady. Biz basqa memleketterdiń ınvestıtsııalar tartý jónindegi ókildikteriniń bıýdjetterimen salystyrý júrgizdik, jalpy olar sáıkes keletin sandar. Jalpylama aıtqanda, biz eshkimge asyra tólep júrmeımiz", - dep túıdi sózin ol.

Vashıngtonda qazaqstandyq Air Astana áýekompanııasynyń jańa týrıstik baǵdarlamasy tanystyryldy. Sharaǵa AQSh Memlekettik departamentiniń, Saýda mınıstrligi men Kongresiniń ókilderi qatysqan. Air Astana kompanııasynyń AQSh pen Kanadadaǵy aımaqtyq ókili Maıkl Ýaıthed kompanııa qyzmetiniń basty baǵyttaryn jınalǵandardyń nazaryna usyndy. Qatysýshylar elimizdegi vızalyq jáne logıstıkalyq artyqshylyqtarǵa, sondaı-aq týrıstik áleýetke qyzyǵýshylyq tanytqan. Air Astana - EXPO-2017 kórmesiniń resmı áýe tasymaldaýshysy. Ol Skytrax agenttiginiń nusqasy boıynsha Ortalyq Azııa men Úndistandaǵy eń úzdik áýekompanııasy mártebesin 4 ret ıelendi. Budan basqa Air Astana, Air Transport World basylymynyń baǵalaýynsha, 2015 jyldyń avıatsııa naryǵyndaǵy kóshbasshy atanǵan.
«Qazaqstan - tamasha el. Sizderde taýlar, tańǵajaıyp oryndar, shatqaldar, baı tarıh pen teńdessiz qazaq taǵamdary bar. Bul - tabysty týrızmniń basty kórinisteri», - deıdi AQSh Memlekettik hatshysy kómekshisiniń birinshi orynbasary Kýrt Tong.

AQSh-pen bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń órkendeýine, ásirese, jastar múddeli. Qaraǵandy qalasyndaǵy hımııa-bıologııa baǵytyndaǵy Nazarbaev Zııatkerlik mektebiniń túlegi Aıjan Ahmetjanova Prınston Ýnıversıtetinde (Princeton University) tegin oqýǵa múmkindik beretin tolyq granttyń ıegeri atandy. Aıjannyń tandaǵan mamandyǵy - «qala salý ınjenerııasy», -dep habarlady QR BǴM baspasóz qyzmeti. Mektep oqýshysy halyqaralyq emtıhandar: SAT Reasoning - 2140/2400, Physics, Maths, Chemistry - 800/800. TOEFL PBT -657/677, IELTS 8.5/9.0 synaqtarynan óte joǵary kórsetkishterge qol jetkizgen. Aıjannyń aıtýynsha, AQSh-ta oqý onyń balalyq shaqtan bergi armany bolǵan, al oǵan qol jetkizýge Nazarbaev Zııatkerlik mektebinde oqý sebep bolǵan. Osyndaı mektepte oqyp ol álemdik deńgeıde tanymal ýnıversıtetteriniń biri bolyp sanalatyn Prınston Ýnıversıtetiniń stýdenti atandy. Bolashaqta Aıjan óz elimizge oralyp memleketimizdiń órkendeýine óz úlesin qospaq.

Eńseli Eýropa elderi búgingi tańda elimizdiń táýelsizdigin moıyndap, Qazaqstan jaqqa moıyn buryp, ózara yqpaldastyqqa negizdelgen qarym-qatynastar ornatýǵa kóptep qyzyǵýshylyq bildirýde. Sonyń biri
Polsha - Qazaqstannyń Ortalyq jáne Shyǵys Eýropadaǵy mańyzdy saıası jáne ekonomıkalyq áriptesi. Búginde bizdiń memleketimizde polshalyq kapıtaldyń qatysýymen 190 kompanııa jumys isteıdi.

Májilis tóraǵasy Baqtyqoja Іzmuhambetov bizdiń elimizge resmı saparmen kelgen Polsha Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń delegatsııasymen kezdesti. Delegatsııa quramyn Polsha Senatynyń tóraǵasy Stanıslav Karchevskı bastap keldi, dep habarlady palatanyń baspasóz qyzmeti. Májilis tóraǵasy mártebeli meımandy Polsha eliniń jyl saıyn 3 mamyrda atap ótetin Konstıtýtsııa kúnimen quttyqtady. Qujat 1791 jyly qabyldanǵan. Odan ári taraptar barlyq sala boıynsha ekijaqty yqpaldastyqtyń mańyzdy máselelerin talqylady. Májilis tóraǵasy atap ótkendeı, Polsha Qazaqstannyń Ortalyq jáne Shyǵys Eýropadaǵy mańyzdy saıası jáne ekonomıkalyq áriptesi. 2015 jyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 1 mlrd dollardy quraǵan. Búgingi kúni bizdiń memleketimizde polshalyq kapıtaldyń qatysýymen 190 kompanııa jumys isteıdi.

Suhbattasýshylar aldaǵy ýaqytta elder arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanysty odan ári kúsheıte túsýdiń mańyzdylyǵyn, oǵan qos memlekettiń de áleýeti jetkilikti ekendigin atap ótti. Osy oraıda Qazaqstan Prezıdentiniń aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıynda Polsha memleketine josparlanǵan is-saparyna aıryqsha mán bergen mártebeli meıman, onyń eki eldiń strategııalyq qarym-qatynasyn odan ári tereńdetýge serpin beretindigine senimdi. Májilis spıkeriniń aıtýynsha, Qazaqstan Eýroodaqpen yntymaqtastyqty damytýǵa da barynsha yntaly. Oǵan aǵymdaǵy jyldyń naýryz aıynda Qazaqstan Parlamentinde ratıfıkatsııalanǵan Qazaqstan men Eýroodaq arasyndaǵy yntymaqtastyq pen áriptestikti keńeıtý týraly kelisim dálel. Osy oraıda S. Karchevskı atalǵan kelisimniń Polsha Parlamentinde de tezirek ratıfıkatsııalanýyna yqpal etetindigin jetkizdi. B. Іzmuhambetov polıak kásipkerlerin Qazaqstanda «Nurly jol» jańa ekonomıkalyq saıasaty men údemeli ındýstrııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda mańyzdy jobalarǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy. Osy rette Astanada ótetin «EKSPO-2017» kórmesiniń basymdyqtaryna aıryqsha nazar aýdaryldy (Polsha memleketine bólingen pavılon kólemi 400 sh.m.).

Májilis spıkeri Qazaqstan men Polshanyń tranzıttik memleketter ekenin alǵa tartyp, Batys Eýropa men Azııa baǵytynda taýarlar tasý kólemin arttyrý jolynda osy múmkindikti keńinen paıdalaný kerektigine toqtaldy. Parlamentaralyq qatynas jóninde eki el parlamentteri arasynda yntymaqtastyq jónindegi toptyń jumysyna kóńil bólinip, qos tarap búgingi kezdesýdiń qazaqstandyq-polıaktyq qarym-qatynasty, sonyń ishinde parlamentaralyq baılanysty odan ári nyǵaıtýǵa jol ashatynyna senim bildirdi.

Al QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Polsha Respýblıkasy Senatynyń Marshaly Stanıslav Karchevskıımen kezdesýinen soń Polshamen ekijaqty tyǵyz yntymaqtastyq ornatý Qazaqstan úshin asa tıimdi dep málim etti.

«Biz elimizge saparmen kelgen Seım Marshaly Karchevskıı myrzamen kelissózder júrgizdik. Onyń barysynda ekijaqty jáne halyqaralyq jaǵdaılarǵa baılanysty pikir almastyq. Bizdiń kózqarasymyz uqsas, ony sáıkes keledi dep te aıtýǵa bolady. Sonymen qatar, eki eldiń arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń úlken perspektıvalary bar dep sanaımyn. Ondaı yntymaqtastyqtyń negizgi parametrlerin Qazaqstan Prezıdenti N. Nazarbaev qalaǵan bolatyn. Sondyqtan da, elder arasyndaǵy yntymaqtastyq perspektıvalary óte jaqsy. Biz osyndaı pikirge toqtaldyq», - dedi Senat spıkeri.

Sonymen qatar, Tóraǵa Polshanyń 40 mıllıon halqy bar Shyǵys Eýropadaǵy úlken ekonomıkalyq áleýetke ıe memlekettiń biri ekenin atap ótti. Sondyqtan da, spıkerdiń pikirinshe, Polshamen tyǵyz ózara yntymaqtastyq baılanysty ornatý Qazaqstan úshin asa tıimdi bolmaq. Sóziniń sońynda Q. Toqaev mártebeli meımannyń elimizge búgingi sapary halyqaralyq parlamentaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa qýatty serpin beretinin, jalpylama alǵanda eki eldiń arasyndaǵy ózara baılanystardy damytýǵa óz septigin tıgizetinin atap ótti.

Budan soń Polsha Senatynyń tóraǵasy SQO-ǵa bardy. Ol bul óńirde 9 mektepte polıak tili oqytylyp jatqanyn bildi. Soltústik Qazaqstan oblysyna Polsha Senatynyń Marshaly Stanıslav Karchevskıı bastaǵan polshalyq delegatsııa keldi. Qonaqtardyń qatarynda Polshanyń Qazaqstandaǵy Elshisi Macheı Lang boldy. Oblys ákimi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, delegatsııa Ozernoe, Kellerovka, ıAsnaıa Polıana, Taıynsha aýdandaryna bardy. Kellerovka aýylynda aımaq basshysy Erik Sultanov pen Stanıslav Karchevskııdiń kezdesýi ótti. Jıynǵa aýyl turǵyndary, polıak dıasporasy qatysty. Qonaqtardy qarsy alǵan aımaq basshysy Taıynsha aýdanynda polıaktardyń 20 paıyzy turatynyn aıtty. «Bizdiń aımaq - biregeı. Munda 90 ulttyń ókili turady. Qazaqstanda myńdaǵan polıak dıasporasy ómir súrip jatyr. Taıynsha aýdany turǵyndarynyń besten biri - polıaktar. Aýdanda etnomádenı birlestikter jumys jasap, 9 mektepte balalar polıak tilin úırenedi. Sizdiń bul saparyńyz tek mádenı baılanysty arttyryp qana qoımaı, aımaǵymyzdyń Polshamen ekonomıkalyq jaǵynan da yqpaldasýyna áser etedi dep úmittenemin», - dedi oblys ákimi. Soltústik Qazaqstanda 12,5 myń polıak bar.

Sondaı-aq Polsha Senatynyń tóraǵasynyń aıtýynsha, memleketter arasyndaǵy yntymaqtastyq eki eldiń zor əleýetin tanytyp otyr. Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov Polsha Respýblıkasy Senatynyń tóraǵasy Stanıslav Karchevskımen kezdesti. Polsha Senatynyń tóraǵasy kezdesý sətin paıdalana otyryp, Qazaqstanǵa jer aýdaryp kelgen polıak ultynyń ər ókilin óz baýyryndaı kórgen qazaq halqyna alǵysyn bildirdi. "Polsha men Qazaqstan arasyndaǵy yntymaqtastyq eki eldiń zor əleýetin tanytyp otyr. Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń tamyz aıynda Polshaǵa jasaıtyn sapary bul yntymaqtastyqty nyǵaıta túsedi. Jalpy, polıak ultynyń qazaq halqyna aıtar alǵysy kóp. Ər ultqa degen erekshe syılastyqtaryńyzdy qurmetteımin. Qazaqstanǵa jer aýdaryp kelgen polıak ultyn baýyrlaryńyzǵa basyp, qıyn zamanda kómektestińizder. Mine, tarıhtyń bul kezeńin polıak halqy eshqashan umytpaıdy", - dedi Polsha Senatynyń tóraǵasy.

Óz kezeginde E.Toǵjanov qazaq halqy kez kelgen ýaqytta kez kelgen qonaqty qushaq jaıa qarsy alatynyn aıtty. "Qazaq jeri, qazaq halqy qonaqjaı halyq. Al, Polsha Qazaqstan úshin Eýroodaqtaǵy mańyzdy əriptes. Eki halyqtyń dostyǵy 19 ǵasyrdan tamyr alǵan. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń quramynda da polıak ultynyń ókilderi bar. Jalpy, Qazaqstan boıynsha 32 myń polıak ómir súredi",-dedi E.Toǵjanov.

Aqmola oblysynyń ákimi men Polsha Senatynyń Marshaly yntymaqtastyq máselelerin talqylady. Bul Polsha Respýblıkasy Senatynyń Marshaly S. Karchevskı bastaǵan polshalyq delegatsııa Aqmola oblysyna jumys saparymen kelgende múmkin boldy. Kezdesý barysynda aımaq basshysy Polsha Respýblıkasynan kelgen resmı delegatsııaǵa óńirdiń ınvestıtsııalyq áleýeti týraly túsindirip ótti. «Aqmola oblysynyń Polsha elimen saýda-ekonomıkalyq qatynasty damytýǵa múmkindigi zor»,- dedi S.Kýlagın. Eske sala keteıik, 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Aqmola oblysy men Polsha eliniń arasynda saýda aınalymy 6,3 mıllıon AQSh dollaryn quraǵan.

Búgingi kúni oblys aýmaǵynda polshalyqtarmen áriptestik qatynas ornatqan «Ormıs-Stroı» jáne «Blıýz» (kosmetıkalyq ónimder shyǵarady) jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri jumys isteıdi. «Osy kúni óńirde Polsha Respýblıkasymen birlesken eki kásiporyn jumys isteıtin eskersek, bul, árıne az. Sondyqtan, áriptestik qatynasty nyǵaıtý qajet. Aqmola oblysy ónerkásiptik jáne agrarly oblys bolǵandyqtan túrli salalar boıynsha eki jaqty áriptestikti damytýǵa múmkindik mol», - dep atap ótti aımaq basshysy. Óz kezeginde S.Karchevskı myrza da jyly qarsy alǵan aımaq basshysyna alǵysyn bildirip, eki jaqty áriptestikti qatynasty damytýǵa ázir ekendigin jetkizdi.

Qazaqstan sondaı-aq Eýropanyń soltústigindegi Irlandııa elimen qarym-qatynasyn jańa deńgeıge kóterýge múmkindik bar dep sanaıdy. Aqordada QR Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqovaǵa senim gramotasyn tabystaǵan Irlandııa Elshisi Edrıan Makdeıd osylaı dedi.

«Keshe jáne búgin tańerteń biz QR Syrtqy ister mınıstrliginde eki eldiń arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynas máselelerin talqylap, onyń nátıjelerine qanaǵattanýshylyq tanyttyq. Biz baılanystar óte jaqsy deńgeıde qalyptasyp otyr dep sanaımyz. Alaıda, bul qarym-qatynastardy odan ári nyǵaıtyp, jańa deńgeıge kóterý úshin zor múmkinshilikter bar», - dedi ol.

Sonymen qatar ol Qazaqstandaǵy Elshi qyzmetinde eki eldiń arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty nyǵaıta túsý úshin bar múmkinshilikti paıdalanatyndyǵyn basa aıtty. «Biz yntymaqtastyqty odan ári damytyp, ózara baılanystardy keńeıte túsýimizge múmkinshiligi bar birqatar salalardy da jan-jaqty talqyǵa saldyq. Bul meniń Qazaqstanǵa alǵashqy saparym ári keleshekte bizderdiń baılanystarymyzdy nyǵaıta túsý úshin áli de birneshe sapar jasaıtyndyǵyma senimdimin», - dedi Edrıan Makdeıd.

Germanııa men Qazaqstan arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynasqa eki eldiń kásipkerleri de asa múddeli. Bul týraly QR-daǵy GFR elshisi Gıdo Herts Mańǵystaýǵa barǵan kezinde aıtty. Mańǵystaý oblysynyń ákimi Alık Aıdarbaev Germanııa Federatıvtik Respýblıkasynyń QR-daǵy Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Gıdo Hertspen kezdesti. Mańǵystaý oblysynyń ákimi A. Aıdarbaev kezdesý barysynda Mańǵystaý oblysy men Germanııa kásiporyndary arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa, bilim berý, mádenıet salasyndaǵy ózara qatynastardy nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin elshige alǵys bildirdi. «Qazaqstandaǵy mıssııam aıaqtaldy. Búgin batys óńirimen qoshtasamyn. Munda halyqaralyq logıstıkany damytý úshin múmkindikter kóp. Mańǵystaý el ekonomıkasynyń júregi, Uly Jibek joly jobasynyń mańyzdy toraby dep sanaımyn. Logıstıka sııaqty salalarda oblys pen Germanııa kásipkerleri arasynda dostyq áriptestik qatynas ornaǵanyna senimdimin. Munaı jabdyqtaryn jetkizý máselesi damyp, nyǵaıatyn bolady», - dedi ol.

Brıýsselde Qazaqstan Respýblıkasynyń Belgııa Koroldigindegi Elshiliginiń uıymdastyrýymen «Qazaqstan: birlik pen jasampazdyqtyń 25 jyly» atty dóńgelek ústel ótti. Sharaǵa Eýropalyq komıssııa jáne Eýropa syrtqy is-qımyldar qyzmetin qosa alǵanda eýropalyq ınstıtýttardyń sheneýnikteri, dıplomatııalyq jáne parlamenttik korpýstar, úkimettik emes uıymdar, sondaı-aq jýrnalıstik qoǵamdastyqtyń ókilderi qatysty. Sharada sóz sóılegen Qazaqstan Respýblıkasynyń Belgııa Koroldigindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Almaz Hamzaev jınalǵandardy Memleket basshysynyń «Nurly jol - Bolashaqqa bastar jol» Joldaýyndaǵy negizgi qaǵıdalarmen, Bes ınstıtýtsıonaldyq reformany iske asyrý jónindegi «100 naqty qadam» Ult josparymen, sondaı-aq G-Global, ATOM, Álemdik jáne dástúrli din kóshbasshylarynyń sezi, Astana ekonomıkalyq forýmy, EKSPO-2017 jáne elimizdiń taǵy basqa syrtqy saıası bastamalarymen tanystyryp ótti.

«Eýroodaq Qazaqstannyń negizgi ınvestıtsııalyq jáne saýda seriktesi bolyp tabylady. Sońǵy 10 jylda taýar aınalymy 13 ese artty, sonymen birge EO-nyń sheteldik ınvestıtsııalary on ese ósti. EO men Qazaqstan arasyndaǵy taýar aınalymy 2015 jyly 31,3 mlrd. dollarǵa jetken, bul qazaqstandyq syrtqy saýda aınalymynyń 51,4 paıyzyna sáıkes bolyp otyr», - dedi Almaz Hamzaev. Onyń aıtýynsha, 2005 jyldan bastap 2015 jyldyń qyrkúıegi aralyǵyndaǵy kezeńde Eýropalyq odaq elderinen Qazaqstan ekonomıkasyna quıylǵan tikeleı ınvestıtsııalardyń aǵyny shamamen 107, 4 mlrd. AQSh dollaryn qurady. «2015 jyldyń 21 jeltoqsanynda Qazaqstan Ortalyq Azııa elderiniń ishinde Eýropalyq odaqpen jańa urpaqtaǵy kelisim ornatqan birinshi áriptes boldy. Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly jańa kelisim Eýroodaq pen Qazaqstan arasyndaǵy ekonomıkalyq jáne saıası baılanystarǵa aıtarlyqtaı serpin beredi», - dep atap ótti A.Hamzaev.

Qazaqstandyq dıplomat jınalǵandardyń nazaryn QR-nyń Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý, álemdegi tórtinshi ıadrolyq arsenaldan bas tartý, el aýmaǵynda MAGATE qoldaýymen tómen baıytylǵan ıadrolyq otyn bankin ornalastyrý, Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaqty qurý sııaqty ıadrolyq qarýsyzdandyrý jáne taratpaý salasyndaǵy qadamdaryna aýdardy. Qazaqstannyń Belgııadaǵy Elshisi Memleket basshysynyń «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesine basa kóńil aýdartty. Qazaqstandyq dıplomat Qazaqstannyń BUU-nyń Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes músheligine ótý ótinimi aıasyndaǵy órshil josparlaryna erekshe mán berdi. Óz kezeginde, Eýropa syrtqy is-qımyldar qyzmeti Ortalyq Azııadaǵy basqarmasynyń basshysy Toıvo Klaar Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq arenadaǵy róli, aımaqtyń Eýropalyq odaq úshin mańyzdylyǵy, sondaı-aq QR men EO arasynda keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq jónindegi Kelisim týraly aıtyp ótti. Sharanyń sońynda qonaqtarǵa estelik kádesyılar, Joldaý jáne Qazaqstan Prezıdentiniń basqa da baǵdarlamalary jazylǵan aǵylshyn jáne frantsýz tilindegi kitapshalar, bizdiń elimiz jáne Astananyń kórikti jerleri týraly kitaptar men fotoalbomdar, sondaı-aq aldaǵy EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi men Qazaqstannyń BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine ótinimine arnalǵan materıaldar taratyldy.

Sonymen qatar Eýropalyq odaq qazaqstandyqtarǵa shengen vızasyn berý statıstıkasyn júrgizýdi bastaıdy. Bul týraly QazAqparat tilishisimen áńgimesinde EO-nyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy, elshi Traıan Hrıstı (Traian Hristea) aıtty.

«Bizde mundaı shoǵyrlandyrylǵan statıstıka júrgizilip jatqan joq, óıtkeni Eýropalyq odaq múshe-memleketteri ózderiniń vıza saıasatyn tikeleı ózderi júzege asyrady. Biraq ta biz qazir Eýroodaqtyń jańa Vıza kodeksi boıynsha vızalardy berý máselelerine ámbebap turǵyny praktıkada júzege asyrýdy bastadyq. Kezi kelgende, bul barlyq múshe-memleketterde shengen vızasyn berýdiń biryńǵaı qaǵıdalarynan basqa, múmkin, mundaı jınaqtalǵan statıstıka paıda bolýyna soqtyrady, dep senemin», - dep atap ótti ol, Eýroodaq qazaqstandyqtarǵa vıza berý statıstıkasyn júrgize me, degen suraqqa jaýap qaıtara otyryp.

Eske sala keteıik, ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaqstan EO-men jáne onyń múshe-memleketterimen keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly Kelisimge qol qoıdy. Qazaqstanda kelisimdi júzege asyrý ekijaqty kún tártibindegi kóptegen sheshilmegen máselelerdi alǵa jyljytýǵa serpin beretin bolady, dep paıymdaıdy. Solardyń biri - qazaqstandyqtar úshin vızalyq rejımdi jeńildetý bolmaq.

«Biz vızalyq rejımdi alyp tastaý jóninde áńgime kóterip otyrǵan joqpyz, biz buǵan múddeli emespiz. Bizdiń azamattarymyz shengen vızasyn rásimdeýde eleýli qıyndyqtarǵa dýshar bolyp otyrǵany da, jasyryn emes. Bul vızany berý jáne alý úderisi jeńildetiletin bolady, sonyń ishinde shengen vızasyn alýda bizdiń azamattardan talap etiletin qujattar tizimi qysqartylady jáne jáne basqa da máseleler sheshiledi», dep túsindirdi QR syrtqy ister vıtse-mınıtstri Roman Vasılenko osy jylǵy naýryzda Parlament Senatynyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik jónindegi komıtetiniń keńeıtilgen otyrysynda.

Al 2016 jyly 1 mamyrda Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly Kelisimniń jeke erejeleri ýaqytsha qoldanyla bastady. Bul qujatqa 2015 jyly 21 jeltoqsanda qol qoıylǵan, dep habarlady QR SІM baspasóz qyzmetinen. Osyǵan deıin 2016 jyly 25 naýryzda QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly zańǵa qol qoıdy. Eýropalyq taraptyń resmı habarlamasyna sáıkes ýaqytsha qoldanylatyn erejelerdiń ishinde Eýropalyq Komıssııanyń quzyretine kiretin sharýalar ǵana bar. Solardyń ishinde - syrtqy saıasat jáne qaýipsizdik, demokratııalandyrý jáne zańnyń ústemdigin qamtamasyz etý, ekonomıkalyq jáne turaqty damý, saýda, energetıka, kólik, qorshaǵan ortany qorǵaý, aýyl sharýashylyǵy jáne t.b. salalardaǵy yqpaldastyq bar.

Eýropalyq Odaqqa múshe 28 memlekettiń ulttyq parlamentteri qujatty ratıfıkatsııalaǵan soń kelisim tolyq zańdy kúshine enedi. Jańa kelisim 29 saladaǵy yqpaldastyq aıasyn keńeıtip, QR men EO arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq saladaǵy yntymaqtastyqtyń jańa múmkindikterine jol ashty. Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov atap ótkendeı, «EO-men jańa kelisim eýropalyq ınstıtýtarmen jáne Eýropamen yntymaqtastyqty tereńdetýge negiz bolyp, Qazaqstannyń odan ári saıası jáne ekonomıkalyq jańǵyrýynyń katalızatory bolmaq». Kelisim mátinimen jáne eýropalyq taraptyń habarlamasymen QR Syrtqy ister mınıstrliginiń saıtynan tanysýǵa bolady.

"As - adamnyń arqaýy" degen qaǵıdany joǵary ustanatyn ıtalııalyqtar bolsa, elimizdiń et óńdeý salasyna 100 mln eýrodan astam ınvestıtsııa quımaq. Aqtóbe et óńdeý kompanııasy men Italııanyń transulttyq korporatsııasy «Qazaqstandyq et brendi» jobasyn iske asyrýda. Eki el kásipkerleri arasynda áriptestik memorandýmy bar. Italııalyqtar et óńdeý salasyna 100 mln eýrodan astam ınvestıtsııa quımaq. Bul qarjyǵa Aqtóbe, Batys Qazaqstan jáne Qostanaı oblystarynda 44 myń bas malǵa arnalǵan 3 bordaqylaý alańy salynady. Sonymen birge, Alǵa aýdanynda ornalasqan et kombınatynda jańǵyrtý jumystary júrgiziledi. Keshen bıyldan bastap eksportqa 12 myń tonna ónim daıyndaıtyn bolady. 10 myń bas iri qaraǵa arnalǵan fermada negizinen asyltuqymdy «Angýs» sıyrlary bordaqylanady. Tez salmaq qosatyn, eti «mármar» sıyrlar jergilikti klımatqa tolyq beıimdelgen. Kelgeli tóldeı bastaǵan maldyń basy kóbeıip keledi. Al ıtalııalyq korporatsııa mamandary «Qazaqstandyq et brendin» jasap, ony Eýropa men Reseı naryǵyna shyǵarýdy dittep otyr. Bordaqylaý alańdary salynyp, kombınat jańǵyrtylǵannan keıin, jergilikti turǵyndar da jumyspen qamtylady. Jalpy, óńirde 1 mln gektar aýyl sharýashylyǵy jeri bolsa, onyń 50%-y áli kúnge ıgerilmeı jatyr. Osy oraıda, Iran men Túrkııa eliniń ınvestorlary birneshe jobaǵa qarjy quıýǵa nıetti. Ázirge kelissózder júrgizilýde. «Birinshiden, jumys orny ashylady, ár aýdan bıýdjetine, oblys bıýdjetine salyq túsedi. Jerdiń ózi de bostan-bos jatpaýy kerek, jer jumys jasaýy kerek mindetti túrde, paıda bolýy kerek. Bul shetelden kelip jatqan ınvestorlar jerdi eshqashan satyp ala almaıdy. Ol qazirgi zańda kórsetilgen. Sondyqtan, jer tek jalǵa beriledi. Qazaqstannyń óz zańyna sáıkes, jerdi paıdalaný týraly erejesi bar, sol erejege sáıkes qadaǵalanady»,- deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń orynbasary Asylhan Ábtıev.

Qazaqstandyq dıplomattar bolsa, Rýmynııa jerinde qaza tapqan Shernııaz Aıaǵanovtyń beıitine gúl shoqtaryn qoıdy. Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 71-jyldyǵyn merekeleý sheńberinde Rýmynııada birqatar saltanatty is-sharalar ótti. Bul týraly Qazaqstannnyń Rýmynııadaǵy Elshiligi habarlady. 6 mamyrda Qazaqstannyń Rýmynııadaǵy Elshisi Dáýlet Batyrashev Býharest qalasyndaǵy Herestreý saıabaǵynda (Parcul Herăstrău) keńestik jaýyngerler jerlengen memorıaldyq kesheninde gúl shoqtaryn qoıý saltanatty rásimine qatysty. Іs-sharada soǵys ardagerleri, dıplomatııalyq korpýs basshylary men qyzmetkerleri, rýmyn astanasynyń jergilikti ókimet pen qoǵamdyq-saıası uıymdary basshylary, Rýmynııanyń Ulttyq qorǵanys mınıstrliginiń áskerı qyzmetkerleri jáne BAQ ókilderi qatysty. 9 mamyrda Qazaqstannyń Elshiligi Reseılik ǵylym jáne mádenıet ortalyǵymen uıymdastyrylǵan jáne Býharest qalasynda alǵashqy ret ótken «Máńgilik polk» azamattyq aktsııasyna óziniń úlesin qosty. Qatysýshylar Uly Jeńiske óz úlesin qosqandardyń barlyǵyn eske aldy. Rýmyndyq «Máńgilik polkiniń» tiziminde júzden astam maıdangerlerdiń esimderi, sonyń ishinde Qazaqstannan jaýyngerler men ofıtserleri de bar. 10 mamyrda qazaqstandyq dıplomattar ıAssy ýeziniń Strýnga aýylynyń ákimdigi basshylyǵymen birge Ekinshi Dúnıejúzilik soǵystyń qatysýshysy qazaqstandyq Shernııaz Aıaǵanovtyń beıitine gúlderin qoıdy. Eskertkish 2009 jyly ornatyldy. Vıtse-mer Ioan Agafıtseımen ótken kezdesý barysynda, atalmysh eskertkishti jergilikti ákimshilik óziniń qorǵaýyna alatyndyǵy jóninde kelisildi. Tirkelgen derekterge sáıkes, Rýmynııadaǵy 171 keńestik áskerı zırattarynda 56 myńǵa jýyq keńestik áskerler men soǵys qurbandary jerlengen.

Brıtandyq tanymal saıası jáne qoǵam qaıratkeri Lord Frensıs Mod bolsa, qazaq-brıtan yntymaqtastyǵyn damytýǵa nıetti. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynda rektor Bolatbek Abdrasılov lord Frensıs Modpen kezdesti. Kezdesý barysynda Frensıs Mod Ulybrıtanııanyń Mınıstrler kabınetinde memlekettik qyzmettiń damýyna jaýapty bolǵanyn jáne osy salada birqatar reformalar jóninde bastama kótergenin, sonymen birge memlekettik basqarý júıesine ınnovatsııalardy engizýmen aınalysqanyn aıtty. Nátıjesinde memlekettik jobalar men baǵdarlamalardyń aýdıt júıesi engizilip, iri jobalardy basqarý jónindegi arnaıy agenttik qurylǵan. Onyń basshylyǵymen Kóshbasshylyq akademııasy ashylǵan jáne Oksford ýnıversıtetiniń Saıd bıznes-mektebimen birlesip, memlekettik organdardyń basshylaryn jobalyq basqarý boıynsha oqytý úshin arnaıy oqý baǵdarlamalaryn ázirlegen. Bul Ulybrıtanııada ıkemdi jobalyq basqarý qaǵıdattary men olardy baǵalaý júıesin qysqa merzim ishinde engizýge múmkindik berdi. Sonymen qatar, jobalardy iske asyrý tıimdiligin tekserý nátıjeleri týraly esepterdi turaqty túrde jarııalaý engizilip, azamattardyń memleketke degen senim deńgeıin arttyrýǵa yqpal etti. Osylaısha, ulttyq jobalardy basqarý bóliginde, úkimettiń ashyqtyq jáne aıqyndyq qaǵıdattary is júzine asyryldy.

Rektor B.Abdrasılov bolsa óz kezeginde Akademııadaǵy oqý protsesin jańǵyrtý, memlekettik qyzmetshilerdi oqytýda ınnovatsııalyq tásilderdi engizý, Qazaqstannyń memlekettik basqarý júıesine ınnovatsııalyq tásilderdi engizý boıynsha jańa bastamalar ázirleý barysy týraly jáne Ulybrıtanııanyń memlekettik organdarymen, oqý oryndarymen, sondaı-aq, brıtandyq memlekettik basqarý júıesine jobalyq enedjmentti engizýmen aınalysqan kompanııalarmen ózara is-qımyl tájirıbesi jóninde áńgimeledi. Kezdesý sońynda lord Mod Akademııanyń qyzmetine joǵary baǵa berdi jáne ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa, onyń ishinde Qazaqstannyń memlekettik organdarynyń basshylaryna arnalǵan jobalyq menedjment boıynsha semınarlar tsıklin Akademııa bazasynda uıymdastyrýǵa qyzyǵýshylyq tanytty.

Lord Mod - brıtandyq tanymal saıası jáne qoǵam qaıratkeri, ár jyldary Konservatıvtik partııany, syrtqy ister, saýda jáne ınvestıtsııa, tutynýshylardy qorǵaý mınıstrlikterinde jumys istedi, Ulybrıtanııa Mınıstrler kabınetiniń Bas qazynashysy laýazymyn atqardy. QR Prezıdentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy 1994 jyldan beri jumys istep keledi. Negizinen memlekettik qyzmetkerlerdi memlekettik basqarý isi boıynsha magıstratýra jáne doktorantýraǵa oqytýsmen aınalysady.

Eýropa elderimen Qazaqstannyń mádenı yntymaqtastyǵy - el mádenıetin syrtqa tanytýdyń jarqyn úlgisi. Sońǵy jyldary álemge áıgili Kann festıvaline qatysýdy qazaqstandyq óner ıeleri de dástúrge aınaldyrǵan. Aıman Musaqojaeva men Rashıd Nuǵymanov Kann kınofestıvaliniń qyzyl jolymen júrip ótti. Bıylǵy 69-shy Kann kınofestıvalinde ataqty Krýazet jaǵalaýyndaǵy qyzyl joldyń ústimen QR halyq ártisi, «Eýrazııa-2015» halyqaralyq kınofestıvaliniń prezıdenti Aıman Musaqojaeva men belgili qazaqstandyq kınorejısser jáne prodıýser Rashıd Nuǵymanov júrip ótti.

QR mádenıet jáne sport mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, qazaqstandyq metrler qazaqstandyq pavılondy uıymdastyrý men onyń jumysyna basshylyq etedi. Kann kınofestıvalinde «Eýrazııa» halyqaralyq kınofestıvaliniń, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń tanystyrylymynan bastap, otandyq jas rejısserlerdiń qysqa metrajdy jumystaryna deıin aýqymdy qazaqstandyq baǵdarlama usynylatyny atap ótilgen. Aıta keteıik, otandyq jas rejısserler úshin jyl saıyn bedeldi kınokórsetilmderge qatysý dástúrge aınaldy. Bıylǵy jyly Kann kınofestıvaliniń Short Film Corner qysqa metrajdy fılmder baǵdarlamasynda qazaqstandyq jas talantty rejısserlerdiń 11 jumysy kórsetiledi. Olardyń arasynda QazUÓÝ magıstranty Aıdos Seıitjan túsirgen «Týǵan» dep atalatyn qysqa metrajdy lenta da bar. 2004 jyly qurylǵan Short Film Corner jobasy shyǵarmashylyǵyn jańadan bastaǵan kınematograısterge óz jumystaryn kórsetip, baılanystardy jolǵa qoıýǵa, bolashaqqa yntalanýyna úlken múmkindikter ashady. Bıylǵy jyly baǵdarlamada álemniń barlyq túpkirinen 2000-ǵa tarta fılm kórsetiledi.

Bizdiń qazaqstandyq pavılon Astanadaǵy Óner ýnıversıteti daıyndaıtyn ulttyq qazaq kınosynyń bolashaq sheberlerimen keńinen tanystyrýǵa baǵyttalǵan. Pavılon jumysy aıasynda QazUÓÝ rektory, professor A.Q.Musaqojaeva oqytýshylarmen jáne stýdentterimen birge ýnıversıtet jumysyn, sondaı-aq «Eýrazııa» halyqaralyq kınofestıvalin tanystyrady. Stendilerde qazaq fılmderiniń posterleri, «Eýrazııa» HKF beınefılmderi, stýdenttik fılmderdiń tızerleri usynylady. Kınofestıval baǵdarlamasy aıasynda barlyq tilek bildirýshiler Aıdos Seıtjannyń «Sholpan», Mansur Baımuhambetovtiń «Paıymdaýshy», Aıan Naızabekovtiń «Umytpa», Ramazan Halıulynyń «Qamshy» fılmderin jáne basqa da jumystardy kóre alady. Kınofestıvalda buǵan deıin ár jyldary qazaq kınosynyń belgili sheberleri Dárejan Ómirbaevtyń, Ádilhan Erjanovtyń, Narıman Tórebaevtyń fılmderi kórsetilgen bolatyn.

Sońǵy jyldary Qazaqstan Afrıka elderimen jańasha baǵytta san salaly strategııalyq áriptestik ornatý ústinde. Onyń bir dáleli, Qazaqstan men Kongo arasynda resmı deńgeıdegi alǵashqy baılanys ornady. Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaýly ókili, QR Premer-Mınıstriniń keńesshisi, elimizdiń Iran Islam Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Baǵdad Ámirev Brazzavıl qalasynda bolyp, Kongo Respýblıkasynyń Prezıdenti Denı Sassý Ngessomen kezdesti. Bul týraly Qazaqstannyń Iran Islam Respýblıkasyndaǵy Elshiliginen habarlady. Kezdesý barysynda B.Ámirev Kongo Prezıdentine Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń joldaýyn tabys etti. Suhbattasý barysynda ekijaqty qarym-qatynastyń keleshegi men halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri talqylandy. Kongo Prezıdenti Qazaqstannyń memlekettikti qurý, ekonomıkany damytý jáne teńgerimdi syrtqy saıasat qalyptastyrýdaǵy jetistikterine joǵary baǵa berdi. Sonymen qatar ol N.Nazarbaevtyń halyqaralyq jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etý, qarýsyzdaný jáne órkenıettiń jahandyq suhbatyn jolǵa qoıý isindegi zor úlesin aıryqsha atap ótti.

Óz kezeginde Qazaqstan Elshisi Kongo Kóshbasshysyna Qazaqstannyń halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy syrtqy saıası bastamalaryna qoldaý bildirgeni úshin rızashylyǵyn bildirip, eki eldiń arasynda saýda-ekonomıkalyq saladaǵy jemisti yntymaqtastyqtyń oryn alatyndyǵyna senim artty. Aıta keterligi, Elshi B.Ámirev pen Kongo Prezıdentiniń bul kezdesýi eki eldiń arasyndaǵy resmı deńgeıdegi alǵashqy baılanys bolyp otyr. Kezdesýge Qazaqstannyń Efıopııadaǵy Elshisi ári Afrıka odaǵyndaǵy turaqty ókili E.Álı de qatysty.

Sonymen qatar Qazaqstan Azııa elderimen de halyqaralyq qarym-qatynasyn jáne túrli baǵyttardaǵy yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý úshin jan-jaqty yqpaldastyqtardy júzege asyrýda. Máselen, Taıaý Shyǵystaǵy Iordanııa elimizben árekettestikke qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Atap aıtqanda, Qazaqstan men Iordanııa tikeleı parlamentaralyq baılanystary ekijaqty yntymaqtastyqty tereńdetýge, halyqaralyq arenada kúshterdi úılestirýge yqpal etedi. Bul týraly QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Anar Jaıylǵanova Amman qalasynda ótip jatqan «Parlamenttegi áıelder» jahandyq forým sammıtine qatysý barysynda Iordanııa Hashımıt Koroldiginiń Parlamenti ókilderi Palatasynyń tóraǵasy Atef Taraýnmen kezdesý kezinde aıtty. Sammıtte A. Jaıylǵanova ıordanııalyq Ókilder palatasynyń tóraǵasyna ekijaqty yntymaqtastyqtyń negizgi tabystary týraly aıtyp berdi. Sondaı-aq áriptesterine BUU Bas Assambleıasy men Qaýipsizdik keńesiniń resmı qujaty mártebesin alǵan Vashıngton qalasynda ıadrolyq qaýipsizdik sammıtiniń aıasynda Prezıdent N. Nazarbaev jarııalaǵan «Álem. XXI ǵasyr» manıfesi týraly aqparatty jetkizdi.

Qazaqstandyq depýtat Ókilder palatasynyń tóraǵasy A. Taraýnǵa Manıfest mátinin usyndy. «Manıfest Iordanııa úkimettik jáne ǵylymı ortasynda qyzyǵýshylyq týdyrdy. Qazaqstan Kóshbasshysy N. Nazarbaevtyń sóılegen sózi ıordanııalyq jáne kóptegen arab BAQ-tarynda jarııalandy. Manıfesti egjeı-tegjeıli zerdelep, Taıaý Shyǵysqa qatysty paıdalysyn alý úshin qujattyń tolyqtaı arab tiline aýdarylǵan nusqasyn keńinen taratýǵa múddelimiz», - dedi A.Taraýn.

A. Jaıylǵanova A. Taraýnǵa saılanýy eldiń mańyzdy syrtqy saıası mindetterine jatatyn Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine óz kandıdatýrasyn usynýy týraly aqparatty jetkizdi. QR men IHK arasyndaǵy qatynastardyń joǵary deńgeıin eskerip A. Jaıylǵanova Iordanııanyń Qazaqstannyń 2017-2018 jyldarda BUU Qaýipsizdik keńesiniń turaqty emes músheligine kandıdatýrasyn qoldaıtynyna senim bildirdi. Iordanııa astanasy - Amman qalasynda ótip jatqan jahandyq forýmnyń kezekti sammıtine 89 elden 260 parlamentshiler qatysýda, olar parlamentke áıelderdiń qatysý koeffıtsıentin arttyrý tetikterin talqylaýda.

Taǵy bir azııalyq el - Kýveıt Azyq-túlik jónindegi Islam uıymyna qosyldy. Kýveıt memleketi Azyq-túlik jónindegi Islam uıymyna qosyldy, dep habarlady QR SІM Kýveıttiń jańalyqtar agenttigine (KÝNA) silteme jasap. «Kýveıt Qazaqstan astanasynda ótken Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi mınıstrlerdiń 7-shi Islam konferentsııasyna qatysty. Onda Azyq-túlik jónindegi birinshi Islam uıymyn qurý týraly málimdeme qabyldandy», - delingen agenttiktiń habarlamasynda. Jańa uıym Astanada birden óziniń Bas Assambleıasynyń alǵashqy otyrysyn ótkizdi. Atap aıtqanda, Kýveıttiń Qazaqstandaǵy Elshisi Tarık ál-Faradj «Kýveıt Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uıymynyń tolyqqandy múshesi atanýy úshin qajetti barlyq qadamdardy aıaqtaǵanyn» atap ótti. Dıplomat elimizge Konferentsııany tabysty ótkizgeni úshin alǵys aıtty.

Al Ortalyq Azııa elderiniń mınıstrleri orman resýrstaryn qorǵaý boıynsha is-sharalardy kúsheıtýge shaqyrady. Bul týraly Astana qalasynda ótken orman salasyndaǵy strategııalyq yntymaqtastyq boıynsha Ortalyq Azııa elderiniń birinshi mınıstrler konferentsııasynda belgili boldy. Konferentsııaǵa QHR, Mońǵolııa, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ózbekstan jáne Túrkimenstannyń orman sharýashylyǵy jónindegi memlekettik organdarynyń basshylary qatysty. «Konferentsııa barysynda orman sharýashylyǵy salasyndaǵy transshekaralyq jáne óńirlik yntymaqtastyqty damytý, birlesken baǵdarlama men jobany jáne ǵylymı zertteýlerdi iske asyrý máseleleri talqylandy. Sondaı-aq, qatysýshylar ózderiniń áriptesterin ormandylyqty ulǵaıtý, orman aýrýlary men zııankesterin, zańsyz aǵash kesýlerdi azaıtý, orman órtterin boldyrmaý jónindegi is-sharalardy kúsheıtýge shaqyrdy», - delingen AShM taratqan habarlamada.

Ońtústik Azııadaǵy Pákistan elimen Qazaqstannyń baılanystary jan-jaqty qamtylyp keledi. Sózimizge dálel, Almatydaǵy «Rıksos» qonaqúıinde elimiz boıynsha tuńǵysh ret «Pákistannyń Saýda Kerýeni» atty kórme ashyldy. Ol úsh kúnge sozylady. Kórmeniń ashylý rásimi aldynda ótken baspasóz máslıhaty barysynda Pákistannyń Qazaqstandaǵy elshisi Abdýl Salık Han bul kórme eki el arasynda myqty saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastyń damýyna dańǵyl jol ashatyndyǵyn atap kórsetti.

«Pákistannyń Saýda Kerýeni» - Qazaqstan men Pákistannyń saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynasy tarıhyndaǵy tuńǵysh saýda kórmesi. Pákistannyń Premer-Mınıstri Navaz Sharıftiń 2015 jyly Qazaqstanǵa jasaǵan sapary barysynda eki el arasynda ekonomıkalyq yntymaqtastyqty yntalandyrý maqsatynda birneshe kelisimderge qol qoıylǵan edi. Bul kórme sol kelissózderdiń nátıjesi. Pákistan - Eýrazııa qurlyǵynyń ortalyq aımaǵy men Ońtústik Azııa óńiri aralyǵynda jatqan el. Sondyqtan biz Pákistannyń tanymal taýarlarymen qatar, eki óńirdi jalǵaıtyn mańyzdy qurlyq joldaryn paıdalaný, sondaı-aq, ózara tıimdi saýda baılanystaryn ornatý múmkindikterin usynamyz», - dedi elshi.

«Pákistannyń Saýda Kerýeni» kórmesi «Jańalyqtarǵa toly saıahat» degen uranmen ótedi. Ol Pákistandy jańa qyrynan asha túsýge baǵyttalǵan. Kórmede Qazaqstanǵa qajetti toqyma jáne bylǵary ónimderi, farmatsevtıkalyq dári-dármekter men medıtsınalyq qural-jabdyqtar, jıhaz jáne qolóner buıymdary, azyq-túlik jáne aýyl-sharýashylyǵy ónimderi usynylady. Kórmeniń birinshi jáne ekinshi kúninde 50 pákistandyq kompanııa qazaqstandyq kompanııalarmen baılanys ornatý maqsatynda óz ónimderimen tanystyrady. Sonymen qatar, kórmeniń ekinshi kúni keshki saǵat 18.30-da MEGA Alma-Ata saýda oıyn-saýyq ortalyǵynda Pákistannyń eń tanymal dızaınerleriniń sán kórsetilimi bolady.

Kórmeniń ashylý rásimi barysynda Pákistannyń Saýdasyn Damytý Uıymynyń (TDAP) atqarýshy dırektory Sheıh Muhammad Mýnır myrza Qazaqstannyń Ortalyq Azııa óńirinde Pákistannyń eń mańyzdy áriptesi ekendigin atap ótti.

«2014 jyly Qazaqstan men Pákistan arasynda ekijaqty saýda aınalymy 33,7 mln. AQSh dollaryn qurady. Pákistannyń Qazaqstanǵa jóneltetin eksport kólemi 30,7 mln. AQSh dollaryn qurasa, Qazaqstannan Pákistanǵa jetkiziletin ımporttyq taýarlardyń kólemi 2,9 mln. AQSh dollaryn qurady. Pákistannan Qazaqstanǵa negizinen toqyma buıymdary, dári-dármekter, medıtsınalyq qural-jabdyqtar, mandarın, kartop, kondıterlik buıymdar, qant jáne bylǵary buıymdar jetkizilse, Qazaqstannan Pákistanǵa temir, qurysh buıymdary, raps tuqymy, mashınalyq qural-jabdyqtar jáne basqa da taýarlar jetkiziledi. Endi mine, ımportty ınvestıtsııaǵa aınaldyratyn kez keldi. Pákistan qazaqstandyq ınvestorlarǵa eń lıberaldy ınvestıtsııalyq saıasatty usynady», - dedi Sheıh Muhammad Mýnır.

Sóz sońynda ol qazaqstandyq tarapty Pákistanǵa kelip, qazaqstandyq taýarlardyń keń kólemdi kórmesin ótkizýdi usyndy. «Jańalyqtarǵa toly saıahat» degen uranmen ótip jatqan kórme úsh kúnge sozylady. Onda qazaqstandyq kompanııalarmen baılanys ornatýǵa múddeli 50-den astam pákistandyq kompanııa óz ónimderin qoıǵan.

Aıta ketelik, sońǵy bes jyl ishinde Pákistannyń Ortalyq Azııa elderine jasaıtyn eksport kólemi 50 paıyzǵa artsa, osy óńirden Pákistanǵa jetkiziletin ımport kólemi kerisinshe 26 paıyzǵa azaıǵan. Biraq, uıymdastyrýshylar, jaqyn bolashaqta Ortalyq Azııa elderinen, ásirese Qazaqstannan Pákistanǵa jetkiziletin ımporttyq taýarlar kóleminiń arta túsetindigine senimdilik bildirdi.

BAÁ-men Qazaqstannyń arasyndaǵy qatynastar ózara túsinistik jáne senim jaǵdaıynda damyp keledi. Sonyń bir dáleli retinde, atalmysh eldiń medıtsınalyq emhanalar jelisiniń ókili Qazaqstanǵa keledi. QR-dyń BAÁ-degi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Qaırat Lama Sharıf Ábý-Dabıde «Cleveland» emhanasynyń ókili Marvan Muhammed ál-Marzýkımen kezdesti. Bul týraly qazaqstandyq dıplomat Feısbýk jelisindegi akkaýntynda habarlady. BAÁ azamaty aǵymdaǵy jyldyń 29-30 mamyr kúnderi ámirlikter delegatsııasynyń quramynda qazaqstandyq-ámirlikter saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq boıynsha altynshy birlesken otyrysyna qatysý úshin Astanaǵa keledi. «Cleveland» ámirlikter-amerıkalyq kompanııasy Ábý-Dabıde 2015 jyldyń naýryz aıynan beri qyzmet etip keledi. Keshen medıtsınanyń barlyq derlik salalarynda qyzmet kórsetetin úsh dıagnostıkalyq ortalyq jáne on úsh statsıonarlyq bólimnen quralǵan.

Elshi Qaırat Lama-Sharıftiń aıtýynsha, BAÁ Qazaqstannyń musylman álemindegi mańyzdy áriptesi. Joǵary deńgeıde ótkiziletin kezdesýlerdiń jıiligi men tıimdiliginiń arqasynda Birikken Arab Ámirlikteri qazirgi tańda Qazaqstannyń musylman jáne arab álemindegi senimdi odaqtasy, mańyzdy áriptesi retinde tanylyp otyr. Syrtqy ister mınıstrliginde jýrnalısterge brıfıng ótkizgen Qazaqstannyń Birikken Arab Ámirlikterindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Qaırat Lama-Sharıf osylaı málim etti. Qazaqstan men Ámirlikter yntymaqtastyǵynyń qazirgi jaǵdaıy jáne damý kókjıekteri taqyrybyndaǵy brıfıngke kelgen barlyq jýrnalısterge alǵys aıta otyryp, Q.Lama-Sharıf tek qazaq tilinde baıandama jasaıtynyn, suraqtar bolsa, eki tilde de jaýap berýge daıyn ekenin málim etti.

«Joǵary deńgeıde ótkiziletin kezdesýlerdiń jıiligi men tıimdiliginiń arasynda BAÁ qazirgi tańda Qazaqstannyń musylman jáne arab álemindegi senimdi odaqtasy, mańyzdy áriptesi retine tanylyp otyr. Ámirlikter Qazaqstandy eń áýeli halyqaralyq jáne aımaqtyq ózekti máselelerge qatysty óz áreketi men sheshimderine jaýapty, túrli salalarda ekijaqty qatynastardy arttyrýǵa múddeli, sondaı-aq dostyq pen seriktestik dástúrilerin odan ári damytý men ulǵaıtýdy kózdeıtin tolyqqandy ári myqty memleket retinde tanıdy», - dedi Q.Lama-Sharıf.

Sondaı-aq bul suhbatynda Qazaqstannyń Birikken Arab Ámirlikterindegi Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Qaırat Lama-Sharıf 2015 jyly Birikken Arab Ámirlikteri men Qazaqstan Respýblıkasynyń arasyndaǵy saýda-sattyq deńgeıi 109,5 mln dollardy quraǵayn málim etti. «Ekijaqty saýda qatynastar jalpy ilgeri damýda jáne bolashaqta damı túspek. Birikken Arab Ámirlikteri Qazaqstannyń taýar aınalymynda álemdegi 205 memleket ishinde 52-shi orynǵa ıe. Sonyń ishinde, Azııadaǵy 42 memleket ishinen 16-shy orynda tur. 2015 jyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 109,5 mln. AQSh dollaryn quraǵan», - dedi Elshi. Q.Lama-Sharıf málim etkendeı, byltyr Ámirlikterge shyǵarǵan eksportymyz 45,5 mln. dollardy, ımportymyz 67 mln dollardy quraǵan.

Onyń aıtýynsha, Birikken Arab Ámirlikteriniń ınvestorlary Qazaqstannyń agroónerkásiptik keshenine erekshe nazar aýdaryp otyr. «Qazirgi ýaqytta Birikken Arab Ámirlikteriniń ınvestorlary men osy saladaǵy áriptester Qazaqstannyń agroónerkásiptik keshenine erekshe nazar aýdarýda. Olardyń pikirinshe, atalǵan sala ózara tıimdi, eki jaqty yntymaqtastyqtyń basqa baǵyttaryn alǵa jyljytatyn jetekshi kúsh bolýy kerek», - degen Q.Lama-Sharıf osy saladaǵy Elshilik jeti bıznes-forým ótkizgenin jetkizdi. «Osy baǵytty ilgeriletý úshin Elshilik sońǵy eki jylda Qazaqstannyń aýyl sharýashylyq óndirýshileriniń qatysýymen jeti bıznes forým jáne Dýbaıda bir roýlt-shoý uıymdastyrdy»,-dedi Q.Lama-Sharıf.

Brıfıng barysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Almaty qalasy men Birikken Arab Ámirlikteriniń Dýbaı qalasy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıatyny da aıtyldy. «Jaqyn arada memleketterimizdiń megapolısteri Almaty men Dýbaı arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylady dep kútilýde. Nátıjesinde, yntymaqtastyqtyń barlyq baǵyttary boıynsha quqyqtyq negiz ornatylady», - dep habarlady Q.Lama-Sharıf. Osylaısha, Ámirlikterdegi Elshimizdiń habarlaýynsha, saýda-ekonomıkalyq baılanystar, bıznes jáne ınvestıtsııalyq jobalar, kólik-logıstıka jáne qarjy salalary, mádenı baılanys damymaq.

QR Syrtqy ister mınıstrliginde jýrnalısterge brıfıng ótkizgen Qazaqstannyń Birikken Arab Ámirlikterindegi Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Qaırat Lama-Sharıf 11 jyl ishinde Birikken Arab Ámirlikteri Qazaqstanǵa 2 mlrd. dollar ınvestıtsııa quıǵanyn aıtty. 2005 jyldan bastap 2016 jyldyń birinshi toqsanyna deıin Birikken Arab Ámirlikterinen Qazaqstannyń ekonomıkasyna 2 mlrd dollar ınvestıtsııa tartylǵan. «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń málimetine súıensek, 2005 jyldan bastap 2016 jyldyń birinshi toqsanyna deıin Ámirlikterden elimizdiń ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestıtsııanyń jalpy kólemi 2 mlrd. dollardy quraıdy», - dep málim etti Elshi. Astana ekonomıkalyq forýmynyń plenarlyq otyrysynda Elbasy N.Nazarbaev táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń ekonomıkasyna 255 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestıtsııa tartylǵanyn aıtqan edi. Q.Lama-Sharıf te bul sózdi eske sala otyryp, osy ınvestıtsııanyń 2 mlrd dollary - Birikken Arab Ámirlikterine tıesili ekenin atap ótti. «Sondaı-aq, bizdiń ekonomıkamyzǵa 2013 jyly - 532 mln dollar, 2014 jyly - 198 mln dolar, 2015 jyldyń alty aıynda - 50 mln dollar tartylǵan», - dep habarlady Q.Lama-Sharıf.

Aqordada QR Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova Birikken Arab Ámirlikteri Federaldyq ulttyq keńesiniń tóraıymy Ámál ál-Kýbeısımen kezdesti. «Sizdiń úlken delegatsııamen kelýińiz bizdiń elderimiz arasyndaǵy qarym-qatynastyń joǵary deńgeıin kórsetedi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen ámirlikter sheıhy Halıfa ben Zaıd Al Nahanıannyń arasyndaǵy myǵym dostyq pen iskerlik bizdiń yntymaqtastyǵymyzdy odan ári damytýǵa myǵym negiz qalaıdy», - dedi kezdesý barysynda G.Ábdiqalyqova. Taraptar yntymaqtastyqtyń túrli salalaryndaǵy birlesken jobalardyń tabysty iske asyrylýy máselelerin talqylady. Olardyń qatarynda elordadaǵy Ábý Dabı Plaza kópfýnktsıonaldy kesheniniń qurylysy, TMD jáne Qazaqstan aýmaǵynda alǵash qyzmetin bastaǵan «Ál-Hılal» ıslam banki jáne «Falah» birlesken ınvestıtsııalyq qory jaıyndaǵy máseleler bar. G.Ábdiqalyqova Elbasy N.Nazarbaevtyń 2017 jyly Astana qalasynda Islam yntymaqtastyǵy uıymynyń ǵylym jáne tehnologııa jónindegi sammıtin ótkizý týraly bastamasyna Ábý Dabıdiń qoldaý kórsetetindigine úmit artty. Sonymen qatar ol ámirlik tarabyn elordada ótetin «EKSPO 2017» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysýǵa shaqyrdy. Kezdesý sońynda QR Memlekettik hatshysy BAÁ Federaldyq ulttyq keńesiniń tóraıymyn aldaǵy barsha musylman úshin qasıetti Ramazan aıymen quttyqtap, eki el arasyndaǵy dıalogty nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin rızashylyq bildirdi.

Sonymen qatar, Qazaqstan men BAÁ parlamentaralyq baılanystardy qalyptastyrdy. QR Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstanǵa alǵash ret resmı saparmen kelgen Birikken Arab Ámirlikteri Federaldyq ulttyq Májilisiniń Tóraıymy Amal Abdalla Ál-Kýbeısımen kelissóz júrgizý barysynda osy másele aıtyldy. Senat Tóraǵasy A.Ál-Kýbeısıdiń sapary eki eldiń parlamentaralyq únqatysýdy ornatý turǵysynda Qazaqstan men BAÁ arasyndaǵy jemisti yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa zor úles qosatynyn atap ótti. Q.Toqaev Qazaqstan Parlamentiniń qyzmeti jáne Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasyn zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etý týraly A.Ál-Kýbeısıdi habardar etti. Senat Tóraǵasy 31 mamyrda Astanada ótetin, parlamentshiler, dinı qaıratkerler jáne halyqaralyq uıymdardyń basshylary qatysatyn «Dinder terrorızmge qarsy» halyqaralyq konferentsııasyna kelgeni úshin rızashylyq bildirdi. Bul turǵyda Q.Toqaev dinaralyq jáne mádenıetaralyq kelisimdi nyǵaıtý salasyndaǵy Birikken Arab Ámirlikteriniń kúsh-jigerin qoldady. A.Ál-Kýbeısı Qazaqstanǵa kelýge shaqyrǵany úshin Q.Toqaevqa alǵys aıtty. Federaldyq ulttyq Májilisi Tóraıymynyń aıtýynsha, Qazaqstan men BAÁ arasynda erekshe dostyq qatynastar men saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq jáne basqa salalardaǵy yntymaqtastyq qalyptasty. BAÁ parlamentiniń tóraıymy «Dinder terrorızmge qarsy» konferentsııasynyń asa qajettigin, óıtkeni, dindi qaralaıtyn ekstremızm ıdeologııasyna birlese tótep berý jáne ıslamnyń beıbitshilik súıgish negizderin túsindirý qajettigin atap ótti. Osyǵan baılanysty, onyń pikirinshe, dúnıe júzi parlamentshileriniń forýmyna qatysý asa mańyzdy. Kezdesý barysynda júzdesýshiler tóraǵalar deńgeıinde parlamentaralyq únqatysýdy jalǵastyrýǵa, sondaı-aq eki eldiń zań shyǵarý organdarynda qyzmet etetin Qazaqstan-Ámirlikter yntymaqtastyq toptarynyń jumysyna yqpal etýge ýaǵdalasty.

Al B. Іzmuhambetov BAÁ federaldyq ulttyq medjlısi spıkerlerimen halyqaralyq ózekti máselelerdi talqylady. Májilis Tóraǵasy Baqtyqoja Іzmuhambetov Astanaǵa «Din lańkestikke qarsy» halyqaralyq forýmyna qatysý úshin arnaıy kelgen BAÁ Federaldyq Ulttyq Medjlısiniń tóraıymy Amal Abdalla Ál-Kýbeısı bastaǵan delegatsııa ókilderimen kezdesti. Bul týraly QR Parlamenti Májilisi Apparatynyń baspasóz qyzmeti habarlady. Eń áýeli eki jaq kúlli musylmandardyń qasıetti Ramazan aıynyń jaqyndap qalýyna baılanysty bir-birine ystyq yqylastaryn jetkizdi. Kezdesý ıeleriniń aıtýynsha, Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteri Prezıdentteriniń arasynda tarıhı tamyrlastyq, týysqandyq deńgeıde bastalǵan qarym-qatynas jyl saıyn tereńdep, búgingi kúni strategııalyq áriptestik deńgeıine jetken. Júzdesý barysynda taraptar barlyq sala boıynsha eki memleket arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ózekti suraqtaryn talqylady. B. Іzmuhambetov pen Ál-Kýbeısı ásirese, lańkestikke qarsy kúres máselesine aıryqsha nazar aýdardy. Osy oraıda Májilis Tóraǵasy Qazaqstan Prezıdentiniń ekstremızm men lańkestikke qarsy halyqaralyq bastamalaryn alǵa tarta otyryp, «Din lańkestikke qarsy» forýmynyń osy salada kúsh biriktirý jolyndaǵy mańyzdylyǵyn atap ótti.

Óz kezeginde Ál-Kýbeısı de atalǵan forýmnyń saıasat pen din ókilderin bir arnaǵa toǵystyrǵanyn, Prezıdent Nursultan Nazarbaev pen Qazaqstan memlekettiniń osy baǵyttaǵy batyl qadamdaryna alǵys bildiretinin jáne barlyq bastamalardy qoldaıtynyn jetkizdi. Meımannyń atap ótkenindeı, álemdik beıbit ómir jáne yntymaqtastyq jolynda BAÁ men Qazaqstannyń ustanymy bir, maqsaty aıqyn. Kezdesý ıeleri eki el arasyndaǵy saıası, mádenı, áleýmettik máselelerdi sóz ete kelip, ekonomıkalyq baılanysqa erekshe kóńil bóldi. Bul rette Májilis Spıkerleri Astanada salynyp jatqan «Ábý Dabı Plaza» kesheniniń qurlysyn, basqa da iri ınvestıtsııalyq jobalardy alǵa tartty. B. Іzmuhambetov jalpy Qazaqstannyń taýar aınalymynda Parsy shyǵanaǵy boıynsha BAÁ-niń alǵashqy orynda ekenin jetkizse, Ál-Kýbeısı sońǵy 15 jyl ishinde Qazaqstanǵa quıylǵan ınvestıtsııa kóleminiń 1,5 mlrd dollardan asqanyn atap ótti. Kezdesý kezinde parlamentaralyq qarym-qatynasty nyǵaıtý jaıyna basa nazar aýdarylyp, B. Іzmuhambetov pen A. Ál-Kýbeısı zań shyǵarýshy organdar arasyndaǵy dostyq jáne yntymaqtastyq jónindegi toptardyń barlyq salada yqpaldastyqty tereńdetýge barynsha yqpal etetinine senim bildirdi. Kezdesý sońynda Ál-Kýbeısı Májilis Tóraǵasyn óz elderine resmı saparmen kelýge shaqyrdy.

Sırııa bolsa, óziniń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qosylý bastamasyna Qazaqstan tarapynan qoldaý kútedi. Aqordada QR Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqovaǵa senim gramotasyn tabystaǵan Sırııa Arab Respýblıkasynyń Elshisi Rıad Haddad osylaı dedi. «Qazaqstan Úkimeti bizdiń Eýrazııalyq odaqqa qosylý bastamamyzǵa qoldaý bildiredi dep kútemiz. Sonymen birge Qazaqstan Úkimetiniń Jenevadaǵy bizdiń daǵdarysty eńserýimizge qatysty saıası trekte qoldaý kórsetetindigine úmit artamyz. Sırııa basshylyǵy bul máseleniń bizdiń elimizdiń, halqymyzdyń tutastyǵyn saqtaıtyn saıası jolmen retteletindigine aıryqsha senim artyp otyr. Munan bólek, Qazaqstannyń qazirgi ýaqytta elimizde oryn alyp otyrǵan lańkestikpen kúresimizge qoldaý bildiredi dep úmittenemiz», - dedi R.Haddad.

Sonymen qatar ol Qazaqstan men Sırııany tarıhı mádenı baılanystar jalǵap jatqandyǵyn, qazaq eli úshin uly tulǵalar ál-Farabı men Sultan Beıbarystyń Sırııa jerinde jerlengenin atap ótti. Buǵan qosa, Elshi sırııalyq oppozıtsııanyń eki kezdesýin uıymdastyrý arqyly eldegi daǵdarysty retteýge qoldaý kórsetken Qazaqstanǵa rızashylyǵyn bildirdi.

Qazaqstan ońústikazııalyq memleket Úndistanmen de saýda-ekonomıkalyq qatynastaryn nyǵaıtýda belsendilik tanytýda. Endi Qazaqstan Úndistanǵa ýran jetkizýin qaıta jandandyrady. Bul týraly Qazaqstan-Úndistan iskerlik keńesiniń birinshi otyrysy aıasynda belgili boldy.

«Taýar aınalymy sandyq mánde burynǵy kólemde qalyp, tipti ósim kórsetkenimen aqshalaı túrde quldyrady. Birinshiden, bul Qazaqstannan jetkizilgen birqatar ónimniń quny quldyrady. Ekinshiden, ýran jetkizý boıynsha kelisimshart toqtatyldy. Degenmen, ol qazir qaıta jandandyryldy. Biz búgingi kúni bul baǵyttaǵy Úndistannyń negizgi seriktesimiz», - dedi keńes aldynda BAQ ókilderine suhbat bergen Qazaqstannyń Úndistandaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Bolat Sársenbaev. Onyń atap ótýinshe, daǵdarys kezinde eki eldiń arasyndaǵy taýar aınalymy birshama quldyraǵan. Daǵdarysqa deıin aınalym kólemi 1 mlrd. 200 mln. dollarǵa teń bolǵan. Onyń negizgi bóligin, ıaǵnı, 1 mlrd. dollaryn Qazaqstan eksporty qurady. Munda ýran eksportynyń kólemi basym edi. Biraq, 2014 jyly Úndistanǵa ýran jetkizý kelisimshartynyń merzimi aıaqtaldy.

«Biz ótken jyly Premer-Mınıstr Narendra Modıdiń Qazaqstanǵa sapary barysynda ýran jetkizýdiń jańa kezeńine kelisimshart jasastyq. Osy jyldan bastap bizdiń ýran taǵy da jetkizile bastaıdy»,- dedi Elshi.

Sonymen qatar Úndistan eliniń ulttyq kompanııalary Qazaqstanǵa elordada Kórme ortalyǵynda ashylǵan dástúrli "AstanaBuild-2016" xalyqaralyq qurylys kórmesinde qurylys jabdyqtarynyń keń assortımentin usyndy. Osymen 18-ret ótkizilip otyrǵan kórmede qurylys materıaldary, shatyr jáne jol jabyndary, qural-jabdyqtar, jylytý, sýytý qurylǵylary, sý jabdyqtary men elektrotexnıkalyq ónimder, tereze men esikter jáne ózge de taýarlar usynylyp otyr.

"AstanaBuild-2016 xalyqaralyq qurylys kórmesi - bizdiń aımaqtaǵy eń iri mamandandyrylǵan joba bolyp tabylady. Kórmege qatysý taraptarǵa qazirgi zamanǵy jańa qurylys materıaldarymen, texnıkalarmen tanysýǵa, jalpy salanyń damý baǵytyn kórsetedi, sonymen birge seriktester men jańa tutynýshylardy tabýǵa septigin tıgizedi", - dep atap ótti Qazaqstan qurylysshylary odaǵynyń tóraǵasy Talǵat Erǵalıev. Kórmege 17 elden 200-ge tarta qatysýshy kelip otyr. Olardyń ishinde Belarýs, Ýkraına, Belgııa, Danııa, Úndistan, Ispanııa, Italııa, Iran, Kanada, Qytaı, Malaızııa, Polsha, Reseı, Túrkııa, Fınlıandııa jáne Chexııa syndy elder bar. Munda reseılik kompanııalardyń óte kólemdi ekspozıtsııasy usynylǵan. Atap aıtqanda, Ýdmýrtııa, Tatarstan Respýblıkalarynan, Krasnoıar, Qorǵan, Túmen oblystarynan 80 eksporttaýshy kompanııa kelip otyr. Sharaǵa Ispanııanyń Grecogres Spain kompanııalar toby da alǵash ret qatysýdy jón kóripti. Óz kezeginde Úndistan eliniń ulttyq kompanııalary qurylys jabdyqtarynyń keń assortımentin ala kelgen.

"Osy kórmege 45 tanymal úndi qurylys kompanııalarynyń qatysyp otyrǵandyǵyna men qýanyshtymyn. Olar Qazaqstanǵa qurylys jabdyqtaryn, árleý materıaldaryn, qabyrǵalar men edenge qajetti materıaldardy, mramor men granıt, jaryq qurylǵylary men beınebaqylaý júıelerin usynady", - deıdi Qazaqstandaǵy Úndistan Elshisi Harsh Kýmar Djaın. Onyń sózine qaraǵanda, Úndistanda ekonomıkanyń 8 paıyzyn, ıaǵnı 2,1 trln. dollaryn osy qurylys salasy qamtamasyz etedi. Shamamen 33 mln. adam qurylysta jumys isteıdi. AstanaBuild kórmesine QR IDM, QR UEM, Qazaqstan qurylysshylary odaǵy, Qazaqstandaǵy RF saýda ókildigi qoldaý jasady. Shara 20 mamyrǵa deıin jalǵasady. Onyń aıasynda 19 mamyr kúni shaǵyn jáne orta kásipkerleriniń Qazaqstan-Reseı bıznes forýmy ótedi.

Taıaý Shyǵystaǵy Katar men Qazaqstan arasynda joǵary saıası deńgeıdegi ózara senimdi qarym-qatynas qalyptasyp úlgerdi. Endi bul el Qazaqstanda ıslam bankıngin damytý máselelerin talqylamaq. Katar Qazaqstanda bank sektoryna ınvestıtsııa salýdy qarastyrýda. Bul týraly Astanada Katar Memleketindegi QR Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Asqar Shoqybaevtyń qatysýymen ótken baspasóz máslıhatynda málim boldy. Atap aıtqanda, Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń 2015 jyldyń qazanynda Dohaǵa resmı sapary barysynda 2016 jyly Qazaqstanǵa Katardyń iri bıznes ókilderiniń sapary týraly kelisim jasalǵan bolatyn. Osy rette Elshilik tarapynan atalǵan eldiń memlekettik organdary men isker toptarymen birqatar kezdesýler ótkizildi.

«Katar jaǵy Qazaqstanǵa saparmen kelip, yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa ázirligin bildirip otyr. Katar Ortalyq banki tóraǵasynyń jetekshiligimen iri bankter basshylarynan quralǵan top elimizge bıylǵy tamyzdyń aıaǵynda saparlaıdy. Olar Qazaqstannyń bank sektoryna ınvestıtsııa salý, sondaı-aq elimizde katarlyq bankter fılıaldaryn ashý, ıslam bankıngin damytý máselelerin talqylaýǵa nıetti»,-delingen QR Syrtqy ister mınıstrligi málimetinde.

Sonymen qatar Katar memleketi Qazaqstanǵa turaqty túrde eki eldiń syrtqy ister mınıstrlikteri arasynda saıası keńesýler ótkizýdi usyndy. Bul týraly Astanada ótken baspasóz máslıhatynda Katar Memleketindegi QR Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Asqar Shoqybaev málim etti. «Yntymaqtastyq baǵytynda kóptegen oı-pikirlerimiz jáne josparlarymyz bar. Qazirgi kezde Katar memleketi bizge turaqty túrde eki eldiń syrtqy ister mınıstrlikteri arasynda saıası keńesýler ótkizýdi usynyp otyr. ıAǵnı, keńesýlerdi syrtqy ister mınıstrleri orynbasarlary deńgeıinde talqylaý usynyldy. Bizdiń syrtqy saıası vedomstvomyzda osy usynys qarastyrylyp jatyr. Osy rette ońtaıly sheshim bolady degen senimdemiz», - dep toqtaldy Elshi. Onyń sózine qaraǵanda, qazirgi kezde katarlyq SІM ókilderi Qazaqstan tarapynyń jaýabyn kútip otyr. Aıta keteıik, 1993 jyldyń 1 shildesinde Qazaqstan men Katar arasynda dıplomatııalyq qatynastardy ornatý týraly birlesken kommıýnıkege qol qoıyldy. QR Elshiligi Katarda 2007 jyldyń mamyrynda ashyldy, al Qazaqstandaǵy Katar Elshiligi 2008 jyldyń naýryzynan qyzmet etýde.

Atalǵan eldiń qazaqstandyq ınfraqurylymdyq qoryna kirýi týraly kelissózder taıaýda aıaqtalmaq. ıAǵnı, Katar tarapy qazaqstandyq ınfraqurylymdyq qoryna 100 mln. AQSh dollary kólemindegi ınvestıtsııamen kirmek. Bul týraly Astanada ótken baspasóz máslıhatynda Katar Memleketindegi QR Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Asqar Shoqybaev málim etti.

«Ótken jyly Astanaǵa Katar ınvestıtsııalyq qorynyń basshysy saparmen keldi. Ol elimizdiń resmı tulǵalarymen aıtarlyqtaı jemisti kelissózder júrgizdi. Qazirgi kezde bizde Katardyń Kazaqstandyq ınfraqurylymdyq qorǵa 100 mln. AQSh dollary úlesimen kirýi turǵysyndaǵy mańyzdy joba bar. Búginde osy baǵytta kelissózder júrip jatyr. Jaqyn arada bul másele sheshiledi degen úmittemin»,-dedi Elshi. Taratylǵan málimetterge qaraǵanda, Katar ınvestıtsııalyq qory Qazaqstanda basqa da aýqymdy jobalardy qarastyrýǵa daıar. Osy rette qor aýyl sharýashylyǵy salasyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Elshiniń aıtýynsha, jahandyq ekonomıkalyq daǵdarysqa qaramastan, Katar tarapy ınvestıtsııa salýdaǵy belsendigin joǵaltqan joq.

Sondaı-aq Katar eli Semeıde ıadrolyq synaqtardan zardap shekkender úshin saýyqtyrý ortalyǵyn salý boıynsha kelissózderdi jandandyrýǵa ázir. Bul týraly Astanada ótken baspasóz máslıhatynda Katar Memleketindegi QR Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Asqar Shoqybaev málim etti. Atap aıtqanda, bul joba Katar damý qorynyń qaraýynda jatyr. «Bul turǵyda jobalyq-smetalyq qujatnama boıynsha másele týyndady. Katar tarapy bul jobaǵa 20 mln. dollar bólýge daıar, ıaǵnı osy qarjy ortalyqtyń qurylysyn júzege asyrýǵa jetkilikti bolsa. Sondyqtan osy jobaǵa jaýapty Shyǵys Qazaqstan oblysynyń nemese Semeıdiń ákimdigi, sondaı-aq elimizdiń basqa da organdary atalǵan ınvestıtsııaǵa ortalyqty salýǵa daıar bolsa, onda Katar jaǵy kelissózderdi jandandyrýǵa ázir»,-dedi ol.

QR men Sıngapýrdyń yntymaqtastyq perspektıvalary da nazardan tys qalmaýda. Úkimet úıinde QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev Sıngapýr Respýblıkasy Memlekettik Saýda jáne ındýstrııa mınıstri, Memlekettik Ulttyq damý mınıstri Ko Po Kýnmen kezdesý ótkizdi. Taraptar Qazaqstan men Sıngapýrdyń arasyndaǵy eki jaqty qatynastardy damytýdyń jaǵdaıy men perspektıvalaryn qarady. Baqytjan Saǵyntaev pen Ko Po Kýn ózara saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq is-qımyldy arttyrý qajettigin aıtty. Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Qazaqstan áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń ozyq tájirıbesin belsendi beıimdep kele jatqan elderdiń biri ekenin aıtyp ótti. Atap aıtqanda, «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qoryn qurý, memlekettik qyzmettiń jańa úlgisin engizý, elektrondy úkimetti damytý jáne t.b. Kelissózder barysynda ónerkásiptik yntymaqtastyq, ınfraqurylymdyq jobalar aıasyndaǵy, qarjy salasyndaǵy ózara is-qımyl máseleleri talqylandy.

Túbi bir túrki jurtynyń qos butaǵy sanalatyn Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy qarym-qatynastar elimiz táýelsizdigin alǵan jyldardan beri qaıta jańǵyryp, nyǵaıyp keledi. Aıta ketsek, K.Məsimov pen B.Iyldyrym QR men Túrkııa arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq perspektıvalaryn talqylady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kərim Məsimov Túrkııa Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Bınalı Iyldyrymmen telefon arqyly əńgimelesti. Bul týraly primeminister.kz saıty habarlady. Kərim Məsimov túrik əriptesin Úkimet basshysy qyzmetine taǵaıyndalýymen quttyqtap, jumysta tabystar tiledi. Əńgimelesý barysynda taraptar Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq ózara is-qımyldyń aǵymdaǵy jaǵdaıy men ony damytý perspektıvalaryn talqylady.

Al qazaqstandyq pedagogtar men medıtsına qyzmetkerleri Izraılde taǵylymdamadan ótýge múmkindik aldy. Astanada «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ (budan ári - HBO AQ) jáne Tel-Avıv ýnıversıteti (TAÝ) arasynda ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qujatqa HBO AQ prezıdenti Ganı Nygymetov pen TAÝ prezıdenti Iosıf Klafter qol qoıdy. Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, memorandým maqsaty bilim salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty damytý, onyń ishinde ózara qyzyǵýshylyq tanytatyn máseleler boıynsha HBO AQ jáne TAÝ arasynda qyzmetti ornatý jáne yqpal etý bolyp tabylady. Atap aıtqanda, seriktestik sheńberinde Izraılge Qazaqstannan ǵylymı, pedagog jáne medıtsına qyzmetkerleriniń taǵylymdamadan ótýi boıynsha qysqa merzimdi oqý baǵdarlamalary uıymdastyrylady, sondaı-aq kýrstar, semınarlar, trenıngter men bilim salasyndaǵy Izraıl tájirıbesin zerdeleý boıynsha master-klastar ótkiziledi dep kútilýde. Memorandýmǵa qol qoıý tanystyrýy Astanada Qazaqstan men Izraıl iskerler men ǵalymdar ortasy ókilderiniń qatysýymen ótkizilgen Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy TAÝ dostary qaýymdastyǵymen uıymdastyrylǵan. Qol qoıý rásiminiń qatysýshylary memorandým sheńberinde ózara is-qımyldyń úlken perspektıvalaryn atap ótti. Búgingi kúni TAÝ álemdik deńgeıdegi ınnovatsııalyq kásipkerlik joǵary oqý orny bolyp tabylady. TAÝ-dyń Innovatsııalar jáne kásipkerlik ortalyǵy Izraıl úkimetimen tyǵyz baılanysta, álemniń basqa da ınstıtýttarymen jáne zertteý ortalyqtarymen, ónerkásiptik kompanııalarymen yntymaqtastyqta. TAÝ-da sonymen qatar Ramot kommertsıalızatsııa keńsesi men StarTAU kásipkerlik ortalyǵy áreket etedi.

Azııa kindigindegi Mońǵolııaǵa Astanadan reıs ashylýy múmkin. QR Investıtsııa jáne damý mınıstrliginiń Azamattyq avıatsııa komıteti Astana-Ulan-Batyr reısi ashylady degen úmitte. Azamattyq avıatsııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary Talǵat Lastaev, Mońǵolııa taraby «Eır Astana» áýekompanııasynyń Ulan-Batyrǵa ushýyna ruqsat beredi degen úmitte ekenin aıtty. «Astana men Ulan-batyr arasyndaǵy marshýrt tranzıttik jáne uzaqmerzimdi perspektıvaǵa arnalǵan marshrýt. Qazir Mońǵolııadaǵy áriptesterimizben baılanys ornatýǵa tyrysyp jatyrmyz. Aldyńǵy kúni «Eır Astananyń» ushý qaýipsizdigi ortasha eýropalyq deńgeıge saı ekenin jáne Mońǵolııadaǵy birqatar BAQ jarııalap jatqandaı, qaýipsizdik máseleleri joq ekenin aıtyp, hat joldadyq. «Eır Astananyń» ushý qaýipsizdigi Portýgalııa, Slovenııa sııaqty elderden de joǵary deńgeıde. «Eır Astana» Eýroodaqtyń shekteý tizimine engen joq. Mońǵolııa taraby bul dáıekterdi aıtqanda, tańǵaldy»,-deıdi T.Lastaev. Komıtet tóraǵasynyń aıtýynsha, «Qazaqstan tarapy bul olqylyq jýyq arada joıylyp, másele sheshiledi degen úmitte». «Meniń oıymsha, túbinde osy reıs ashylady», - dedi oıyn túıindegen ol.

Sonymen qatar Araldar eli Japonııa astanasy Tokıoǵa kelesi jyly Astanadan tikeleı reıs ashylady. QR Investıtsııa jáne damý mınıstrliginiń Azamattyq avıatsııa komıteti jańa reısterdiń ashylatynyn málimdeý barysynda osylaı aıtty. Komıtet tóraǵasynyń orynbasary Talǵat Lastaevtyń aıtýynsha, 2016 jyldyń maýsym aıynda Astanadan Tegeranǵa tikeleı reıs ushady. Iran tarabymen aradaǵy kelisimge saı, Qazaqstannyń eki qalasynan Iran astanasyna aptasyna 14 ret reıs ushady. T.Lastaetyń aıtýynsha, Irannan sanktsııalar alynǵan soń, bul elmen yntymaqtastyq ornatamyz degen múddeli taraptar kóbeıgen. Bul rette,Qazaqstan tranzıttik núktege aınala alady. «Iranǵa tek Beıjiń qalasynan tikeleı reıs ushatyndyqtan, Qytaıdyń basqa qalalary Iranǵa Qazaqstan arqyly usha alady. Biz Úrimji men Sııanǵa reıs ushyryp otyrmyz. Sondaı-aq, Reseıdiń shyǵysyndaǵy elderden tranzıt tasymaldanýy múmkin»,-dep túsindirdi ol. T.Lastaev habarlaǵandaı, bıyl Astana, Almaty, Aqtaý qalalarynan Sochıǵa tikeleı reıster ashylady. «Sondaı-aq, 2017 jyly Astanadan Tokıoǵa tikeleı reıs ushyrý úshin kelissózder júrgizip jatyrmyz»,-dedi T.Lastaev.

Túıin

Elimiz eńsesin túzep, ata-babalarymyz san jyldar boıy ańsaǵan egemendigin alǵannan beri Qazaqstan tórtkúl dúnıemen baılanysyn nyǵaıtýǵa umtylyp keledi. Bul baǵytta ásirese, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbegi men kóregen saıasatyn aıtpaı ketsek bolmas. Jahandaǵy eldermen jan-jaqty baılanys ornatýdyń elimizdiń ósip-órkendeýi úshin asa mańyzdy ekenin saralaı bilgen Memleket basshysy Qazaqstannyń syrtqy saıasatyn salıqaly júrgizip, táýelsiz eldiń tabandy ekenin álem aldynda moıyndata bildi.
"QazAqparat" HAA saıtynda Qazaqstannyń syrtqy saıasatyna qatysty jarııalanǵan materıaldar leginen túıgen oı osy. Sonymen qatar, Elbasy bastamasymen júzege asqan, qatysýshy elderdiń múddelerin san salada qorǵap-qoldaý maqsatynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq ta búgingi tańda tabysty jumys jasaýda.
Qazaqstannyń BUU, EYDU, ShYU tárizdi halyqaralyq aýqymdaǵy uıymdar aldynda ózindik ustanymyn bildirip, saıası, ekonomıkalyq t.b. turǵydan kemel el ekenin dáleldeı alýy memleket saıasatynyń durys baǵytta júrgizilip kele jatqanynyń jarqyn kórinisi. Álemdegi barlyq derlik eldermen tıimdi qarym-qatynastar ornata alýymyz da sonyń bir dáleli.
Demek, elimizdiń búgingi syrtqy ustanymdary uǵynyqty, dúbirli dúnıedegi baǵyt-baǵdary aıqyn, joly ashyq.