ShQO-daǵy barlyq aýdan ortalyqtary abattandyrylady

Jumys saparyn aýdan ortalyǵyndaǵy jylý qazandyǵynan bastaǵan óńir basshysy nysandy aǵymdyq jóndeýge bólingen 61 mln. teńgeniń qalaı ıgerilgenine nazar aýdardy. Búginde mundaǵy eki negizgi qazandyq tolyq jóndeýden ótip, maýsymǵa saqadaı saı kúıge keltirilipti. Al saqtyq úshin ornatylǵan qosymsha qazandyq qazan aıynda daıyn bolady dep kútilýde. Ótken ǵasyrdyń qyrqynshy jyldary iske qosylǵan jylý qazandyǵynyń tozyǵy jetkenin syrtqy keıpinen-aq kórýge bolady. Nysannyń bas ınjeneri Valerıı Sharavın eskirgen eki qazandyqtyń ary ketse eki-aq jyldyq «ǵumyry» qalǵanyn aıtady. Alaıda bul qazandyqtardy jańasymen almastyratyndaı tıimdi joba tabylmaı otyr. O basta bul jylý ǵımaraty Kýzbask kómirin tutynatyndaı etip jasalǵan eken. Al Qarajyranyń kómirinen óndirgen jylýdyń shyǵyny orasan. Jergilikti «Teploenergııa» kásipornynyń usynyp otyrǵan jobasyna 1,2 mlrd teńgeden astam qarjy qajet. Aımaq basshysy jobanyń óz baǵasyna saı emes ekenin qadap aıtty.

-Ótken jyly da dál osyndaı ýtopııalyq joba usynǵan bolatynsyzdar. Kórshi elden eski tehnologııaǵa negizdelgen qondyrǵy ákep ornatqanmen másele sheshilmeıdi. Ózin aqtaıtyndaı tıimdi joba daıyndańyzdar, - dedi Danıal AHMETOV.

Oblys basshysy ótken jyly ǵana kent aýmaǵynan boı kótergen shaǵyn kirpish zaýytyna da bas suqty. Táýligine 15000 dana kirpish shyǵaratyn óndiris oshaǵynda 75 adam jumys isteıdi. Sol 75 adamnyń kúshimen quıylatyn «M100» markaly kirpishterdi ázirge Óskemenniń qurylys kompanııalary men jeke turǵyndar tutynýda. «Shyǵys Keramıka» JShS-niń atqarýshy dırektory Ermek Temıshev suranys artsa, óndiris jelisin keńeıtýge daıyn ekenin aıtady. Qazir de suranystyń azdyǵynan zaýyt tolyq qýatyna ene almaı otyrsa kerek. Shıkizat alatyn karer zaýytqa jaqyn jatqandyqtan ónimniń ózindik quny arzanǵa túsip otyr. Qyzyl kirpishtiń ár danasy 35 teńgeden satylýda. Al Glýbokoe kentinen áketýge shamasy kelmegender oblys ortalyǵyna 37 teńgeden tapsyrys bere alady. Aımaq basshysy zaýyttyń baǵa saıasatyn durys ustanyp otyrǵanyn aıta kele, sapaǵa kóńil bólý kerektigin eskertti.

100-den astam mektep jóndeýden ótedi

Bıyl oblys boıynsha 138 mektep aǵymdaǵy jóndeýden ótkeni belgili. Sonyń biri - Y.Altynsarın atyndaǵy orta mektep. 630 oryndyq bilim oshaǵynyń jylý júıesin jańalaýǵa oblystyq bıýdjetten 10,5 mln teńge bólingen bolatyn. Mekteptiń UBT nátıjesimen tanysyp, ónertapqyshtar úıirmesiniń jumysyn oń baǵalaı kele, oblys basshysy bilim nysanyn aǵymdyq jóndeý jobasy durys bolmaǵanyn atady.

-Mektepter men medıtsınalyq nysandardy jóndeýge kelesi jyly da basymdyq beremiz. Bıyl 138 mektepti jóndeýden ótkizsek, keler jyly da sol mejeden túspeý qajet. Osylaısha aldaǵy 2-3 jylda bul máseleni tolyq sheshemiz. Alaıda ol úshin bir ret jóndelgen mektepke ekinshi ret qaıta oralmaýymyz kerek. ıAǵnı jóndeýdi qajet etetin mektepterdi saralaý kezinde usaq-túıektiń bárin nazarǵa alyp, jobany muqııat ázirlegen jón, - dedi Danıal AHMETOV. 

«Nur Otan» partııasynyń aýdandyq fılıalynda ótken ákim qabyldaýyna jergilikti qoǵamdyq keńes pen ózin-ózi basqarý komıtetiniń ókilderi qatysty. Mıhaıl Kalının aýdan ortalyǵyndaǵy Abaı yqsham aýdanynyń jolyn tegisteý máselesin kóterse, Vıacheslav Tsoı kentke kire beris kósheni jaryqtandyrýǵa qarjy suraı kelipti. Oblys basshysy Óskemen jáne Semeı qalalary men 19 aýdan ortalyǵyn abattandyrý boıynsha keshendi joba qolǵa alynatynyn atady. Sol joba aıasynda ishki joldar da rettelip, kósheler de jaryqtandyrylatyn bolady. Oǵan qajet qomaqty qarjyny Eýropa damý jáne qaıta qurý bankinen tartý kózdelgen. Joba arqyly ortalyqtardaǵy kóshelerdi jaryqtandyrý júıesi tolyq jańalanatyny da aıtyldy. Sonyń arqasynda jaryq shyǵyny 30 paıyzǵa únemdelip, jumsalǵan qarajat 4-5 jylda aqtalady dep kútilýde. Kóterilgen eki másele boıynsha aýdan ákimi Qalıhan Baıǵonysovqa naqty usynys daıyndaý júkteldi. Sol usynystyń tıimdiligine qaraı qarjy bólinetin bolady.

Aýrýhana apattyq jaǵdaıdan aryldy

Salynǵaly beri birneshe ret apattyq jaǵdaıǵa tap bolǵan aýdandyq ortalyq aýrýhananyń tirligi endi túzelgenge uqsaıdy. Sońǵy ret 2015 jyldyń jeltoqsanynda emhana ǵımaratynyń qabyrǵalary men jertólesinde jaryqshaqtar paıda bolyp, dabyl kóterilgen edi. Jan-jaqty zertteýlerden keıin aýrýhana kesheniniń irgetasyn bekemdeý kerek degen sheshim qabyldanǵan. Qurylysqa jaýapty «Elhon» JShS barlyq aqaýdy joıýǵa mindettelip, irgetas qaıtadan monolıt tósenishtermen bekemdelipti. Qaqyraǵan qabyrǵalar da jóndeýden ótip, aqaý tolyq joıylǵan. Munda sondaı-aq ınfektsııalyq aýrýhananyń eski ǵımaratyn qaıta jaraqtaý jobasy qolǵa alynypty. Oǵan oblys bıýdjetinen 84 mln teńge bólingen. Qys túskenshe mundaǵy jumystar da aıaqtalyp, naýqastarǵa zamanǵa saı qyzmet kórsetiletin bolady.

Budan keıin oblys ákimi Danıal AHMETOV Verhberezovka kentindegi tehnıkalyq kolledjdiń tynysymen tanysty. Jabylý qaýpi tóngen bilim oshaǵyn kolledj ujymynyń janaıqaıy men Elbasynyń kásiptik bilimdi aqysyz berý jónindegi nusqaýy saqtap qalǵan bolatyn. Osyndaǵy ken ornyn ıgerýge kelgen «Nurslan» JShS kolledjge demeýshilik kórsetý jóninde memorandýmǵa qol qoıǵan. Stýdentter atalǵan kásiporynda dýaldi oqytý boıynsha tájirıbeden ótip, 2018 jyldan bastap sonda jumysqa ornalasatyn bolady. 240 oryndyq ǵımarattyń birinshi qabaty jataqhanaǵa laıyqtalǵan. Kolledj sylaqshy, tas qalaýshy, dánekerleýshi, elektrık syndy mamandyqtar boıynsha bilim beredi. Aımaq basshysy ǵımarattyń jóndeý jumystarynyń sapasyz ekendigin atap, mekeme basshylaryn óz jumysyna jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrdy. Túlekterdiń 80 paıyzy jumysqa ornalaspaǵan jaǵdaıda pedagogtardan jaýap alynatyny da eskertildi. Semeı qalasynan «Dıplommen - aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda kóship kelip, jumysqa ornalasqan Kenjehan Aıdarhan 18 balany sylaqshy mamandyǵyna baýlyp júrgenin aıtady. Jasandy qurylys alańdary men dánekerleý kabınalarynda, túrli elektrlik qondyrǵylarda kásibı mashyq qalyptastyryp júrgen jastardyń qımylyna tánti bolǵan aımaq basshysy kolledjdiń jabylýyna jol berilmeıtinin málimdedi.

Sút óndirisinde serpin bar

Aýdandaǵy sút óndirisin damytýǵa áleýetti eldi mekenniń biri - Ývarov aýyly. Oblys basshysy osyndaǵy «Ývarovskoe» sharýa qojalyǵy men «Voshod-moloko» zaýytyn aralady. Sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Aleksandr Býrdakov 400 basqa arnalǵan taýarly-sút fermasyn keńshar kezeńinen muraǵa qalǵan qorajaı bazasynda uıymdastyrypty. Danıal AHMETOV eski ǵımarattardy zamanǵa saı jaraqtaý jobalaryna da basymdyq berý tıimdi ekenin atap, ondaı jobalarǵa oblys tarapynan naqty qoldaý bolatynyn jetkizdi. Ol úshin «Damý» qory arqyly jeti paıyzdyq nesıe berý júıesi jolǵa qoıylǵan. Al «Voshod-moloko» JShS toǵyz eldi mekenniń turǵyndarynan jáne sharýa qojalyqtarynan sút qabyldaıdy. Soǵan qaramastan táýligine 16 tonna sút óńdeýge qaýqarly keshen qýatynyń 62 paıyzyn ǵana paıdalanýda. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin sút qabyldaý jelisin keńeıtý josparlanǵan. 
Óńir basshysy «2015 jyldyń úzdik orta bilim berý mekemesi» ataǵy men 17 mln. teńgeniń grantyn jeńip alǵan Ývarov orta mektebinde de boldy. Bul aqshaǵa mekteptiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nyǵaıtylǵan eken. Alaıda barlyq múmkindikti tolyq paıdalanýǵa ınternet jyldamdyǵynyń álsizdigi birshama kedergi keltirýde. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Aıjan Sadyqova bul másele aýyldaǵy mektepterdiń barlyǵyna ortaq ekenin jetkizdi. Oblys basshysy A.Sadyqovaǵa máseleni sheshýdiń joldaryn qarastyrýdy tapsyrdy.

Tarhankaǵa Úlbiden keler qaýip joq

Oblys basshysynyń jumys sapary Tarhanka aýylynda túıindeldi. Úlbi ózeniniń arnasy buzylýy saldarynan zardap shegýi múmkin úılerdiń jaǵdaıymen tanysty. Aýdan ákimi Qalıhan Baıǵonysov óz betimen aǵyp jatqan Úlbi ózeni birneshe jyl buryn temirjoldyń sýaǵaryna qaýip tóndirgendikten, bógeý salynyp, arnasynan sál aýytqyǵanyn aıtady. Sonyń kesirinen Úlbiniń sýy Tarhanka aýylynyń shetine jaqyndaı túsken. Jyl saıyn jaǵasy opyrylyp, ózen arnasy mysyqtabandap aýyl irgesine jaqyndap keledi. Jaǵany tolyq bekemdeý úshin 80 mln. teńgeden astam qarjy kerek. Aımaq basshysy jobany qolǵa almas buryn muqııat zertteý júrgizip, tıimdi joldardy qarastyrý kerektigin eskertti.

-Tarhankany ózen shaıyp ketýi múmkin degen daýyldan shetkeri jatqan 4-5 úıdi qaraýsyz qaldyrmaımyz. Meniń oıymsha, ózenniń arnasyn bekemdeýge 100 mln. teńge shyǵyndaǵansha, qaýip tónedi delingen bes úıdiń ıesine aýyldyń ortasynan jańa úıler salyp bergen áldeqaıda tıimdi, - dedi oblys ákimi.

Tarhankalyq Rýstam Agadjanıan úı jaǵdaıynda alabalyq óndirisin qolǵa alypty. Burynǵy baqshasynyń ornyna jabyq keshen salyp, ishine haýyzdar qazǵan kásipker betondalǵan haýyzdarǵa Reseıden ákelingen alabalyqtyń ýyldyryǵyn ósirip otyr. Keler jyly ósirgen balyqtaryn naryqqa shyǵarmaqshy. Jobaǵa qyrýar qarjymen birge tórt jyl ýaqytyn jumsapty. Búginde ol eki adamdy jumyspen qamtyp otyr. Joqtan bar jasap, úlken táýekelge baryp otyrǵan jas kásipkerge Danıal AHMETOV qarjy qajet bolsa, «Damý» qory arqyly jeti paıyzdyq nesıe alýǵa bolatynyn túsindirdi. 

Jumys saparyn qorytyndylaǵan oblys ákimi Danıal AHMETOV aýdannyń damý deńgeıin oń baǵalady. Ásirese sút óndirisin damytýdyń óńirlik baǵdarlamasy júıeli túrde qolǵa alynǵanyn ataǵan aımaq basshysy aǵash óńdeýdegi múmkindikterdi paıdalanýǵa kúsh salý kerektigin aıtty. 

-Aýdannyń áleýeti óte zor. Sonyń ishinde aǵash óńdeý salasyn damytýǵa múmkindik mol. Ol úshin ınvestıtsııa qajet. Bıylǵy ınvestıtsııalyq forýmda bul máseleni sheshýge kúsh salatyn bolamyz. Halyqtan sút qabyldaý boıynsha aýdanda jumys durys jolǵa qoıylǵanyn kórdik. Jalpy, oblys kóleminde bul jumys bir arnaǵa túsip, negizi qalandy dep esepteımin. Endigi mindet jergilikti sút óndirisinen untaqty shıkizatty yǵystyryp shyǵarý qajet. Onyń ornyn halyqtan jınalǵan sútpen toltyratyn bolamyz. Biz sharýalardyń jumysyn jeńildetýge barynsha múddelimiz. Ónim óndirýshi adam ony qaıda jáne qalaı satý kerek degen saýaldarǵa bas qatyrmaýy kerek. Bul máseleni sheshý atqarýshy bıliktiń mindetine kirýi tıis, - dedi óńir basshysy. 

Esimjan Naqtybaıuly