ShQO-da eksport azaıyp, ımport artqan
ÓSKEMEN. QazAqparat - 2018 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysynda mys pen altyn óndirisi artqan. Degenmen, bul ósim eksporttyń tómendeýin tejeı almaǵan, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Búgin Óskemende byltyrǵy jyldyń ekonomıkalyq kórsetkishterin qorytyndylaǵan jıyn ótti. Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń basshysy Sáýle Ulaqovanyń aıtýynsha, oblystyń jalpy ishki ónimi bir jylda 3,5 trln teńgeni quraǵan. Ósim altyn jáne mys óndirisinde, mashına jasaý salasynda baıqalyp otyr.
«Aqtoǵaıdaǵy jumystardyń jandanýy mys óndirisin - 14 paıyzǵa, Baqyrshyqtaǵy kásiporynnyń iske qosylýy altyn órdirisin 27 paıyzǵa ósirdi. Al mashına jasaý salasyndaǵy ósim 60 paıyzǵa jetti» - dedi Sáýle Ulaqova.
Sáıkesinshe, Aıagóz, Jarma aýdandary men Óskemen qalasy ónerkásip kólemi boıynsha alǵa shyǵyp otyr. Al 13 aýdan josparlaǵan meje túgili, 2017 jylǵy kórsetkishke jete almaǵan. Kósh sońynda Zaısan, Borodýlıha, Kýrchatov aýdandary tur.
«Bul úsh aýdannyń da áleýeti bar. Sondyqtan kórsetkishterin syn kótermeıdi deýge bolady. Ákimderinde jumys isteýge nıet joq, áıtpese kósh sońynda qalatyn jónderi joq. Borodýlıha aýdanyna kelgen jańa ákim olqylyqtardy tez arada ornyna keltirýi tıis» - dedi oblys ákimi Danıal Ahmetov.
Ekonomıkaǵa ınvestıtsııa tartý kórsetkishteri boıynsha Abaı, Jarma, Zaısan, Besqaraǵaı aýdandary sylbyrlyq tanytqany da aıtyldy. Bul tórttiktiń qurylys salasyndaǵy kórsetkishteri de mardymsyz. Olardyń qataryn Shemonaıha jáne Glýbokoe aýdandary tolyqtyryp tur.
Halyqty baspanamen qamtýda Zaısan aýdany taǵy da kósh sońynda. Munda jyldyq jospar 17 paıyzǵa ǵana oryndalǵan. Zaısannan joǵary Ulan, Besqaraǵaı, Aıagóz aýdandary jaıǵasypty.
Jalpy oblys boıynsha eksport kólemi 33 paıyzǵa kemip, ımport 13 paıyzǵa artqan.
«Eksporttyń tómendeýine mıneraldyq ónimderge suranystyń 1,8 esege kemýi sebepker bolǵan. Sondaı-aq, metall men metall buıymdarǵa qajettilik 1,7 esege azaıǵan. Bizde óndiriletin qondyrǵylar men kólik túrleri 2017 jylmen salystyrǵanda 8,7 ese az satylǵan. Esesine, shetelden ákelinetin qondyrǵylar men kólik túrleri 1,7 esege kóbeıip otyr. Et pen ósimdik ónimderi 1,8 ese, aǵash ónimderi 14,9 paıyz kóp ákelingen. Osynyń saldarynan ımport ósken» - deıdi Sáýle Ulaqova.
Bul óz kezeginde halyq kóp tutynatyn taýarlardyń baǵasyna áser etken. Atap aıtsaq, azyq-túlik baǵasy orta eseppen 4,3 paıyzǵa ósken. Ásirese et pen súttiń baǵasy 7 paıyzǵa, qant baǵasy 18 paıyzǵa kóterilgen. Dári-dármek 3,7 paıyzǵa, kómir men aǵash otyn baǵasy 9,7 paıyzǵa, dızeldik otyn 29,9 paıyzǵa, kıim-keshek 7,4 paıyzǵa qymbattaǵan. Al qyzmet túrleriniń baǵasy 5,4 paıyzǵa artyp, respýblıkalyq kórsetkishten asyp ketken. Ásirese, qoqys shyǵarý qyzmeti 20 paıyzǵa ósken.
«Elbasy tapsyrmasyna oraı jyl aıaǵynda 46 qyzmet kórsetýshi kásiporyn 80 tarıf boıynsha qyzmet qunyn azdap azaıtqan bolatyn. Sonyń áserinen halyqtyń 2,6 mlrd teńgesi únemdeldi» - dedi basqarma basshysy.
Sondaı-aq atap ótilgendeı, densaýlyq salasynda obyr men týberkýlezdiń taralýy azaıyp, ana men bala ólimi artqan.
«Bala ólimi 1,4 paıyzǵa ósip otyr. Sondaı-aq, Semeıde - eki, Jarma aýdanynda bir ana ólimi tirkeldi» - deıdi S.Ulaqova.
Oblys basshysy atalmysh olqylyqtardyń ornyn toltyrý úshin bıyl tyńǵylyqty jumys isteý qajettigin atady. Ásirese, densaýlyq saqtaý, bilim, energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq basqarmalaryna bilek sybana eńbektený júkteldi.
«Ana ólimi boıynsha óreskel jaıttar tirkelgeni jasyryn emes. Aldyn alyp, jas analardy qamqorlyqqa alý qajet. Dárigerlerdiń jumysyn tıimdi uıymdastyrý úshin qyzmetti baǵalaý krıterıılerin daıyndaýdy tapsyramyn. Osy krıterıı boıynsha olardyń óz kásibine qanshalyqty laıyq ekenin anyqtaıtyn bolamyz. Al halyqtyń ómir sapasyn jaqsartý maqsatynda aýyzsýsyz otyrǵan eldimekenderge qomaqty qarajat surap otyrmyz. Qazir energetıka jáne kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń qolynda 100 joba bar. Ony júzege asyrý úshin 61 mlrd teńge qajet. Osy baǵytta tıimdi is atqarýymyz kerek. Mektepterdi ІT-tehnologııamen jabdyqtaý isinen shaǵyn mektepter shet qalmaýy tıis. Ondaı problema bar. Tym bolmaǵanda shaǵyn bilim oshaqtaryna ınteraktıvti taqtalar ornatý qajet. Bul sharýa sáýir aıyna deıin tııanaq tabýy tıis» - dedi Danıal Ahmetov.
