ShQO-da dáriger tapshylyǵy máselesi qalaı sheshilip jatyr

ÓSKEMEN. KAZINFORM – Shyǵys Qazaqstan oblysynda qalalar men monoqalalarǵa arnalǵan medıtsına salasy kadrlaryn qoldaýdyń jeke baǵdarlamasy ázirlenip jatyr. Buǵan óńirde dáriger tapshylyǵy máselesiniń ózektiligin joımaı kele jatqany sebep boldy. Qazirgi tańda aımaq boıynsha shamamen 150 dáriger jetispeıdi. 

Qalalar tasada qaldy

Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetine súıensek, qoldanystaǵy qoldaý sharalarynyń basym bóligi aýyldarǵa baǵyttalǵan. Aýylǵa baryp jumys isteıtin dárigerler úshin áleýmettik jeńildikterdiń keń paketi qarastyrylǵan.

– Onyń qatarynda 8,5 mln teńgege deıingi birjolǵy tólemder, turǵyn úımen qamtamasyz etý, jeńildetilgen ıpoteka bar. Sondyqtan qalalarǵa mamandardy jumysqa tartý obektıvti túrde qıynyraq ekenin túsinemiz. Munda jeńildikter aýylmen salystyrǵanda áldeqaıda az. Sondyqtan biz túrli joldardy qarastyryp jatyrmyz. Atap aıtqanda, rezıdentýrada mamandardy medıtsınalyq uıymdar men oblystyq bıýdjet esebinen oqytamyz, aýdandar men qalalardyń ákimdikteri asa tapshy mamandarǵa turǵyn úı beredi. Sonymen qatar bas dárigerlerimiz aýdan jáne qala ákimdikterimen birlesip, barlyq bos jumys oryndary jármeńkelerine, medıtsınalyq joǵary oqý oryndaryna baryp, kelissózder júrgizip júr, - deıdi basqarma basshysynyń orynbasary Aınash Qapanova.

Onyń aıtýynsha, qosymsha yntalandyrý bolmasa qalalardaǵy aýrýhanalarǵa maman tartý qıyndap barady.

Qaı jerlerde tapshylyq qatty seziledi

Eń kúrdeli jaǵdaı Óskemende jáne óńirdiń Serebrıansk, Rıdder jáne Altaı syndy monoqalalarynda qalyptasqan. Tek oblys ortalyǵynyń ózinde 55 dáriger jetispeıdi.

– Eń áýeli pedıatrlar, jalpy tájirıbe dárigerleri, akýsher-gınekologtar men anestezıologtar tapshy. Bul medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligine tikeleı áser etetin negizgi mamandyqtar, - deıdi Aınash Qapanova.

Jas dárigerdiń ortasha jalaqysy shamamen 500 myń teńgege jetse de, másele sheshilmeı keledi.

Serebrıansktegi jaǵdaı qalaı

Serebrıansk qalalyq ortalyq aýrýhanasy 11 myńnan astam turǵynǵa qyzmet kórsetedi. Onyń ishinde qala halqy men mańyndaǵy toǵyz aýyldyń turǵyndary bar. Soǵan qaramastan, mekemede birden jeti dárigerdiń orny bos.

Qala turǵyndarynyń aıtýynsha, arnaıy mamandardyń bolmaýy ómir sapasyna tikeleı áser etedi.

– Bizde LOR dárigeri de, kóz dárigeri de joq. Em alý úshin aýdanǵa nemese oblys ortalyǵyna barýǵa májbúrmiz. Bul qosymsha aqsha, ýaqyt, - deıdi Serebrıansk qalasynyń turǵyny Tatıana Sıdorova.

Kadr tapshylyǵy keı jaǵdaıda patsıentterdiń ómiri men densaýlyǵyna da tikeleı qaýip tóndiredi.

– Aýrýhanada qajetti mamandar bolmaǵan kezde biz naýqastardy Altaı qalasyna nemese Óskemenge jiberýge májbúrmiz. Eger shuǵyl jaǵdaı bolsa, kezekshi feldsher men júrgizýshini tartyp, táýliktiń qaı mezgili ekenine qaramastan naýqasty oblys ortalyǵyna jóneltemiz. Bul syn saǵattarda ýaqyt joǵaltý jáne medıtsınalyq uıym úshin qosymsha shyǵyn degen sóz, - deıdi Serebrıansk qalalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Erkin Semeıhanov.

Aıta keteıik, aýrýhananyń kredıtorlyq bereshegi shamamen 30 mln teńgeni quraıdy. Al naýqastardy basqa qalalarǵa jiberý olardyń shyǵynyn odan saıyn arttyra túsýde.

Kadr úshin kúres

Medıtsınalyq mekemelerdiń basshylyǵy kadr tapshylyǵy dárigerlerdi tartý áreketteriniń joqtyǵynan emes, yntalandyrý múmkindikteriniń shekteýliliginen týyndap otyrǵanyn atap ótti.

– «Dıplommen - aýylǵa» baǵdarlamasy tek aýyldarǵa ǵana arnalǵan. Qaladaǵy aýrýhanalar úshin kótermeaqy da, jeńildetilgen nesıe de qarastyrylmaǵan, - deıdi Erkin Semeıhanov.

Onyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaıda qalalarǵa kóship kelgisi keletinder az bolady. Al jas mamandar kóbine oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan Ulan jáne Glýbokoe aýdandarynyń aýyldaryn tańdaýǵa beıim.

Qyzylordadan qonys aýdarǵan

Qazirgi tańda naqty nátıje berip otyrǵan sanaýly tetikterdiń biri - ońtústik óńirlerden qonys aýdarý baǵdarlamasy. Máselen, qabyldaý bóliminiń dárigeri Marat Ahmetov jýyrda Qyzylorda oblysynan Serebrıansk qalasyna kóship kelip, buryn bos turǵan shtattyq orynǵa ornalasqan. Qonys aýdarǵany úshin oǵan 800 myń teńge kóleminde qarjylaı kómek, turǵyn úı satyp alýǵa bastapqy jarna retinde 4,5 mln teńge berilgen. Degenmen, úıdi qańtar-aqpan aılarynda satyp alýdy josparlap otyr. Qazir oǵan ýaqyty joq. Sebebi jumys tym qaýyrt.

– Mamandar jetispegen kezde óz salańnan keńirek jumys isteýge týra keledi. Men terapevtpin, biraq pedıatr bolmaǵandyqtan balalardy da qabyldaımyn. Bul belgili bir qıyndyqtar týǵyzyp, júktemeni arttyrady, - deıdi Marat Ahmetov.

Onyń aıtýynsha, bir mamandy turǵyn úımen qamtamasyz etip, qoldaý kórsetý búkil júıeniń turaqty jumys isteýi úshin jetkiliksiz.

Kótermeaqyǵa basymdyq berilmek

ShQO densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshylyǵy júıeli sheshimder qabyldanbasa, kadr tapshylyǵy odan ári ýshyǵa túsedi dep esepteıdi. Osyǵan baılanysty qalalar men monoqalalarǵa arnalǵan jańa baǵdarlama jobasy ázirlengen.

– Dárigerler úshin 5 mln teńge, orta medıtsınalyq personal úshin 1 mln teńge kóleminde kótermeaqy belgileý usynylyp otyr. Qazirgi tańda joba Ádilet mınıstrliginde kelisý jáne pysyqtaý satysynda, - deıdi basqarma basshysynyń orynbasary Aınash Qapanova.

Sarapshylardyń pikirinshe, eger qujat maquldansa, 2026 jyldan bastap qalalardaǵy aýrýhanalarda kadr úshin shynaıy básekege túsýge múmkindik beretin naqty qural paıda bolady. Alaıda sheshýshi faktor tek tólem kólemi emes, osy sharalardyń turaqtylyǵy bolmaq.

Al ázirge Shyǵys Qazaqstan qalalary dárigerler jetispeýshiligi jaǵdaıynda jumysyn jalǵastyryp otyr. Aq halattylarǵa túsetin júkteme joǵary, al patsıentter medıtsınalyq kómek alý úshin basqa qalalarǵa barýǵa májbúr.

Eske salsaq, osyǵan deıin ShQO-da dárigerge jala japqan zeınetker sottalǵany jaıly jazǵanbyz.