Іshki týrızm qaıtse túleıdi

"Qarjy shetelge ketip jatyr"

Jazǵy demalys bastalyp, kópten kútken tynyǵý kezeńi keldi. Osy tusta qazaqstandyqtardyń bıyl demalysty qaıda ótkizetini anyqtaldy.

Aldymen shetelge shyǵatyndardyń bári birdeı týrıst emes ekenin eskergen jón. Biri shekara asýdy jeke sharýasymen josparlasa, endi biri naqty demalys pen saıahat úshin jolǵa shyǵady. ıAǵnı bul – eki bólek sanat.

Ótken jyly Qazaqstannan shetelge shyqqan azamattar sany 11,8 mln adamdy qurady. Bul – 2024 jylmen salystyrǵanda 1,2%-ǵa az. Olardyń basym bóligi (10,2 mln adam) shetelge jeke maqsatpen barǵan. Al týrıstik saparmen elden shyqqandar sany 417,1 myńǵa jetken. Sonymen qatar 17,5 myń adam qajylyqqa attansa, 5,6 myń adam emdelý úshin shetelge barǵan.

Jalpy sapar baǵyttaryna kóz júgirtsek, qazaqstandyqtar eń jıi baratyn elderdiń qatarynda Reseı, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstan bar.

Al týrıstik maqsattaǵy saparlarda basymdyq basqa elderge berilgen. Ótken jyly qazaqstandyqtar kóp tańdaǵan baǵyttar – Qytaı men Túrkııa. Bir jyl buryn kósh basynda Túrkııa tursa, qazir Qytaı alǵa shyqqan. Buǵan eki el arasyndaǵy týrıstik almasý baǵdarlamalary da áser etti. Sondaı-aq suranys joǵary elderdiń qatarynda Mysyr, Grýzııa, Birikken Arab Ámirlikteri men Vetnam bar.

Shetelge shyǵatyndardyń sany artqan saıyn syrtqa ketetin qarjy kólemi de nazar aýdartpaı qoımaıdy. Osy máselege Májilis depýtaty Aıdarbek Qojanazarov toqtaldy.

– Mysaly, qazaqstandyqtar shetelde demalý maqsatynda shamamen 4 mlrd dollardan astam qarajat jumsaıdy. Biz osyndaı qarjymen ózge elderdiń ekonomıkasyn damytyp otyrmyz, – dedi Aıdarbek Qojanazarov.

Depýtattyń pikirinshe, bıylǵy geosaıası ahýal týrıstik naryqqa áser ete bastady. Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaı birqatar tanymal baǵyttarǵa suranysty tómendetýi múmkin. Al syrtqy týrızmniń baıaýlaýy ishki baǵyttarǵa degen qyzyǵýshylyqty kúsheıtip, el ishindegi týrızmge qosymsha serpin berýi yqtımal.

Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq artyp keledi

Syrtqa saparlaıtyndar kóp bolǵanymen, Qazaqstanǵa keletin sheteldik týrısterdiń qatary artyp keledi. Olardyń basym bóligin Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Reseı jáne Qytaı azamattary quraıdy.

Sońǵy bes jyldaǵy kórsetkishke qarasaq, ósim aıqyn baıqalady. Salystyrmaly túrde 2020 jyly Qazaqstanǵa 2 mln sheteldik kelse, 2025 jyly bul kórsetkish 15,7 mln-ǵa jetken.

Іshki týrızmniń damýy

El ishindegi týrızm de sońǵy jyldary qarqyn alǵan. Bul úrdis qazaqstandyqtardyń demalys mádenıetinde ishki baǵyttardyń úlesi artyp kele jatqanyn kórsetedi.

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, byltyr qazaqstandyqtar 11,7 mln týrıstik sapar jasaǵan. Onyń 87,2%-y el ishinde júzege asqan.

Eń kóp barǵan óńirler men qalalardyń qatarynda Astana, Almaty qalasy, Almaty, Qaraǵandy jáne Túrkistan oblystary bar.

Sapar kezinde qazaqstandyqtardyń basym bóligi týystary men tanystarynyń úılerine toqtaǵan. Al qonaqúı men jaldamaly baspanany tańdaǵandar odan keıingi oryndarda. ıAǵnı ishki týrızmde áli de týystyq baılanys ınfraqurylymnan basym túsip otyr.

Kólik tańdaý qurylymy da osy úrdisti tolyqtyrady. El ishinde saıahattaýshylar kóbine jeke avtokólik pen temirjoldy paıdalanady. Al shetelge sapar kezinde negizgi tańdaý áýe kóligine túsedi.

Týrızmge jumsalǵan shyǵyn kólemi de aıtarlyqtaı. Ótken jyly bul kórsetkish 1 trln 134,2 mlrd teńgege jetken. Onyń 659,2 mlrd teńgesi ishki týrızmge tıesili. Bul el ishindegi demalys naryǵynyń ekonomıkalyq salmaǵy artyp kele jatyrǵanyn kórsetedi.

Negizgi fokýs úsh óńirde

Týrızm salasyn júıeli damytý úshin memleket negizgi baǵyttardy naqtylap otyr. Bul – ishki jáne kirme týrızmdi teń dárejede damytýǵa múmkindik beretin strategııalyq qadamdardyń biri.

Týrızm ındýstrııasy komıteti tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Nurbol Baıjanovtyń aıtýynsha, búginde nazar úsh basym aımaqqa aýdarylǵan. Olar – Almaty, Mańǵystaý oblysy jáne Býrabaı.

– Buryn memlekettik baǵdarlamalarda klasterlik tásil men basym 10 týrıstik baǵytqa kóp kóńil bólinse, 2024 jyldan bastap Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes biz úsh negizgi baǵytqa nazar aýdaryp otyrmyz. Olar – Almaty, Mańǵystaý jáne Býrabaı. Qazir jumys dál osy baǵyttar boıynsha júrgizilip jatyr, – dedi spıker.

Onyń aıtýynsha, negizgi túıin ınfraqurylym máselesine kelip tireledi. Jol, áýe qatynasy, elektr men sý júıesi, káriz, qaldyqtardy basqarý jáne qaýipsizdik – týrıstik aımaqtardyń damýy úshin sheshýshi faktorlar. Ásirese Şýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵy boıynsha jańa josparlar iske asyrylyp jatyr. Negizgi maqsat – týrıstik júktemeni azaıtyp, ınfraqurylym men múmkindikterdi keńeıtý.

– Sóz kólik júktemesin azaıtý, qosymsha avtoturaqtar salý, sondaı-aq týrıstik aǵyndy qaıta bólý arqyly tanymal kólderge túsetin júktemeni tómendetý jaıynda bolyp otyr, – dedi ol.

Áleýet bar, sheshim kerek

Salada múmkindik mol bolǵanymen, ishki týrızmniń qarqynyn kúsheıtý úshin áli de naqty ekonomıkalyq tetikter qajet. Bul baǵyttaǵy basty másele – qoldaýdy júıeli ári tıimdi iske asyrý.

Osy rette «Týrıstik qamqor» korporatıvtik qory men Qazaqstan Týroperatorlar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Inna Reı Reseı tájirıbesin mysalǵa keltiredi.

– Sharalar qabyldanyp jatyr. Máselen, balalar el ishinde tegin usha alady. Otbasylyq demalysqa jaǵdaı jasalyp, qomaqty qarjy bólinip jatyr. Degenmen, bul ázirge keń taralǵan trendke aınala qoıǵan joq. Jeńildikterdi eskergenniń ózinde Qazaqstan ishinde búkil otbasymen saıahattaý kóbine shetelde demalǵannan qymbatqa túsedi, – dedi ol.

Sarapshynyń aıtýynsha, ishki týrızmdi damytýda tikeleı qoldaý sharalary jetkiliksiz, sondyqtan júıeli tásil qajet.

– Ol úshin týrıstik aǵynnyń áserin naqty esepteýge, basym baǵyttardy anyqtaýǵa jáne resýrstardy tıimdi bólýge múmkindik beretin ǵylymı-zertteý bazasyn qalyptastyrý mańyzdy. Qazirgi ýaqytta kóptegen sheshim tájirıbe júzinde qabyldanyp jatyr. Al ǵylymı tásil nátıjege tezirek qol jetkizýge múmkindik beredi, – dep atap ótti sarapshy.

Jalpy, Qazaqstanda týrızmge qyzyǵýshylyq joǵary, tabıǵı áleýet te jetkilikti. Suranys ta birtindep artyp keledi. Endigi mindet – osy múmkindikti naqty ekonomıkalyq nátıjege aınaldyryp, ishki týrızmdi qoljetimdi ári tartymdy etý.