Іshki týrızm: Aqtóbe ne usynady jáne oǵan suranys bar ma

Týrıstik maýsym Qasqyr sarqyramasynan bastaldy

Aqtóbe oblysynda týrızm bólimi birneshe ret transformatsııadan ótti. Dálirek aıtqanda uzaq jyldar boıy oblystyq kásipkerlik basqarmasynda bolyp, keıin oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyna berildi.

Sonyń ishinde Visit Aktobe týrıstik aqparat ortalyǵy ishki, syrtqy týrısterdi tartý qyzmetin uıymdastyryp otyr. Bıyl sáýir aıynda alǵash ret Sarqyrama Fest týrıstik festıvali boldy. Shara Qarǵaly aýdany Aşylysaı aýyly mańyndaǵy Qasqyr sarqyramasynda ótti. 

Memlekettik satyp alý portalyndaǵy aqparatqa súıensek, Visit Aktobe týrıstik aqparattyq ortalyǵy bul sharany uıymdastyrýǵa 2 mln teńgeden astam qarjy jumsady. Talap boıynsha qatysýshylar sany 5 myńnan kem bolmaýy tıis. Aıtyp ótelik, munda jınalǵan qar sýy sáýir, mamyr aılarynda sarqyrap aǵyp turady. Kelýshiler osy eki aıda ǵana mol jınalady.

Sonymen birge týrıstik ortalyq jarnamalyq-taratpa materıaldardy daıyndaý jáne basyp shyǵarýǵa 3 mln teńgege jýyq qarjy qarastyrdy. Ári Instagram, TikTok, YouTube jáne Facebook áleýmettik jelilerindegi akkaýnttardy aqparattyq súıemeldeý jáne kontentpen qyzmetteri úshin jyl ishinde 2,7 mln teńge jumsaıdy.

— Qarǵaly aýdanynyń jeti keremeti bar. Olar Qasqyr sarqyramasy, Qarǵaly sý qoımasy, Mylqaý aýyl, Qyzyltam, Nurpeıis haziret meshiti, Sárke batyr eskertkishi jáne Jel elektr stansasy. Sonyń ishinde adamdar kóktemde Qasqyr sarqyramasyna kóp keledi. Sarqyrama Aqtóbe qalasynan 120 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. Ótken ǵasyrdyń 70-jyldarynda Ebıta ózeniniń shatqalynda úlken Aşylysaı teńizinen arnaıy sý burý, basqasha aıtqanda, erigen muzdyqtardan jasandy sý aǵyzý týraly sheshim qabyldanǵan kezde adam qolymen jasalǵan. Sarqyramanyń qatty aǵynymen shaıylyp ketken kúshikterin joǵaltqan qasqyr ár tún saıyn kelip, ulıtyny týraly ańyzda aıtylady. Sarqyramanyń ekinshi ataýy — Aşylysaı. Sebebi ony attas aýylǵa jetý arqyly ǵana tabýǵa bolady, — dedi Qarǵaly aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń kishi ǵylymı qyzmetkeri Qymbat Sabyrjanqyzy.

Qarǵaly aýdany jeti keremet jaıly aıtqanymen, ázirge tek osy Qasqyr sarqyramasy ǵana kópshilik keletin orynǵa aınaldy.

Ári bıyl sarqyramaǵa jeter 4,7 shaqyrym jol qurylysy aıaqtalady. Joba quny — 1,3 mlrd teńge. Byltyr 500 mln teńge jumsalsa, bıyl 803,5 mln teńge qarastyryldy.

Al sarqyrama mańyn «Baıqula» ShQ-y 49 jylǵa jalǵa aldy. Talap boıynsha aýmaqty damytyp, týrısterge qyzmet kórsetýi tıis.

— Sharýa qojalyǵy 3-4 jyldan beri sarqyrama aýmaǵyn damytý jumysyn júrgizip jatyr. Munda memlekettik qoldaý arqyly elektr togy júrgizildi. Qojalyq ıesi 8 kıiz úı tikti. Sýda serýendeýge arnalǵan qaıyqtar qyzmeti iske qosyldy. Atqa minip, serýendeýge de bolady. Endi 20 oryndyq qonaqúı salý jumysy bastaldy. Aýdandaǵy Qarǵaly sý qoımasyna da týrıstik aımaq salynady. «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy aıasynda onda da elektr jelisi tartyldy. Gaz ben jol qurylysy jobasy daıyndaldy. Sol kezde saýyqtyrý lageri salynady. Investorlar aýdandaǵy osy eki jerge qyzyqty. Sonymen birge aýdanda Mylqaý aýyl da bar. Ókinishke qaraı oǵan ınvestor tabylmaı tur. Eń basty problema — ınfraqurylym, — dedi Qarǵaly aýdanynyń ákimi Nurlybek Ónerbaev.

Maral mekeni, Aqqum men Aqtolaǵaı

2025 jyly Aqtóbe oblysyna 284 myń adam kelgen. Onyń kóbi ishki týrızm úlesinde. Shetten keletinderdiń úlesi 20 myńǵa jýyqtaıdy.

— Týrıstik nysandardyń úsheýine jol salynyp jatyr. Birinshisi Qasqyr sarqylamasy, ekinshisi Dosjan ıshan kesheni, úshinshisi Abat Baıtaq kesenesi. Úsheýi de ishki týrızmdi damytýǵa oń áserin tıgizedi. Sonymen birge biz týrıstik oryndardy damytý úshin ınvestorlarǵa jobalardy kórsetip júrmiz. Máselen qytaılyq ınvestor kelip, qarady. Іri kempıng salý úshin kásipkerlerge hat ta jazyldy. Qonaqúı máselesi de kóterildi. Keıingi kezde shalǵaı mekenderge shaǵyn ushaq ushyrý jobasy qarastyrylyp jatyr. Onyń ekonomıkalyq tıimdiligi belgili bolǵanda ǵana aqparat bere alamyz, — dedi Aqtóbe oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy basshysynyń orynbasary Meıirjan Ahambaı.

Aqtóbe oblysynda qazir 7 erekshe qorǵalatyn oryn bar. Sonymen birge Tobyl-Torǵaý rezervaty jumys istep tur. Ári 24 týrıstik marshrýt ázirlengen.

— Sáýir-mamyr aılarynda Qasqyr sarqyramasy suranysqa ıe. Qalǵan ýaqytta Baıǵanın aýdanyndaǵy Aqqum qumy, Aqtolaǵaı borly taýy bar. Shynyn aıtsam, Aqtóbe qalasynda ishki týroperatorlar óte az. Bizde týrıstik reestrde 7 týroperator bolǵan. Oǵan taǵy bireýi qosyldy. Biraq olardyń jumysy óte tómen. Týrmarshrýt az uıymdastyrylady. Olardyń sózine qaraǵanda ishki týrızmde jol, qonaqúı, tamaqtaný orny qyzmeti durys damymaǵan. Kelgen adamdardyń jaǵdaıyn jasaýǵa qınalady, — dedi Meıirjan Ahambaı.

Týrıstik agenttiniń dırektory Baqyt Tileshovanyń aıtýynsha, Qarqyr sarqyramasynan bólek maral mekeni, Aqqum men Aqtolaǵaıǵa da suranys bar.

— Shyny kerek, ishki týrızmge suranys kóp emes, biraq bar. Adamdar jaıly kólikpen, jaqsy jolmen barǵandy jón kóredi. Jol boıyndaǵy qyzmet, tamaqtaný, jatyn orynnyń da zaman talabyna saı bolǵanyn qalaıdy. Shetelge barǵanda qandaı talap qoısaq, bizde de sondaı qyzmet kórsetkenimizdi kútedi. Al bizde ondaı qyzmet áli joq. Qasqyr sarqyramasy osy jolǵa endi túsip kele jatyr. Ázirge eki aı ǵana sýy sarqyrap aǵyp turady. Aldaǵy ýaqytta jańa tehnologııanyń kómegimen jaz aılarynda da aǵysyn toqtatpaıtyn etýi múmkin. Sol kezde adamdar legi de artar edi, — dedi Baqyt Tileshova.

Týrıstik agenttik dırektory aldaǵy ýaqytta Baıǵanın aýdanyna baryp, Aqqum men Aqtolaǵaı týrıstik marshrýtyn qarap kelmek. Sodan keıin ǵana bul baǵytqa qyzmet kórsetý suraǵy sheshiledi.

— Bashqurtstannan, Reseıdiń kórshiles oblystarynan suranys bar. Olar kelip, bazar aralap, demalys bazasyna baryp, týrıstik oryndardy qaraǵysy keledi. Meniń oıynsha birer jylda damý jolyna túsip, usynysymyz artady, — dedi ol.

Usynys berdi, qyzyǵýshy joq

Aqtóbe oblysynyń ár aýdanynda týrıstik oryn bar. Alaıda bárin birdeı damytý múmkin bolmaı tur. Máselen Aqqum qumy men Aqtolaǵaı borly taýy ornalasqan Baıǵanın aýdany týrmarshrýt ashýǵa usynys bergenimen, qyzyǵýshy kásipkerler joq ekenin aıtty.

Al osy aýdanǵa alǵashqy týrıstik marshrýt jasap shyqqan Erkebulan Aımuratulynyń aıtýynsha, týrızmdi damytý basshylarǵa tikeleı baılanysty sharýa.

— Іshki týrmarshrýttardy biraz ýaqyt toqtatýǵa týra keldi. Bul qoldaý bar kezde damıtyn sala. Bıyl qaıta qolǵa alyp, Qasqyr sarqyramasyna birer ret adamdardy apardyq. Ári burynǵyǵa qaraǵanda ınfraqurylym damyp keledi, joldar salynyp jatyr. Tek Qasqyr sarqyramasy emes, Aqqum baǵyty da jaqsardy. Shynyn aıtqanda joldy suraıtyn tasymaldaý kólikteriniń júrgizýshileri. Týrısterdiń ózi keıde nashar joldy sol kúıi qabyldaıdy. Keıbiri ÝAZ kóligine minip kórmegen soń ony da qyzyqtaıdy. Mundaı jerge sheteldikterden suranys jaqsy, — dedi ol.

Jer shalǵaı bolǵan soń Aqtolaǵaıdyń ózine jol salý ázirge tıimsiz. Sol sekildi glempıng te joǵary suranysta bolmaýy múmkin.

Sebebi adamdar kún saıyn aǵylmaıdy, aptasyna bir týrmarshrýt uıymdastyrylýy múmkin. Kóp degende aıyna 200 adamdy aparsa, onyń bári tamaqqa tapsyrys bermeýi de yqtımal.

— Aqtolaǵaıǵa barý úshin qaladan 23:00–de shyǵamyz. Sol jerde tańdy qarsy alamyz. Munda kúz aılarynda barǵan durys. Jazda óte ystyq bolady. Keıde sheteldikter tapsyrys beredi. Ondaıda jol talǵamaıtyn kólikti tańdap aparamyz. Aqtóbe oblysynda ǵylymı týrmarshrýtqa Jamanshyń men Barqyn qumyn, sulýlyqty tamashalaıtyndar úshin Aqtolaǵaı men Aqqumdy usynatyn edim. Jaılysy ári oblys ortalyǵyna jaqyny Mártók pen Qarǵaly aýdandary. Tarıhı oryndarǵa da suranys bar. Qobylandy batyr kesenesine aparýdy suraǵandar bolǵan edi. Qoldaý bolsa Dımash týrmarshrýtyna da suranys bolady. «Baqytty bala» festıvali kezinde sheteldik jankúıerleri Aqtóbege keletini sózsiz. Al olarǵa usynatyn toptamanyń baǵasy bólek bolady. Bárin de jergilikti ákimdikpen birge atqarýǵa múmkindik bar, — dedi Erkebulan Aımuratuly.

Buǵan deıin Aqtóbeniń ár aýdannyń óz brendi bar ekeni jazyldy. Máselen Qobda aýdanynda Abat Baıtaq, Qobylandy batyr kesenesi men Álııa aýyly, Bulaq aýyldaryna barýǵa bolady. Bul týrıstik marshrýt tarıhı tanymdy keńeıtýge baǵyttalǵan.

Al Yrǵyz aýdanynda Yrǵyz-Torǵaı tabıǵı qoryǵy men Jamanshyń kraterimen tanysýǵa bolady.