«Shirkeıli Qos-asary» eskertkishinen eki bekinistiń orny tabyldy - Qyzylorda
QYZYLORDA. QazAqparat - Ejelgi qalanyń orny «Shirkeıli Qos-asary» eskertkishinen úlken jáne kishi eki bekinistiń orny tabyldy. Bul tarıhı meken Qyzylorda oblysynyń Syrdarııa aýdanyna qarasty Shirkeıli aýylynan 5,5 shaqyrym qashyqtyqta oryn tepken.
Sondaı-aq osy jerden birneshe bólmeden turatyn úı-jaılar da anyqtaldy. Olar saz kesekten turǵyzylǵan. Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, t.ǵ.d., professor Qylyshbaı Bısenov atalmysh jumystarmen tanysyp, tarıhı orynnyń mańyzdylyǵyna toqtaldy, dep habarlaıdy atalmysh joǵary oqý ornynyń baspasóz qyzmeti.
Qazba jumystarynyń kezinde qolǵa túsken qysh ydystar ortaǵasyrlyq Jankent, Sortóbe jáne Saýran qalashyqtarynyń ІH-HІІ ǵasyrlardaǵy keramıkalarymen sáıkes keletinin kórsetti. Munda bir kezderi qaınaǵan tirshilik bolǵanyn 20 shaqty azyq saqtaıtyn qoıma aıǵaqtaıdy. Bul jerden kómir de shyqty. Qorqyt Ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń «Arheologııa jáne etnografııa» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Ázilhan Tájekeev sol kómirdi Máskeýdegi arnaıy zerhanadan ótkizip, topshylanǵan merzimdi odan ári naqtylaı túsýge bolatynyn aıtty.
Oǵyz memleketi ómir súrgen kezeńmen sáıkes keletin oshaqtyń orny da belgili boldy. Ony tazalaý barysynda qasqyr tisi men qoı súıeginen jasalǵan tumar men ǵuryptyq maqsatta qoldanatyn bútin qysh ydys tabyldy. Ǵalymdar sol derekterge qarap, bólme emshige ne bolmasa balgerge arnalǵanyn boljap otyr.
Osy arheologııalyq qazba jumystaryna Qorqyt Ata ýnıversıtetiniń ǵalymdarymen qatar, Á.H.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń ǵalymdary jáne Máskeýdegi Shyǵys halyqtarynyń óneri memlekettik mýzeıinen Sergeı Bolelov qatysýda. Bul salada mol tájirıbesi bar reseılik ǵalym bul oryndy Qazaqstandaǵy qundy derekter kóp tabylǵan eskertkish retinde qabyldaıdy.
Bıiktigi 10 metrge deıingi úlken úıdiń qazba jumystarynyń qurylysy 6-kezeńge bólinip otyr. Zertteý ári qaraı keler jyly jalǵasady. Bul zertteýdi joba aıasynda QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qarjylandyryp otyrǵanyn aıta ketken jón.
Ortalyq jetekshisi Á.Tájekeev eni 500 metr, uzyndyǵy bir shaqyrym aýmaqty alyp jatqan eskertkishti qorǵaý aımaǵyn anyqtaý jáne qorshaý qajettiligin, bul týraly tıisti oryndarǵa usynys jasalýy kerektigin atap ótti.
Aıta keterligi, osy mekende tirshilik etken adamdardyń beıitin tabý qıyn. Sebebi kúrishtik alqapqa tym jaqyn ornalasqan.
«Shirkeıli Qos-asary» eskertkishi Qyzylorda qalasyna da, «Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq dálizine de alys emes. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta ejelgi qalanyń ornyn týrıstik nysanǵa aınaldyrýǵa bolady.
