Shyńdaǵy jaýyngerler: elimizde áskerı alpınıster qalaı daıarlanady

Kimder áskerı alpınıst bola alady?

Áskerı alpınıster – taýly jerde jaýyngerlik mindetterdi oryndaýǵa jáne jeke quramdy arnaıy taý daıarlyǵyna úıretýge mamandanǵan áskerı qyzmetshiler.

– Taý daıarlyǵy boıynsha arnaıy biliktilikten ótken áskerı qyzmetshiler elimizdiń túrli áskerı bólimderinde qyzmet atqaryp, taýly jerdegi jaýyngerlik daıarlyqty uıymdastyrýǵa jáne jeke quramdy oqytýǵa úlesin qosyp keledi, – delingen Qorǵanys mınıstrliginiń Kazinform agenttigine bergen jaýabynda.

Áskerı alpınıstiń daıarlyǵy birneshe biliktilik deńgeıinen turady. Taýly óńirlerde jaýyngerlik mindetterdiń artýyna baılanysty mundaı mamandarǵa suranys ósip keledi. Osyǵan oraı oqý baǵdarlamalaryn jetildirý, nusqaýshylar quramyn kúsheıtý jáne áskerı daıarlyqtan ótetin mamandar sanyn kezeń-kezeńimen arttyrý kózdelgen.

Olar arnaıy taý daıarlyǵy ortalyǵynda daıyndalady. Oqytý teorııalyq jáne praktıkalyq kezeńderden turady. Áskerı qyzmetshiler taýly jerde qozǵalý, jartasty jáne muzdy bederden ótý, alpınıstik jabdyqtardy paıdalaný, tabıǵı kedergilerdi eńserý, zardap shekkenderdi evakýatsııalaý jáne bólimsheniń is-qımylyn uıymdastyrý tásilderin meńgeredi. Al alǵan bilimi arnaıy polıgondardaǵy taktıkalyq oqý-jattyǵýlarda shyńdalady.

Kýrsqa fızıkalyq daıyndyǵy joǵary ári densaýlyǵy taýly jerde qyzmet atqarýǵa jaramdy áskerı qyzmetshiler ǵana qabyldanady.

– Úmitkerlerdiń fızıkalyq múmkindikteri, moraldyq-psıhologııalyq turaqtylyǵy men kúrdeli jaǵdaıda áreket etý qabileti baǵalanady. Kýrsty aıaqtaǵan soń áskerı qyzmetshiler teorııalyq jáne praktıkalyq synaqtardan ótip, talaptardy tolyq oryndaǵan jaǵdaıda ǵana tıisti biliktilikke ıe bolady, – dep habarlady mınıstrlik.

Oqý birneshe aptaǵa sozylady. Baǵdarlama bazalyq taý daıarlyǵyn, arnaıy taktıkalyq daıyndyqty jáne biliktilikti arttyrý kýrstaryn qamtıdy. Kýrsty sátti aıaqtaǵandarǵa sertıfıkat beriledi, al daıyndyq deńgeıine qaraı alpınızm boıynsha sporttyq razrıad alý múmkindigi qarastyrylǵan.

Daıarlyq barysynda halyqaralyq qaýipsizdik standarttaryna saı alpınıstik jabdyqtar, tsıfrlyq kartalar men navıgatsııalyq júıeler qoldanylady.

– Qoldanylatyn tehnıkalyq alpınıstik jabdyqtardyń negizgi bóligi halyqaralyq qaýipsizdik standarttaryna sáıkes keletin sheteldik ónimderden turady. Bul kúrdeli taýly jaǵdaıda jeke quramnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge jáne oqý protsesiniń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi, – delingen aqparatta.

Halyqaralyq yntymaqtastyq pen jetistikter

Qazaqstandyq alpınıster kásibı sheberligin halyqaralyq oqý-jattyǵýlarda, tájirıbe almasý baǵdarlamalarynda jáne jarystarda turaqty jetildirip jatyr. Mundaı yntymaqtastyq álemniń jetekshi áskerı taý mektepteriniń tájirıbesin engizýge ǵana emes, oqý baǵdarlamalaryn jetildirýge de múmkindik beredi. Sonyń nátıjesinde qazaqstandyq áskerı qyzmetshiler Armııalyq halyqaralyq oıyndardyń «Elbrýs saqınasy» baıqaýynda muzdyqtar men ózender arqyly ótetin 105 shaqyrymdyq kúrdeli baǵytty eńserip, qola júldege ıe boldy.

Jetistikterdiń qataryn bıylǵy Denalı ekspedıtsııasy tolyqtyrdy. Arnaıy operatsııalar kúshteriniń Taý daıarlyǵy ortalyǵynyń alpınıster toby Soltústik Amerıkanyń eń bıik núktesi – Denalı shyńyn (6190 metr) baǵyndyryp, shyń basynda Memlekettik Tý men Arnaıy operatsııalar kúshteriniń týyn kóterdi.

– Ekspedıtsııa áskerı qyzmetshilerdiń joǵary kásibı daıarlyǵyn kórsetti. Soltústik Amerıkanyń eń bıik shyńyn baǵyndyrý olardyń tabandylyǵyn pash etti, – dep habarlady Qorǵanys mınıstrligi.

Halyqaralyq yntymaqtastyq jarystarmen shektelmeıdi. Máselen, buǵan deıin Italııa Qarýly kúshteriniń tájirıbeli nusqaýshylary Almatydaǵy Taý daıarlyǵy ortalyǵynda qazaqstandyq áskerı qyzmetshilerge baǵdarlaý, taýly jerde urys júrgizý, zardap shekkenderdi evakýatsııalaý jáne taý jabdyqtaryn paıdalaný boıynsha teorııalyq ári praktıkalyq sabaqtar ótkizgen.

Al halyqaralyq tájirıbe kúndelikti daıyndyqpen ushtasady. Áskerı alpınıster Іle Alataýyndaǵy oqý-jattyǵý polıgondarynda, sonyń ishinde Mánshúk Mámetova muzdyǵynda turaqty jattyǵyp, kásibı mashyǵyn jetildiredi.

13 jyl shyńda shyńdalǵan alpınıst

Halyqaralyq jarystardaǵy jetistikter men kúrdeli ekspedıtsııalardyń artynda tájirıbeli áskerı mamandardyń eńbegi tur. Solardyń biri – podpolkovnık Amanjol Rahmetov. Ol – áskerı bólim komandıriniń jaýyngerlik jáne arnaıy daıarlyq jónindegi orynbasary, kásibı alpınıst, ІІ dárejeli alpınızm nusqaýshysy.

– Bıyl Qarýly Kúshterdegi qyzmetime 24 jyl toldy. Osy ýaqyt ishinde kishi serjanttan podpolkovnıkke deıingi joldan óttim. Sońǵy 13 jylymdy taý daıarlyǵy men áskerı alpınızmge arnadym. Bul salaǵa kelýime áskerı qyzmettiń ereksheligimen qatar, bala kezden taýǵa degen qyzyǵýshylyǵym sebep boldy, – deıdi ol.

Podpolkovnıktiń jadynda erekshe qalǵan oqıǵalardyń biri – 2021 jylǵy Han-Táńiri ekspedıtsııasy. Onyń aıtýynsha, órleý kezinde gıpoksııa belgileri baıqalyp, jaǵdaıy kúrt nasharlaǵan.

– Sol kezde janymdaǵy tájirıbeli alpınıst Ershat Aıazbaev der kezinde kómek kórsetip, jaǵdaıymdy turaqtandyrdy. Demalyp alǵannan keıin ǵana kóterilýdi jalǵastyryp, shyńǵa sátti jettik. Sol jaǵdaı qaýipsizdik talaptaryn saqtaý men komandalyq qoldaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenin taǵy bir márte dáleldedi, – deıdi podpolkovnık.

Onyń aıtýynsha, áskerı alpınızm eń aldymen fızıkalyq kúshten buryn salqynqandy bolýdy, tártip pen jaýapkershilikti talap etedi.

– Eń qyzyǵy – jańa shyńdardy baǵyndyrý bolsa, eń úlken jaýapkershilik – ózińmen birge kele jatqan adamdardyń ómiri. Bir arqanǵa baılanǵan ár adamnyń amandyǵyna jaýap beresiń. Jastarǵa aıtar keńesim, qaýipsizdikti árdaıym birinshi orynǵa qoıý kerek. Eshbir shyń nemese jetistik ómir men densaýlyqtan qymbat emes, – deıdi áskerı alpınıst.

Amanjol Rahmetov ustanatyn qaǵıda elimizdegi áskerı alpınızm mektebiniń negizine aınalǵan. Óıtkeni onyń basty maqsaty – bıik shyńdy baǵyndyrý emes, kúrdeli jaǵdaıda da durys sheshim qabyldap, adam ómirin saqtaı alatyn kásibı maman qalyptastyrý.