Shymkenttegi Badam ózeninde nege balyq qyrylyp jatyr

ShYMKENT. KAZINFORM – Balyqtyń jappaı qyrylýyna hımııalyq quramdaǵy tógindi sýdyń avarııalyq túrde aǵyzylýy sebep bolýy múmkin. Ekologtar oqıǵa ornyna baryp, sý synamalaryn alyp, aldyn ala qorytyndy jasady.

Ózen jaǵasyna shyǵyp qalǵan óli balyqtardy alǵash jergilikti turǵyndar baıqaǵan. Máseleniń ýshyǵýyna turǵyndardyń áleýmettik jelilerde taratqan beınejazbasy túrtki boldy. 

Kadrlarda ózen ústindegi iri qubyrdan belgisiz suıyqtyqtyń áýeli topyraqqa, keıin tikeleı sý arnasyna aqqany kórinedi. Aǵys boıymen tómen qaraı ózen sýynyń laılanyp, sur-jasyl túske ózgergeni baıqalǵan. Budan keıin qala turǵyndary óli balyqtardyń vıdeosyn jarııalap, lastaný kózin anyqtaýdy talap etken.

Osyǵan baılanysty Ekologııa departamentiniń mamandary máseleniń mán-jaıyn anyqtaý úshin oqıǵa ornyna bardy.

– Sý synamalaryn ózenniń birneshe núktesinen, atap aıtqanda, yqtımal tógindi sý tógilgen aımaqtan joǵary, tikeleı tógindi núktesinen jáne tómengi aǵys bóliginen aldyq, – dedi Shymkent qalalyq Ekologııa departamentiniń bas mamany Aqmaral Nysanbekova.

Mamandardyń aıtýynsha, jaǵdaı bastapqy sátten-aq ádettegi lastaný oqıǵalarynan ózgeshe bolǵan.

– Kóp jaǵdaıda tógindi qysqa merzimdi sıpatta bolyp, sý aǵysynyń áserinen tez seıiledi. Alaıda bul joly hımııalyq tógindi sýdyń aǵyzylýy shamamen eki saǵatqa sozylyp, kólemi aıtarlyqtaı bolǵan. Sonyń saldarynan balyq jappaı qyrylǵan, – dedi mamandar.

Tekserý barysynda óndiristik sıpattaǵy tógindi sýdyń Sý arnasyna tıesili qalalyq kollektor arqyly ózenge aqqany anyqtalǵan. Atalǵan kollektorǵa ındýstrııalyq aımaqta ornalasqan kásiporyndar óndiristik qaldyqtaryn tógýi múmkin. Degenmen mundaı hımııalyq tógindi sýlardy qalalyq káriz júıesine aǵyzýǵa tyıym salynǵan. Olar arnaıy uıymdar arqyly bólek tártippen kádege jaratylýy tıis.

Aldyn ala boljam boıynsha, joǵary kontsentratsııadaǵy agressıvti hımııalyq qosylystar metall qubyrdy korrozııaǵa ushyratqan. Sonyń saldarynan qubyrda tesikter paıda bolyp, ýly tógindi sý ózenge tikeleı aqqan.

Ekologtar atalǵan jaǵdaıdy hımııalyq belsendi tógindi sýdyń avarııalyq túrde aǵyzylýy retinde baǵalap otyr.

– Sý quramyndaǵy sýlfat mólsheriniń kúrt artqany tirkeldi. Kórsetkish bir lıtrge shaqqanda bes-alty myń mıllıgrammǵa deıin jetken. Taza kúkirt qyshqyly káriz júıesine tógilmeıdi. Alaıda mundaı kórsetkishter sýǵa aralastyrylǵan kúkirt qyshqyly eritindisinen turatyn tógindi sýdyń bar ekenin kórsetedi. Mundaı zattardy qalalyq kollektorǵa tógýge qatań tyıym salynǵan, – dep habarlady departament ókilderi.

Mamandardyń aıtýynsha, joǵary qyshqyldylyq deńgeıi tek ınjenerlik ınfraqurylymǵa ǵana emes, ózen ekojúıesine de aıtarlyqtaı zııan keltirip, balyqtardyń jappaı qyrylýyna sebep bolýy múmkin.

Qorytyndy sheshim sý synamalarynyń zerthanalyq taldaý nátıjeleri alynǵannan keıin qabyldanady.

Ekologııa departamenti tekseris qorytyndysy boıynsha tıisti protsessýaldyq sheshimder qabyldanyp, kináli tulǵalar zańnamaǵa sáıkes jaýapkershilikke tartylatynyn málimdedi.

Budan buryn Shymkentte turǵyndar jaǵymsyz ıiske shaǵymdanǵanyn jazǵan edik.