«Shymbulaq» shatqalyna kólikti kirgizýge shekteý qoıý konstıtýtsııalyq emes dep tanyldy
ASTANA.KAZINFORM - Konstıtýtsııalyq sot «Shymbulaq» shatqalyna kólik quraldarynyń kirýine shekteýdi konstıtýtsııalyq emes dep tanydy jáne ekologııalyq múddeler men azamattardyń quqyqtary arasyndaǵy tepe-teńdik qajettiligin atap ótti.
Konstıtýtsııalyq sot Almaty qalasy ákimdiginiń «Almaty qalasynyń jekelegen aýmaqtaryna kólik quraldarynyń kirýin shekteý týraly» 2016 jylǵy 8 sáýirdegi № 2/122 qaýlysynyń 1-tarmaǵynyń Konstıtýtsııaǵa sáıkestigin tekserdi.
Atalǵan tarmaqta «Shymbulaq» shatqalynyń erekshe qorǵalatyn tabıǵı aımaǵynyń aýmaǵyna elektr qozǵaltqyshyndaǵy (elektromobıl) kólik quraldarynan basqa kólik quraldarynyń kirýine shekteý qoıylady.
Ótinishtiń mán-jaıy
Tekserýge Іle Alataýy ulttyq tabıǵı parkiniń quramyna kiretin, biraq aýmaqtyq jaǵynan Almaty qalasynyń sheginde ornalasqan «Tuıyqsý» shatqalynda turatyn azamattyń ótinishi negizi boldy.
Osy shatqal turǵyndary óz úıine Medeý-Shymbulaq avtomobıl jolymen «Shymbulaq» shatqaly arqyly («Medeý» óńirlik tabıǵı parkiniń quramyna kiredi) jete alady. Alaıda «Tuıyqsý» shatqalyna asfalt tóselgen joldyń bolmaýy júrýdi qıyndatady. Ótinish berýshiniń pikirinshe, ákimdik qaýlysy osy jerde kólikti paıdalanýdyń ereksheligin eskermeı, óz úıine jetýin jáne erkin júrip-turý quqyǵyn shektep qoıdy.
Konstıtýtsııalyq sottyń ustanymy
Konstıtýtsııalyq sot óziniń qorytyndy sheshiminde memleket quqyqtar men bostandyqtarǵa quqyqtyq shekteýdi belgileı otyryp, adam quqyqtary men bostandyǵy, basqa adamdardyń quqyqtary men bostandyqtary, jarııa múddeler arasynda ádil teńgerimdi qamtamasyz etýge tıis dep atap ótti. Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardaǵy quqyqtyq rejımder, sol sııaqty ekologııalyq talaptar tabıǵı aýmaqtardy qorǵaý jáne saqtaý jónindegi is-sharalar keshenin júrgizýdi kózdeıdi.
Ártúrli qyzmet úshin tyıym salýlar men shekteýlerdi belgileý, eger bul konstıtýtsııalyq mańyzdy maqsatqa – adamnyń ómir súrýi men densaýlyǵy úshin ajyramas jáne bólinbeıtin ıgilik retinde qolaıly qorshaǵan ortany qorǵaýǵa qol jetkizý úshin qajet bolsa, olar osyndaı sharalarǵa jatqyzylýy múmkin. Mundaı shekteýler men tyıym salýlar qatań túrde tek zańǵa sáıkes memlekettik organdardyń quzyreti sheginde jáne Konstıtýtsııa talaptaryn, 39-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes jol berilý jaǵdaılaryn qosa alǵanda, saqtaı otyryp belgilenýi múmkin.
Tekserý nátıjesi boıynsha Konstıtýtsııalyq sot daý aıtylyp otyrǵan qaýlyny qabyldaý Almaty qalasy ákimdiginiń ókilettigine jatpaıtynyn anyqtady. Ekologııalyq kodekste kólik quraldarynyń kirýin shekteý jáne tıisti normatıvtik quqyqtyq aktini shyǵarý jónindegi ókilettikter oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń jergilikti ókildi organynyń (máslıhattyń) quzyretine kiredi. Sonymen qatar zań deńgeıinde ákimdiktiń qorshaǵan tabıǵı ortany qorǵaý máselelerine baılanysty qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy jáne jol júrisi salasyndaǵy quzyreti týraly jekelegen normalar bekitilgen. Máselen, «Jol júrisi týraly» Zańnyń 17-baby 2-tarmaǵy 8) tarmaqshasynyń úshinshi abzatsyna sáıkes atqarýshy organdary óz quzyreti jáne óńir sheginde qalanyń jekelegen aýmaqtaryna kólik quraldarynyń kirýine túrli shekteýler engizý, onyń ishinde jol júrisin retteýdiń tehnıkalyq quraldary (jol belgileri, jol tańbalary) arqyly jol júrisin uıymdastyrýdyń arnaıy aımaqtaryn belgileýge quqyly.
Osyǵan baılanysty Konstıtýtsııalyq sot erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda kólik quraldarynyń qozǵalysyn shekteý konstıtýtsııalyq mańyzdy maqsatty – qorshaǵan ortany qorǵaýdy jáne ekologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdi kózdeýi múmkin dep atap ótti. Alaıda mundaı maqsat bolǵannyń ózinde de shekteý ózi áser etetin adamdardyń quqyqtary men zańdy múddelerin eskerýge jáne olarǵa shamadan tys aýyrtpalyq túsirmeýge tıis.
Konstıtýtsııalyq sottyń qorytyndysy
Tekserý nátıjeleri boıynsha Konstıtýtsııalyq sot Almaty qalasy ákimdiginiń 2016 jylǵy 8 sáýirdegi № 2/122 qaýlysynyń 1-tarmaǵyn Konstıtýtsııaǵa sáıkes kelmeıdi dep tanydy.
KS normatıvtik qaýlysynyń tolyq mátinimen silteme boıynsha tanysýǵa bolady.
Aıta keteıik, byltyr Qazaqstanda ekotýrıster sany 3,6 mıllıonnan asqan. Áıtse de, ulttyq parkterdi damytý men ınvestor tartý qarqyny áli de tómen. Premer-mınıstr Oljas Bektenov Týrızm jáne ekologııa mınıstrlikterine, sondaı-aq ákimdikterge bir aıda ekotýrızmdi damytýǵa arnalǵan naqty usynystar ázirleýdi tapsyrdy.
