Shıqyldaq qaz Qazaqstannyń jyl qusy bolyp jarııalandy

Bul týraly qaýymdastyqtyń baspasóz qyzmetinen habarlandy.

Shıqyldaq qaz (Anser erythropus) Anser tuqymyna jatatyn «sur» qazdardyń arasyndaǵy eń kishkentaıy. 30 jyl buryn shıqyldaq qazdy aýlaýǵa ruqsat berilse, búgingi tańda bul qus Halyqaralyq tabıǵatty qorǵaý odaǵynyń Qyzyl kitabyna engizilgen. Kóptegen zertteýlerdiń nátıjesinde shıqyldaq qazdyń sany 6-7 ese kemigen degen tujyrym jasaldy. Qazirgi tańda shıqyldaq qazdyń álemdik popýlıatsııasynyń 99,9% Reseıde jáne 40 juptan quralǵan kishigirim top Norvegııanyń soltústik shyǵysynda qonystanǵan. Álemdik popýlıatsııa sany shamamen 25-35 myń qazdy quraıdy. Shıqyldaq qazdyń Eýropa elderinen múlde joǵalyp ketýi ábden múmkin. Sondyqtan da bul qaz túriniń tabıǵatta saqtalyp qalýy Reseı men Qazaqstandaǵy uıalaý jáne qonys aýdarý joldarynda atqarylatyn saqtaý jumystaryna tikeleı baılanysty.

« Kóktemde qazdar men sýda júzetin basqa da qustardy atýǵa tyıym salý sırep bara jatqan qus túrlerin saqtap qalýǵa kómektesýi múmkin. Qazirgi tańda shıqyldaq qaz quryp bara jatqan qus retinde Qazaqstannyń Qyzyl kitabyna engizilgen», - delingen habarlamada.

Shıqyldaq qazdy kóziniń aınalasyndaǵy jarqyn sary dóńgelek syzyqtan ajyratýǵa bolady. Tumsyǵy qysqa, kishkentaı, úsh qyrly, aqshyl qyzǵylt. Joǵary mańdaıyna baılanysty, basy dóńgelek kórinedi. Mańdaıyndaǵy aq daq uzaryp kózine deıin, keıde tóbesine deıin jetedi. Basy men moıny tósine qaraǵanda qoshqyldaý. Aıaǵy sary, qyzǵylt sary. Jas qazdardyń tyrnaqtary qara, al basynda aq daǵy bolmaıdy. Denesiniń uzyndyǵy 53-66 sm, salmaǵy 1,3-2,3 kg.

Bıyl shıqyldaq qaz týraly broshıýralar men posterler daıyndalady. Qyzyl kitapqa engizilgen qus týraly materıaldar turǵyndarǵa, ásirese Qazaqstannyń soltústigindegi ańshylar men qoryqshylarǵa taratylady. Qazaqstanda aýlaýǵa ruqsat etilgen aq tumsyq qazǵa óte uqsas keletin shıqyldaq qazdy soltústik óńirlerde ǵana kezdestirýge bolady.