Shetelge zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi tárkileý: Qazaqstan ókilderine jańa múmkindik beriledi
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Quryltaı otyrysynda «Qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly eýropalyq konventsııany ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasyn eki oqylymda qaralyp qabyldady.
Qujat boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Ǵalymjan Qoıgeldıevtiń aıtýynsha, Konventsııaǵa 1959 jyly Strasbýrg qalasynda qol qoıylǵan.
— Biz 2001 jyldan beri Syrtqy ister mınıstrligimen osy Konventsııaǵa qosylý úshin birqatar jumys istedik. Endi byltyr maýsym aıynda osy Konventsııaǵa qosylýǵa shaqyrtý qaǵazyn aldyq. Konventsııanyń negizgi maqsaty qylmystyq is boıynsha adamnyń kinásin dáleldeý úshin qajetti kómek alýǵa baǵyttalǵan. Máselen, olar tintý, banktegi shottardy anyqtaý, qylmystan túsken tabystardy buǵattaý, saraptama júrgizý, adamdardy aıǵaqtar berý úshin shaqyrtý jáne basqalar bolýy múmkin. Degenmen, eger suraý salynatyn tarap ótinishti saıası qylmys nemese ony oryndaý egemendigine, qaýipsizdigine, qoǵamdyq tártibine, basqa da aıtarlyqtaı mańyzdy múddelerine nuqsan keltirýi múmkin dep eseptese, kómek kórsetýden bas tartylýy múmkin, — dedi Bas prokýrordyń orynbasary.
Onyń málimetinshe, búgingi tańda 50 memleket Konventsııanyń múshesi. Olardyń 22-simen Qazaqstan osyndaı ekijaqty kelisimsharttarǵa qol qoıǵan. Endi bul Konventsııany ratıfıkatsııalaýdan keıin, tıisinshe, qalǵan 28 memleketpen osyndaı ekijaqty kelisimsharttarǵa qol qoıýdyń negizi bolmaıdy.
Suraq qoıý rásimi barysynda depýtat Qarlyǵash Jamanqulova qujatty ratıfıkatsııalaý Qazaqstannyń ózge memlekettermen birlesip qylmysqa qarsy kúresýde, ásirese onyń transulttyq sıpaty bar túrlerine qarsy is-qımyl kezindegi yntymaqtastyǵyn damytýda mańyzdy qadam sanalatynyn jáne elimizdiń jahandyq arenadaǵy bedelin artta túskenin bildiretinin atap ótti.
— Bul rette mynany naqtylap alǵym keledi. Konventsııa ýaqyt óte kele halyqaralyq quqyqtyq kómek kórsetýdiń jekelegen tetikterin keńeıtip, naqtylaıtyn 3 hattamamen tolyqtyrylǵany belgili. Konventsııanyń ózin ratıfıkatsııalaý Qazaqstannyń osy qosymsha hattamalarǵa avtomatty túrde qosylýyn bildire me, álde olar árqaısysyna qatysý úshin jeke ratıfıkatsııalaý rásiminen ótý qajet pe? , — dep surady ol.
Saýalǵa jaýap bergen Bas prokýrordyń orynbasary Konventsııaǵa ratıfıkatsııalaý arqyly qosylý qalǵan úsh hattamaǵa avtomatty túrde qosylý dep eseptelmeıtinin, qujattar aldaǵy ýaqytta bólek-bólek ratıfıkatsııalanatynyn aıtty.
Al depýtat Nurlan Dýlatbekov jahandaný jaǵdaıynda jáne qylmystylyqtyń transshekaralyq sıpatyna baılanysty qylmystyq jolmen alynǵan nemese zańsyz áreketter nátıjesinde ıemdelingen aktıvterdi qaıtarý máseleleri boıynsha memleketterdiń ózara is-qımyl jasaý múmkindigine ıe bolýy asa mańyzdy ekenin atap ótti.
— Ásirese, osyndaı múlik qylmystyq is tergelip jatqan memlekettiń aýmaǵynan tys jerde ornalasqan jaǵdaılarda óte ózekti. Osyǵan oraı mynadaı suraq týyndaıdy. Qazaqstan osy Konventsııa negizinde bizde qaralyp jatqan qylmystyq is aıasynda basqa memleketke onyń aýmaǵyndaǵy múlikke tyıym salý nemese ony tárkileý týraly ótinishpen júgine ala ma? Eger de júgine alatyn bolsa, Qazaqstan Respýblıkasynyń ókilderi shetelde osyndaı suraý salýlardy oryndaý rásimderine qatysý múmkindigine ıe bola ala ma?, — dep saýal joldady depýtat.
Ǵalymjan Qoıgeldıevtiń jaýabyna qaraǵanda, osy Konventsııanyń aıasynda Qazaqstan tyıym salý, tárkileý sııaqty máselelermen suraý salýlardy Eýropa memleketterine jibere alady.
— Sonymen qatar, bizdiń quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi sol memleketke baryp, tergeý is-áreketterine de baqylaýshy retinde qatysa alady, — dedi ol.
Suraq qoıý rásimi aıaqtalǵannan keıin Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń múshesi Aıjan Aımaǵanova sóz alyp, Konventsııany ratıfıkatsııalaý jańa Konstıtýtsııada bekitilgen zań ústemdigin, adam quqyqtaryn qorǵaýdy jáne qylmystyq ister boıynsha halyqaralyq yntymaqtastyqty júzege asyrýǵa múmkindik beretinin aıtty.
— Búginde qylmystar bir memlekettiń sheginde qalmaıdy. Dáleldemeler, kýálar, jábirlenýshiler, kúdiktiler men aktıvter ár elde bolýy múmkin. Sondyqtan tergep-tekserýdiń tıimdiligi qajetti málimetterdi shetelden jedel alýǵa jáne protsestik áreketterdi ýaqtyly júrgizýge baılanysty. Konventsııanyń 28-babyna sáıkes, Eýropa keńesine múshe emes memleket Mınıstrler komıtetiniń shaqyrýymen oǵan qosyla alady. Qosylý týraly qujat Bas hatshyǵa tapsyrylǵannan keıin Konventsııa 90 kúnnen soń kúshine enedi. Qazaqstan bul baǵytta 2001 jyldan beri jumys júrgizip keledi. Zań jobasyn qabyldaý osy jumystyń nátıjesi bolyp, eýropalyq memlekettermen quqyqtyq yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóteredi. Zań jobasy jumys tobynda talqylanyp, Quryltaıdyń turaqty komıtetteriniń oń qorytyndysyn aldy, — dedi depýtat.
Osydan keıin zań jobasy birinshi jáne ekinshi oqylymda qaralyp, qabyldandy.
