Sheteldegi qazaqtardyń sany 7 mıllıonǵa jetýi múmkin – Otandastar qory

Sheteldegi qazaqtardyń naqty sany men olardyń shoǵyrlaný geografııasy týraly «Otandastar qory» KeAQ Vıtse-prezıdenti Álibek Jurqadam málimdedi.

Qor ókiliniń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta sheteldegi qazaq qaýymdastyǵy men burynǵy otandastardy zertteýde úsh negizgi targettik sanat qoldanylady. Bul júıe ár toptyń ereksheligine qaraı jumys isteýge múmkindik beredi.

Birinshi jáne eń aýqymdy top – etnıkalyq qazaqtar. Olardyń basym bóligi shekara syrtynda qalǵan ejelgi qazaq jerlerinde, ıaǵnı avtohtondy (ındıgen) halyq retinde turyp jatyr.

– Etnıkalyq qazaqtardyń resmı sany 3,5 mıllıonnan asady, olar álemniń 40-qa jýyq elinde turady. Alaıda beıresmı saraptamalyq derekter bul kórsetkish 5-7 mıllıon aralyǵynda bolýy múmkin ekenin kórsetedi. Sheteldegi qazaqtardyń 90%-dan astamy – ındıgen qazaqtar. Atap aıtqanda, Qytaıda – 1,6 mıllıon, Ózbekstanda – 821,2 myń, Reseıde – 592 myń qandasymyz bar. Al tarıhı sebeptermen májbúrli qonys aýdarǵan dıaspora ókilderi Mońǵolııada (125 myń), Túrkııada (30 myń) jáne Eýropa elderinde shoǵyrlanǵan, – deıdi Álibek Jurqadam.

Sonymen qatar Qor mamandary buryn Qazaqstanda týyp-ósken, biraq qazir ózge eldiń azamattyǵyn alǵan ózge ult ókilderin de «burynǵy otandastar» retinde nazardan tys qaldyrmaıdy.

Bul sanatqa jatatyn 3,8 mıllıonǵa jýyq adam negizinen Germanııa, Izraıl, Reseı jáne Ýkraına elderinde turady. Sondaı-aq, sońǵy jyldary eńbek, bilim nemese bıznes jasaý maqsatynda shet elderge ketken «jańa dıaspora» sanaty qalyptasty. Memleket basshysynyń 2024 jylǵy Ulttyq quryltaıdaǵy málimeti boıynsha, olardyń resmı sany 200 000 adamdy quraıdy, biraq beıresmı boljamdar 500 000-ǵa jýyq adam ekenin kórsetedi, – dep tolyqtyrdy Vıtse-prezıdent.

Aıta keteıik, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha 16 805 etnıkalyq qazaq tarıhı Otanymen tabysyp, qandas mártebesin alǵan edi.